جلسهی 47: CSP و سرآیندهای امنیتی CSP and Security Headers
یاد میگیری سرور چطور با چند سرآیند به مرورگر میگوید «چه چیزی اجازه دارد اجرا شود»، و با یک CSP در پیشنمایش، اسکریپتهای تزریقی را خاموش میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میدانی Content-Security-Policy چیست و
default-src،script-src،'self'وnonceیعنی چه. - در پایان این جلسه میتوانی با یک تگ
metaدر صفحهی خودت CSP بگذاری و ببینیonclickتزریقی اجرا نمیشود. - در پایان این جلسه چهار سرآیند امنیتی دیگر (HSTS، X-Content-Type-Options، X-Frame-Options، Referrer-Policy) را میشناسی.
درس
⚠️ خواندن سرآیندهای پاسخ سایت خودت در DevTools آزاد است. بررسی سرآیندهای سایت دیگران با ابزار خودکار (اسکنر) بدون اجازه، شناسایی غیرمجاز است و برای همین در این دوره هیچ اسکنری نمیسازیم؛ فقط سرآیندهای صفحهی خودمان را میسازیم و میخوانیم. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
جلسهی قبل یاد گرفتی XSS را با escape و textContent ببندی. ولی برنامهنویسها اشتباه میکنند. CSP (Content-Security-Policy) کمربند ایمنی دوم است: سرور در یک سرآیند به مرورگر میگوید «در این صفحه فقط اسکریپتهایی از این منابع اجرا شوند». حتی اگر مهاجم <script> تزریق کند، مرورگر اجرایش نمیکند.
Content-Security-Policy: default-src 'none'; script-src 'self'; img-src 'self'; style-src 'self'یک CSP از چند دستور (directive) ساخته شده که با ; جدا میشوند. هر دستور یک نوع منبع و فهرست مجازش است:
- default-src 'none': پیشفرض، هیچ چیز.
- script-src 'self': اسکریپت فقط از دامنهی خودم (فایلهای .js؛ نه اسکریپت داخل صفحه، نه onclick).
- img-src 'self' pics.example.test: عکس از خودم و این دامنه.
- 'unsafe-inline': اسکریپت داخل صفحه هم مجاز. این یعنی CSP را عملاً خاموش کردهای؛ از آن دوری کن.
اگر اسکریپت داخل صفحه لازم داری، بهجای 'unsafe-inline' از nonce استفاده کن: سرور برای هر بارگذاری یک رمز تصادفی تازه میسازد، در CSP مینویسد script-src 'nonce-k1x9' و روی تگ اسکریپت خودش nonce="k1x9" میگذارد. اسکریپت تزریقیِ مهاجم این رمز را ندارد، پس اجرا نمیشود. onclick="..." داخل تگها هم هیچوقت nonce ندارد، پس باید رویدادها را با addEventListener در همان اسکریپت ببندی.
<meta http-equiv="Content-Security-Policy" content="default-src 'none'; script-src 'nonce-k1x9'">
<button id="plus">+1</button>
<script nonce="k1x9">
document.getElementById("plus").addEventListener("click", function () { /* ... */ });
</script>در پیشنمایش ما سرور نداریم، ولی CSP را میتوان با تگ <meta http-equiv="Content-Security-Policy" content="..."> در <head> هم گذاشت و مرورگر همانطور رعایتش میکند. تمرین کن: onclick یک دکمه را ببین که با CSP کار نمیکند و با addEventListener در اسکریپت nonceدار دوباره زنده میشود. در سایت واقعی، سرآیند HTTP بهتر از meta است، چون زودتر اعمال میشود.
چهار سرآیند امنیتی دیگر که هر سایت باید داشته باشد:
- Strict-Transport-Security: max-age=31536000 (HSTS): مرورگر یک سال فقط با HTTPS بیاید.
- X-Content-Type-Options: nosniff: مرورگر فایل را «حدس» نزند (یک عکس را بهعنوان اسکریپت اجرا نکند).
- X-Frame-Options: DENY: کسی نتواند صفحهی تو را داخل سایت خودش قاب کند (کلیکدزدی).
- Referrer-Policy: no-referrer: وقتی کاربر روی لینک میزند، آدرس صفحهی تو برای سایت مقصد فرستاده نشود.
مثالهای این جلسه
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): Content-Security-Policy: default-src 'none'…
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): <button id="plus">+1</button>
چالشها
- CSP Directives (آسان)
- Add a CSP (آسان)
- CSP Grader (متوسط)
- Header Meanings (متوسط)
- Counter Under CSP (سخت)
- Policy Builder (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 46: XSS ۲: جاهایی که پنهان میشود جلسهی 48: پروژه: دفتر مهمان امن →