جلسهی 8: پروژه: گزارش کتابخانه Project: Library Report
پایان فاز اول. همهی SQLی که یاد گرفتی را یک بار دیگر در یک نگاه میبینی: شمردن و گروه کردن، وصل کردن جدولها و عوض کردن داده، با یک یادآوری از جلسههای ۱ تا ۴. بعد پروژهی «گزارش کتابخانه»: برنامهای که کتابهای پسدادهنشده را با اسم دانشآموز نشان میدهد، پرامانتترین کتاب را پیدا میکند و یک امانت تازه و یک پس دادن را با ? ثبت میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدههای جلسههای ۱ تا ۷ را مرور میکنی و اشتباههای رایجشان را میشناسی.
- جواب یک
JOINسهجدولی را باsql()به پایتون میآوری و باforخط به خط چاپ میکنی. - با
GROUP BY،ORDER BY ... DESCوLIMIT 1بهترین مورد را پیدا میکنی. - ورودی کاربر را با
?درINSERTوUPDATEبه کار میبری و نتیجه را در گزارش میبینی.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: دادهی آدمها امانت است. پشت هر ردیف جدول یک آدم واقعی است: اسمش، کلاسش، کتابهایی که خوانده. دادهی کسی را بدون اجازه جمع نکن، به کسی نده و برای مسخره کردن یا سرک کشیدن به کار نبر. همهی دادههای این دوره ساختگیاند و هر بار که برنامه را اجرا میکنی از اول ساخته میشوند، پس هر چه میخواهی امتحان کن: چیزی خراب نمیشود.
📌 جلسهی ۵ در یک نگاه: شمردن و گروه کردن. COUNT(*)، SUM، AVG، MIN و MAX از ستونها یک عدد میسازند و AS به آن اسم میدهد (COUNT(*) AS total). GROUP BY برای هر گروه یک ردیف جواب میدهد. WHERE ردیفها را قبل از گروه کردن جدا میکند و HAVING گروهها را بعد از آن. ترتیب: SELECT ... FROM ... WHERE ... GROUP BY ... HAVING ... ORDER BY ... LIMIT ....
📌 جلسهی ۶ در یک نگاه: وصل کردن جدولها. loans فقط شماره نگه میدارد تا هر اسم یک جا نوشته شود. JOIN students s ON l.student_id = s.id هر امانت را کنار دانشآموزش میگذارد؛ JOIN دوم کتاب را هم میآورد. اسم کوتاه جدول جلوی ستون: s.name، b.title. LEFT JOIN همهی ردیفهای جدول اول را نگه میدارد و IS NULL آنهایی را پیدا میکند که جفت ندارند.
📌 جلسهی ۷ در یک نگاه: عوض کردن داده. CREATE TABLE جدول میسازد، INSERT INTO ... VALUES ردیف اضافه میکند، UPDATE ... SET ... WHERE عوض میکند و DELETE FROM ... WHERE پاک میکند. UPDATE و DELETE همیشه با WHERE. دادهی کاربر همیشه با ? و یک تاپل: sql("... WHERE id = ?", (n,))، هیچوقت چسبانده به متن SQL؛ وگرنه O'Neil خرابش میکند و تزریق SQL ممکن میشود.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- شرط روی COUNT(*) در WHERE بهجای HAVING.
- ORDER BY times بدون DESC وقتی بیشترین را میخواهی، و جا انداختن ستون دوم برای برابرها.
- ON غلط (l.book_id = s.id) یا id تنها وقتی دو جدول id دارند.
- = NULL بهجای IS NULL.
- UPDATE یا DELETE بدون WHERE.
- (9) بهجای (9,) برای یک ?.
🔁 از جلسههای ۱ تا ۴: پایهها. SELECT ستونها FROM جدول، WHERE با =، >، AND، OR؛ ORDER BY ... DESC، LIMIT، LIKE، IN. و در پایتون: sql(...) لیست ردیفها را میدهد، هر ردیف یک تاپل. با for title, year in rows: هر ردیف را باز میکنی؛ len(rows) تعداد ردیفهاست و rows[0] ردیف اول. ? با input() همینجا هم به کار میآید.
from db import sql
rows = sql("SELECT title, year FROM books WHERE genre = 'fantasy' ORDER BY year")
for title, year in rows:
print(year, title)
print("fantasy books:", len(rows))📚 پروژه: گزارش کتابخانه. کتابدار مدرسه هر هفته یک گزارش میخواهد. تو برنامهاش را در سه قدم میسازی:
1. فهرست کتابهایی که هنوز برنگشتهاند (returned = 0)، با روز و اسم دانشآموز، از قدیمیترین روز.
2. تعداد کتابهای بیرون و پرامانتترین کتاب.
3. ثبت یک امانت تازه و یک پس دادن با INSERT و UPDATE و ?، پیش از گزارش، تا گزارش وضع تازه را نشان دهد.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد.
یک ردیف، یک عدد. وقتی سؤال فقط یک ردیف جواب دارد (مثل LIMIT 1)، rows[0] همان ردیف است و میشود بازش کرد: title, times = top[0]. برای پیدا کردن شمارهی یک دانشآموز از روی اسمش: sql("SELECT id FROM students WHERE name = ?", (name,))[0][0]. سؤالهای بلند را داخل """ در چند خط بنویس تا خوانا باشند.
from db import sql
top = sql("""
SELECT title, pages
FROM books
ORDER BY pages DESC, title
LIMIT 1
""")
title, pages = top[0]
print("Longest:", title, "-", pages, "pages")
print("Mina's id:", sql("SELECT id FROM students WHERE name = ?", ("Mina",))[0][0])مثالهای این جلسه
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for title, year in rows: — پروژه: گزارش کتابخانه
- مثال متغیر (پایگاه داده با پایتون): top = sql("""
چالشها
- Build a Query (آسان)
- The Right ON (آسان)
- Safe or Risky? (متوسط)
- Step 1: Books Still Out (متوسط)
- Step 2: The Most Borrowed Book (سخت)
- Step 3: A New Loan and a Return (سخت)
بیشتر بخوان
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
← جلسهی 7: عوض کردن داده جلسهی 9: کلید-مقدار: سادهترین پایگاه داده →