جلسهی 20: شکلهای همنهشت Congruent Figures
دو شکل همنهشتاند اگر بتوانیم یکی را با یک یا چند حرکت (تقارن محوری، دوران و انتقال) دقیقاً روی دیگری بیندازیم. در دو شکل همنهشت، اجزای متناظر (ضلعها و زاویههایی که روی هم میافتند) برابرند و ترتیب حرفها در ΔABC ≅ ΔDEF میگوید کدام با کدام متناظر است.
در این جلسه یاد میگیری
- حرکتهایی را پیدا میکنی که یک شکل را روی شکل همنهشتش میبرند.
- از روی ترتیب حرفها، اجزای متناظر دو شکل همنهشت را مینویسی.
- با برابری اجزای متناظر، ضلع یا زاویهی مجهول را پیدا میکنی، گاهی با یک معادله.
درس
روی سایه بنشان. مثلث آبی را با دکمهها روی سایهی صورتی بنشان. یک حرکت کافی نیست؛ چند حرکت پشت سر هم لازم است. حرکتهایت را بشمار؛ با کمتر هم میشود؟ در هیچ حرکتی اندازهی ضلعها و زاویهها عوض نمیشود، پس مثلث آبی و سایه همنهشتاند.
همنهشتی. دو شکل همنهشتاند اگر یکی را با تقارن محوری (قرینه در یک خط)، دوران یا انتقال، یا چند تا از اینها پشت سر هم، بتوانیم دقیقاً روی دیگری بیندازیم. در شکل، مثلث سبز قرینهی مثلث آبی نسبت به محور y است، پس ΔABC ≅ ΔA′B′C′. تصویر هر نقطه را با یک پریم نام میبریم: A′ (بخوان «A پریم»).
اجزای متناظر. وقتی مینویسیم ΔPQR ≅ ΔXYZ، حرفها به ترتیب روی هم میافتند: P روی X، Q روی Y و R روی Z. پس PQ = XY، QR = YZ و PR = XZ؛ و P̂ = X̂، Q̂ = Ŷ و R̂ = Ẑ. در شکلها ضلعهای برابر را با خطهای کوچکِ یکسان و زاویههای برابر را با کمانهای یکسان علامت میزنیم.
پیدا کردن مجهول. چهارضلعیها هم همنهشت میشوند: اگر ABCD ≅ KLMN، آنوقت AB = KL و Ĉ = M̂ و همینطور بقیه. فرض کن ΔABC ≅ ΔDEF، AB = ۲x + ۱ و DE = ۱۱. چون AB و DE متناظرند، برابرند: ۲x + ۱ = ۱۱، پس x = ۵.
اشتباه رایج: متناظرها را از جای شکلها روی صفحه حدس زدن. در ΔABC ≅ ΔFED، A با F، B با E و C با D متناظر است؛ پس AB = FE، نه AB = DE. همیشه از روی ترتیب حرفها بخوان. یادت هم باشد: دو شکل همشکل ولی با اندازههای متفاوت همنهشت نیستند.
با پایتون (اختیاری): رأسهای یک مثلث را در یک لیست بگذار و هر حرکت را روی همهی رأسها اجرا کن: اول قرینه نسبت به محور y، بعد انتقال با بردار i⃗ − ۲j⃗.
tri = [(0, 0), (3, 0), (0, 2)]
mirror = [(-x, y) for x, y in tri]
moved = [(x + 1, y - 2) for x, y in mirror]
print("reflected in the y axis:", mirror)
print("then moved by i - 2j:", moved)مثالهای این جلسه
چالشها
- Matching Sides (آسان)
- Which Move? (آسان)
- Two Quadrilaterals (متوسط)
- An Equation from Equal Sides (متوسط)
- Turn, Then Slide (سخت)
- Careful with the Order (سخت)