جلسهی 45: XSS ۱: متنی که کد میشود XSS 1: Text That Becomes Code
میبینی چطور یک پیام سادهی مهمان میتواند در مرورگر دیگران به کد تبدیل شود، و یاد میگیری با textContent و escape جلویش را بگیری.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میدانی XSS چیست و چرا «متن کاربر» نباید بهعنوان HTML تفسیر شود.
- در پایان این جلسه فرق
innerHTMLوtextContentرا میدانی و میتوانی صفحهی خراب را درست کنی. - در پایان این جلسه میتوانی در پایتون یک تابع
escapeبنویسی که پنج کاراکتر خطرناک را تبدیل میکند.
درس
⚠️ در این جلسه یک صفحهی عمداً خراب داری که فقط در پیشنمایشِ خودت اجرا میشود. تزریق متن به دفتر مهمان، نظرها یا فرمهای سایتهای واقعی برای «امتحان کردن» دقیقاً همان کاری است که قانون جرم میداند، حتی اگر فقط یک <b> باشد. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
یک دفتر مهمان ساده: کاربر پیام مینویسد، صفحه آن را نشان میدهد. برنامهنویس نوشته entries.innerHTML += "<p>" + message + "</p>". حالا یک مهمان مینویسد <b>hi</b> و پیامش پررنگ میشود. یعنی مرورگر متن او را بهعنوان HTML خوانده. اگر بهجای <b> یک <script> یا <img onerror=...> بنویسد، کدِ او در مرورگرِ همهی بازدیدکنندهها اجرا میشود. این XSS است: Cross-Site Scripting.
// broken
entries.innerHTML += "<p>" + message + "</p>"; // message = "<b>hi</b>" -> bold!چرا مهم است؟ کدی که در مرورگر قربانی اجرا میشود، هر کاری که خودِ او میتواند بکند، میکند: پیام فرستادن از طرف او، خواندن صفحهای که باز است، دزدیدن کوکیای که HttpOnly ندارد، عوض کردن ظاهر صفحه به یک فرم ورود جعلی. XSS سالهاست در فهرست ده خطر اصلی وب (OWASP Top 10) است.
درمان اول و بهترین: متن را متن نگه دار. textContent هر چیزی را که به آن بدهی بهصورت حروف ساده نشان میدهد، حتی <script>. پس بهجای چسباندن رشتهها به innerHTML، عنصر را با createElement بساز و متنش را با textContent بگذار. قاعده: innerHTML فقط برای HTMLی که خودت نوشتهای، هیچوقت برای متنی که از کاربر آمده.
// fixed
const p = document.createElement("p");
p.textContent = message; // "<b>hi</b>" is shown exactly like that
entries.appendChild(p);درمان دوم، وقتی واقعاً مجبوری HTML بسازی (مثلاً سرور صفحه را بهصورت متن تولید میکند): escape کردن. پنج کاراکتر در HTML معنی خاص دارند و باید به «نام» خودشان تبدیل شوند:& → & (اول از همه!)، < → <، > → >، " → "، ' → '.
بعد از این تبدیل، مرورگر <b> را بهصورت <b> نشان میدهد ولی اجرا نمیکند.
def escape(text):
text = text.replace("&", "&")
text = text.replace("<", "<").replace(">", ">")
text = text.replace('"', """).replace("'", "'")
return text
print(escape("<b>hi</b>")) # <b>hi</b>چرا & اول؟ چون اگر آخر تبدیلش کنی، <ای که خودت ساختهای دوباره به &lt; تبدیل میشود و خراب میشود. ترتیب در امنیت مهم است. و یک هشدار: escape کردن را خودت دستی «گاهی» انجام نده؛ یا همیشه textContent، یا همیشه یک تابع escape، در همهی خروجیها.
مثالهای این جلسه
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): entries.innerHTML += "<p>" + message + "</p…
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): const p = document.createElement("p");
- مثال تابع (امنیت سایبری با پایتون): def escape(text):
چالشها
- Spot the Tag (آسان)
- Text, Not Code (آسان)
- Escape Function (متوسط)
- Safe Greeting (متوسط)
- Render Safely (سخت)
- Image Trap (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 44: پروژه: نقشهی یک سایت جلسهی 46: XSS ۲: جاهایی که پنهان میشود →