جلسهی 51: CSRF: درخواستی که تو نخواستی CSRF: Requests You Never Meant
میبینی چطور یک سایت دیگر میتواند مرورگرِ تو را وادار کند از طرف تو درخواست بفرستد، و با توکن ضد CSRF و SameSite جلویش را میگیری.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانی توضیح بدهی CSRF چیست و چرا کوکیِ خودکار علت آن است.
- در پایان این جلسه میدانی توکن ضد CSRF چطور کار میکند و چرا باید تصادفی و مخصوص هر نشست باشد.
- در پایان این جلسه میتوانی یک سرور ساختگی را در پایتون و جاوااسکریپت طوری درست کنی که درخواست بدون توکن را رد کند.
درس
⚠️ «سایت مهاجم» این جلسه یک دکمه در همان صفحهی پیشنمایش خودت است. ساختن صفحهای که از طرف کاربران سایت دیگری درخواست بفرستد، حتی بیضرر، همان جعل درخواست و دسترسی غیرمجاز است. قانون جرایم رایانهای ایران (۱۳۸۸) دسترسی غیرمجاز به سامانهها، شنود و تغییر دادههای دیگران را جرم میداند. در این درس فقط روی کدِ خودت، صفحهی پیشنمایشِ خودت و تمرینهای همین سایت کار میکنی. هیچوقت سایت، حساب یا دستگاه کس دیگری را بدون اجازهی کتبی آزمایش نکن. اگر جایی اشتباهی دیدی، فقط به صاحبش خبر بده (گزارش مسئولانه).
یادت هست؟ مرورگر کوکی را خودکار با هر درخواست به همان سایت میفرستد. حالا تصور کن در بانک وارد شدهای و در تب دیگری یک سایت بازی باز میکنی. آن سایت یک فرم پنهان دارد که به bank.test/transfer میفرستد: «۱۰۰ هزار به حساب X». مرورگرِ تو کوکی بانک را هم ضمیمه میکند، و بانک فکر میکند تو خواستهای. این CSRF است: Cross-Site Request Forgery.
<!-- on evil.test -->
<form action="https://bank.test/transfer" method="post" id="f">
<input type="hidden" name="to" value="X">
<input type="hidden" name="amount" value="100000">
</form>
<script>document.getElementById("f").submit();</script>مشکل این است که بانک فقط به کوکی نگاه میکند، و کوکی خودکار میآید. درمان: چیزی بخواه که سایت مهاجم نمیتواند داشته باشد. توکن ضد CSRF: سرور یک رشتهی تصادفی مخصوص این نشست میسازد، آن را در فرم خودش میگذارد (یک input hidden)، و هر درخواست تغییردهنده باید همان توکن را برگرداند. سایت مهاجم نمیتواند صفحهی بانک را بخواند (مرورگر اجازه نمیدهد)، پس توکن را ندارد.
tokens = {} # session id -> csrf token
def render_form(sid):
tokens[sid] = secrets.token_hex(16)
return '<input type="hidden" name="csrf" value="%s">' % tokens[sid]
def transfer(sid, form):
if form.get("csrf") != tokens.get(sid):
return "403 rejected"
return "200 done"درمان دوم (و امروز، اصلی): SameSite روی کوکی. SameSite=Lax یعنی وقتی درخواست از سایت دیگری میآید، کوکی همراهش نمیرود، مگر یک ناوبریِ سادهی GET باشد. Strict حتی آن را هم نمیفرستد. مرورگرهای امروزی پیشفرض را Lax گرفتهاند، ولی خودت صریح بنویس. و قاعدهی سوم: GET هیچوقت چیزی را تغییر ندهد؛ حذف، انتقال، تغییر رمز همیشه POST است، چون لینک GET را میشود در یک <img src> پنهان کرد.
خلاصهی چکلیست CSRF برای هر درخواستی که چیزی را عوض میکند:
۱. متد POST (یا PUT/DELETE)، نه GET.
۲. توکن ضد CSRF در فرم و بررسی آن در سرور.
۳. کوکی نشست با SameSite=Lax یا Strict.
۴. برای کارهای خیلی حساس (تغییر رمز، انتقال پول) رمز را دوباره بپرس.
مثالهای این جلسه
- مثال f-string (امنیت سایبری با پایتون): <form action="https://bank.test/transfer" m…
- مثال تابع (امنیت سایبری با پایتون): def render_form(sid):
چالشها
- Changes Need POST (آسان)
- SameSite Check (آسان)
- Token Gate (متوسط)
- Hidden Token Field (متوسط)
- Bank Under Attack (سخت)
- Per-Session Tokens (سخت)
بیشتر بخوان
- f-string و قالببندی متن در پایتون: اعشار، هزارگان و همترازی
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
← جلسهی 50: احراز هویت در وب ۲: توکن جلسهی 52: پروژه: ورود امن وب →