جلسهی 46: XSS ۲: جاهایی که پنهان میشود XSS 2: Where It Hides
سه نوع XSS (ذخیرهشده، بازتابی، DOM) را میشناسی و جاهای فراموششده را یاد میگیری: پارامتر آدرس، ویژگی href و javascript:.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانی XSS ذخیرهشده، بازتابی و DOM را از هم تشخیص بدهی.
- در پایان این جلسه میدانی چرا لینکی که کاربر میدهد باید با فهرست مجاز (
http://وhttps://) بررسی شود. - در پایان این جلسه میتوانی پارامتر آدرس را امن روی صفحه نشان بدهی.
درس
⚠️ لینکها و پارامترهایی که در این جلسه میسازی فقط در پیشنمایشِ خودت باز میشوند. فرستادن لینک دستکاریشده برای دیگران (حتی به شوخی) میتواند «فیشینگ» و فریب رایانهای حساب شود. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
XSS سه شکل دارد، با یک ریشه (متن کاربر بهعنوان کد):
- ذخیرهشده (stored): پیام در سرور ذخیره میشود و برای هر بازدیدکننده اجرا میشود. خطرناکترین، چون یک بار کاشتن کافی است. (دفتر مهمان جلسهی قبل.)
- بازتابی (reflected): متن در آدرس است (?q=<script>...) و سرور همان را در صفحه برمیگرداند. مهاجم باید قربانی را وادار کند روی لینک کلیک کند.
- DOM: سرور بیتقصیر است؛ جاوااسکریپتِ خود صفحه چیزی را از آدرس یا ورودی میخواند و با innerHTML مینویسد.
پارامترهای آدرس بعد از ? میآیند و با & جدا میشوند: page.html?name=Sara&lang=fa. در جاوااسکریپت با new URLSearchParams(location.search).get("name") میخوانیمشان. قانون همان است: هر چه از آدرس میآید ورودی غریبه است، چون مهاجم میتواند لینک را بسازد و بفرستد. در پیشنمایش ما آدرس ثابت است، پس پارامتر را از یک متغیر میخوانیم و همان قاعده را رعایت میکنیم.
const query = "?name=<img src=x onerror=alert(1)>"; // pretend this came from the address
const name = new URLSearchParams(query).get("name");
document.getElementById("hello").textContent = "Hello " + name; // safe: text stays textجای فراموششدهی اول: ویژگیها (attributes). اگر متن کاربر داخل href یا src برود، escape کردن < کافی نیست، چون آدرس javascript:alert(1) هیچ < ندارد ولی با کلیک اجرا میشود! درمان: فهرست مجاز. فقط آدرسی را قبول کن که با http:// یا https:// (یا برای عکسها، pics/) شروع میشود. هر چیز دیگر را رد کن، نه اینکه سعی کنی «کلمههای بد» را پیدا کنی.
function safeLink(url) {
if (url.startsWith("http://") || url.startsWith("https://")) return url;
return null; // rejected
}جای فراموششدهی دوم: جاهایی که فکر میکنی امن است. مثلاً نام فایلِ آپلودشده، عنوانِ صفحه، پیام خطا ("User " + name + " not found")، و متنی که از جای دیگر (یک API) میآید. همه ورودی غریبهاند. چکلیست: هر innerHTML، هر document.write، هر href= که با متن ساخته میشود، هر eval. پیدایشان کن و یکییکی بپرس: «این متن از کجا آمده؟»
مثالهای این جلسه
- مثال دیکشنری (امنیت سایبری با پایتون): const name = new URLSearchParams(query).get…
- مثال شرط if (امنیت سایبری با پایتون): if (url.startsWith("http://") || url.starts…
چالشها
- Which Kind? (آسان)
- Parameter Reader (آسان)
- Safe Hello (متوسط)
- Link Allow-list (متوسط)
- Profile Link (سخت)
- Output Audit (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 45: XSS ۱: متنی که کد میشود جلسهی 47: CSP و سرآیندهای امنیتی →