جلسهی 21: مثلثهای همنهشت Congruent Triangles
برای اینکه بدانیم دو مثلث همنهشتاند، لازم نیست همهی ضلعها و زاویهها را مقایسه کنیم. سه حالت کافی است: سه ضلع («ض ض ض»)، دو ضلع و زاویهی بینشان («ض ز ض»)، و دو زاویه و ضلع بینشان («ز ض ز»). با این حالتها برابری ضلعها و زاویهها را با دلیل نشان میدهیم.
در این جلسه یاد میگیری
- سه حالت همنهشتی دو مثلث را میشناسی و از روی علامتهای شکل، حالت درست را انتخاب میکنی.
- تشخیص میدهی که اطلاعات دادهشده برای همنهشتی کافی است یا نه.
- یک استدلال کوتاه «چون … پس …» را با حالتهای همنهشتی کامل میکنی.
درس
مثلث بساز. با لغزندهها سه ضلع را تنظیم کن و مثلثت را روی مثلث هدف بگذار. بعد سعی کن با همان سه ضلع، یک مثلث دیگر بسازی. میشود؟ وقتی سه ضلع معلوم باشد، مثلث فقط یک شکل دارد.
سه ضلع («ض ض ض»). با سه چوب فقط یک مثلث ساخته میشود و شکلش تکان نمیخورد؛ برای همین در پلها و دکلها اینقدر مثلث میبینی. ولی چهار چوب یک چهارضلعی لق میسازند: یک مربع را میشود کج کرد تا لوزی شود. پس اگر سه ضلع یک مثلث با سه ضلع مثلث دیگر برابر باشند، دو مثلث همنهشتاند.
دو حالت دیگر. «ض ز ض»: دو ضلع و زاویهی بین آنها برابر باشند. «ز ض ز»: دو زاویه و ضلع بین آنها برابر باشند. (ض یعنی ضلع و ز یعنی زاویه.) در شکل، ضلعهای برابر با خطهای کوچک و زاویههای برابر با کمان علامت خوردهاند. سه زاویهی برابر («ز ز ز») کافی نیست: یک مثلث و بزرگشدهاش زاویههای یکسان دارند.
استدلال با حالتها. در مثلث ABC، AB = AC و M وسط BC است. چرا B̂ = Ĉ؟ مثلثهای ABM و ACM را مقایسه کن: AB = AC (داده شده)، BM = CM (چون M وسط BC است) و AM ضلع مشترک دو مثلث است. پس به حالت «ض ض ض»، ΔABM ≅ ΔACM؛ در نتیجه B̂ = Ĉ، چون اجزای متناظرند.
اشتباه رایج: «دو ضلع و یک زاویه» همیشه کافی نیست؛ زاویه باید بین دو ضلع باشد. اگر زاویه فقط کنار یکی از دو ضلع باشد («ض ض ز»)، گاهی دو مثلث متفاوت ساخته میشود. ولی «دو زاویه و یک ضلع» همیشه کافی است: وقتی دو زاویه برابرند، زاویهی سوم هم برابر است (جمع زاویهها ۱۸۰° است)، پس همیشه میشود ضلع را بین دو زاویهی برابر دید («ز ض ز»).
با پایتون (اختیاری): math.dist فاصلهی دو نقطه را میدهد. سه ضلع هر مثلث را حساب و مرتب کن؛ اگر دو لیست یکی باشند، دو مثلث به حالت «ض ض ض» همنهشتاند.
import math
A, B, C = (0, 0), (6, 0), (2, 4)
D, E, F = (10, 1), (10, 7), (6, 3)
first = sorted([math.dist(A, B), math.dist(B, C), math.dist(C, A)])
second = sorted([math.dist(D, E), math.dist(E, F), math.dist(F, D)])
print(first)
print(second)
print("SSS:", first == second)مثالهای این جلسه
چالشها
- Read the Marks (آسان)
- Enough or Not? (آسان)
- The Bow Tie (متوسط)
- Put the Argument in Order (متوسط)
- One More Fact (سخت)
- The Side Not Between (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 20: شکلهای همنهشت جلسهی 22: همنهشتی مثلثهای قائمالزاویه →