جلسهی 49: احراز هویت در وب ۱: نشست Web Authentication 1: Sessions
مسیر کامل ورود به یک سایت را دنبال میکنی: فرم، بررسی رمز با هش، ساختن نشست، کوکی؛ و میفهمی چرا رمز هیچوقت در آدرس نمیرود.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانی پنج قدم ورود (فرم، POST، بررسی هش، ساخت نشست، کوکی) را به ترتیب توضیح بدهی.
- در پایان این جلسه میدانی چرا رمز باید با
POSTدر بدنه برود، نه باGETدر آدرس. - در پایان این جلسه میتوانی در پایتون یک انبارهی نشست با شناسهی تصادفی بسازی و خروج (logout) را پیاده کنی.
درس
⚠️ همهی «کاربران» و «رمزها»ی این جلسه ساختگی و داخل کد هستند. حدس زدن یا امتحان کردن رمزِ حساب دیگران، حتی حساب دوستی که رمزش را «میدانی»، دسترسی غیرمجاز است. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
ورود به یک سایت پنج قدم دارد:
۱. مرورگر فرم ورود را نشان میدهد.
۲. کاربر نام و رمز را میفرستد: با POST، در بدنهی درخواست.
۳. سرور رمز را هش میکند و با هشِ ذخیرهشده مقایسه میکند (رمز خام هیچوقت ذخیره نمیشود؛ فاز ۱ را یادت هست).
۴. اگر درست بود، سرور یک شناسهی نشست تصادفی میسازد و در جدول نشستها مینویسد: شناسه ← کاربر.
۵. شناسه با Set-Cookie (با HttpOnly; Secure; SameSite) به مرورگر میرود و از این به بعد با هر درخواست برمیگردد.
POST /login HTTP/1.1
Host: practice.example.test
Content-Type: application/x-www-form-urlencoded
username=sara&password=correct-horse-batteryچرا نه GET؟ چون با GET داده در آدرس میرود: /login?username=sara&password=.... آدرس در تاریخچهی مرورگر، در لاگ سرور، در سرآیند Referer سایت بعدی و روی صفحهی هر کسی که پشت سرت ایستاده دیده میشود. قانون: رمز هیچوقت در آدرس نیست. بدنهی POST روی HTTPS رمزگذاری میشود و جایی ثبت نمیشود.
شناسهی نشست باید غیرقابل حدس باشد: بلند و از یک منبع تصادفیِ امن. در پایتون، secrets.token_hex(16) یک رشتهی ۳۲ حرفی تصادفی میدهد. هیچوقت شناسهی نشست را از شمارهی کاربر یا زمان نساز (user7، 1697000000): مهاجم فقط میشمارد.
import secrets
sessions = {}
def login(user):
sid = secrets.token_hex(16)
sessions[sid] = user
return sidخروج (logout) یعنی حذف شناسه از جدول سرور، نه فقط پاک کردن کوکی در مرورگر. اگر فقط کوکی پاک شود، کسی که شناسه را کپی کرده هنوز وارد است. و بعد از تغییر رمز، همهی نشستهای آن کاربر باید حذف شوند: اگر حسابت را کسی گرفته بود، با عوض کردن رمز بیرونش میکنی.
def logout(sid):
if sid in sessions:
del sessions[sid]در صفحهی خودت: فرم ورود باید method="post" داشته باشد و کادر رمز type="password" باشد تا روی صفحه نقطهچین شود. و یک قاعدهی مهربانی: پیام خطای ورود همیشه یکسان باشد (wrong username or password)، نه «نام کاربری وجود ندارد»؛ وگرنه مهاجم میفهمد کدام نامها واقعیاند.
<form method="post" action="/login">
<input name="username">
<input name="password" type="password">
<button>Log in</button>
</form>مثالهای این جلسه
- مثال متغیر (امنیت سایبری با پایتون): username=sara&password=correct-horse-battery
- مثال تابع (امنیت سایبری با پایتون): def login(user):
- مثال تابع (امنیت سایبری با پایتون): def logout(sid):
- مثال پایتون (امنیت سایبری با پایتون): <form method="post" action="/login">
چالشها
- Password in the Address? (آسان)
- Proper Login Form (آسان)
- Login Check (متوسط)
- Session Store (متوسط)
- Logout Means Delete (سخت)
- Same Message, Always (سخت)
بیشتر بخوان
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
- پایتون چیست؟ تاریخچه، کاربردها و راه شروع
← جلسهی 48: پروژه: دفتر مهمان امن جلسهی 50: احراز هویت در وب ۲: توکن →