جلسهی 36: جِیسان: داده به شکل متن JSON
یاد میگیری یک شیء یا یک آرایه را به متن تبدیل کنی و آن متن را دوباره به شیء برگردانی. این متن اسمش JSON است و برنامهها داده را با همین شکل نگه میدارند و برای هم میفرستند.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میدانی JSON یعنی دادهای که به شکل متن نوشته شده است.
- در پایان این جلسه میتوانی با
JSON.stringifyیک شیء یا آرایه را به متن تبدیل کنی. - در پایان این جلسه میتوانی با
JSON.parseیک متن JSON را به شیء یا آرایه برگردانی. - در پایان این جلسه میتوانی با دادهای که از یک متن آمده، صحنه را عوض کنی.
درس
یک شیء مثل { name: "Kitchen", on: false } فقط در حافظهی برنامه زندگی میکند. اگر بخواهی آن را جایی نگه داری یا برای برنامهی دیگری بفرستی، باید اول به متن تبدیلش کنی، چون فقط متن را میشود نوشت و فرستاد. اسم این متن JSON است (بخوان: جِیسان). امروز دو دستور یاد میگیری: یکی شیء را متن میکند و یکی متن را شیء.
JSON.stringify(room) شیء را میگیرد و متنش را میدهد. اجرا کن و زیر صحنه را نگاه کن: همان اتاق است، ولی حالا یک رشتهی متن است. دقت کن که در JSON دور اسم فیلدها هم گیومه آمده است: "name".
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
</style>
<p id="msg"></p>
<script>
let room = { name: "Kitchen", on: false };
let text = JSON.stringify(room);
let line = document.getElementById("msg");
line.textContent = text;
</script>
JSON.parse(text) برعکس است: متن را میگیرد و شیء را میدهد. بعد از آن میتوانی مثل همیشه با نقطه فیلدها را بخوانی: room.name و room.on. چون خود JSON داخلش گیومهی دوتایی " دارد، اینجا دور کل متن گیومهی تکی ' گذاشتهایم.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.lamp { font-size: 80px; width: 130px; margin: 12px auto; border-radius: 24px; background: #334155; filter: grayscale(1); opacity: 0.5; }
.lamp.on { background: #fde047; filter: none; opacity: 1; }
</style>
<div id="lamp" class="lamp">💡</div>
<p id="msg"></p>
<script>
let text = '{"name":"Desk lamp","on":true}';
let room = JSON.parse(text);
let line = document.getElementById("msg");
line.textContent = room.name;
let lamp = document.getElementById("lamp");
if (room.on) {
lamp.classList.add("on");
}
</script>
اشتباه رایج: متن را با شیء یکی گرفتن. متن JSON فقط یک رشته حرف است و فیلد ندارد. text.name جواب undefined میدهد، یعنی «چنین چیزی نیست». اول JSON.parse بزن، بعد از نقطه استفاده کن. این برنامه هر دو را نشان میدهد.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
</style>
<p id="msg"></p>
<script>
let text = '{"name":"Bath","on":false}';
let room = JSON.parse(text);
let line = document.getElementById("msg");
line.textContent = "text.name: " + text.name + " / room.name: " + room.name;
</script>
آرایهها هم همینطورند، حتی آرایهای از شیءها. JSON.stringify(rooms) کل فهرست اتاقها را یک متن میکند: با [ شروع و با ] تمام میشود و بین اتاقها ویرگول است.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
</style>
<p id="msg"></p>
<script>
let rooms = [
{ name: "Kitchen", on: true },
{ name: "Bath", on: false }
];
let line = document.getElementById("msg");
line.textContent = JSON.stringify(rooms);
</script>
حالا برعکس: یک متن JSON میگوید کدام اتاقها روشن باشند. برنامه آن را با JSON.parse به آرایه تبدیل میکند و با یک حلقه اتاقها را روشن میکند. متن را عوض کن (مثلاً bedroom را اضافه کن) و دوباره اجرا کن.
<style>
body { font-family: sans-serif; text-align: center; padding: 16px; }
button, input, select { font-size: 16px; min-height: 40px; margin: 4px; }
.house { display: flex; flex-wrap: wrap; justify-content: center; gap: 8px; max-width: 340px; margin: 12px auto; }
.room { width: 150px; padding: 18px 0; border-radius: 12px; background: #334155; color: white; }
.room.on { background: #fde047; color: black; }
</style>
<div class="house">
<div id="kitchen" class="room">Kitchen</div>
<div id="bedroom" class="room">Bedroom</div>
<div id="living" class="room">Living room</div>
<div id="bath" class="room">Bath</div>
</div>
<p id="msg"></p>
<script>
let text = '["kitchen","bath"]';
let ids = JSON.parse(text);
for (const id of ids) {
document.getElementById(id).classList.add("on");
}
let line = document.getElementById("msg");
line.textContent = ids.length + " rooms on";
</script>
JSON چند قانون سختگیر دارد. دور اسم فیلدها و دور متنها فقط گیومهی دوتایی " میآید. عددها و true و false گیومه نمیخواهند. بعد از آخرین فیلد ویرگول نمیآید. اگر یکی از اینها رعایت نشود، JSON.parse خطا میدهد. خبر خوب: متنی که خود JSON.stringify میسازد همیشه درست است.
همین در پایتون: پایتون هم همین دو کار را دارد، با اسمهای دیگر. اول import json، بعد text = json.dumps(room) شیء را متن میکند و room = json.loads(text) متن را برمیگرداند. خود متن JSON در هر دو زبان یکی است؛ برای همین برنامههای پایتون و جاوااسکریپت میتوانند با آن با هم حرف بزنند.
مثالهای این جلسه
- مثال JavaScript: let room = { name: "Kitchen", on: false };
- مثال JavaScript: let text = '{"name":"Desk lamp","on":true}';
- مثال JavaScript: let text = '{"name":"Bath","on":false}';
- مثال JavaScript: let rooms = [
- مثال JavaScript: let text = '["kitchen","bath"]';
چالشها
- Room to Text (آسان)
- Text to Room (آسان)
- The Lamp Obeys the Text (متوسط)
- A Growing List (متوسط)
- The House Obeys the Text (سخت)
- Find the Bugs (سخت)