بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 23: توان Powers

توان، ضرب تکراری است: ۲⁵ یعنی پنج تا ۲ در هم. در ضرب با پایه‌های برابر توان‌ها جمع می‌شوند و در ضرب با توان‌های برابر پایه‌ها در هم ضرب می‌شوند. توانِ یک توان یعنی توان‌ها در هم ضرب شوند: ⁦(aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ⁩. پرانتز هم مهم است: ⁦(−۳)⁴⁩ با ⁦−۳⁴⁩ فرق دارد.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

باز کن ببین. ⁦۳² × ۳⁴⁩ را باز کن و عامل‌ها را بشمار. بعد «توان‌های برابر» را امتحان کن. یک ترفند: پایه را ۲ و m و n را هر دو ۳ کن؛ ⁦۲³ × ۲³⁩ همان ⁦(۲³)²⁩ است. روی هم چند تا ۲ داری؟

یادآوری. ⁦aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ⁩ و ⁦aᵐ × bᵐ = (a × b)ᵐ⁩. مثلاً ⁦۵² × ۵⁶ = ۵⁸⁩ و ⁦۲⁴ × ۵⁴ = ۱۰⁴⁩. گاهی باید اول پایه‌ها را یکی کنیم: ⁦۲۷ = ۳³⁩ و ⁦۹ = ۳²⁩، پس ⁦۲۷ × ۹ = ۳³ × ۳² = ۳⁵⁩. یا ⁦۸ × ۲⁵ = ۲³ × ۲⁵ = ۲⁸⁩.

توانِ توان. ⁦(۵²)³⁩ یعنی سه تا ۵² در هم: ⁦۵² × ۵² × ۵² = ۵⁶⁩، چون ⁦۲ + ۲ + ۲ = ۶⁩، یعنی ⁦۳ × ۲⁩. پس در توانِ توان، توان‌ها ضرب می‌شوند: ⁦(aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ⁩ (یعنی a به توان ⁦m × n⁩). مثلاً ⁦(x³)⁴ = x¹²⁩ و ⁦(۲³)² × ۲ = ۲⁶ × ۲ = ۲⁷⁩.

پرانتز و علامت. ⁦(−۳)⁴ = (−۳) × (−۳) × (−۳) × (−۳) = ۸۱⁩، ولی ⁦−۳⁴⁩ یعنی «قرینه‌ی ۳⁴»، یعنی ⁦−۸۱⁩؛ توان فقط مال ۳ است. عدد منفی با توان زوج مثبت می‌شود و با توان فرد منفی می‌ماند: ⁦(−۲)⁵ = −۳۲⁩ ولی ⁦(−۲)⁶ = ۶۴⁩.

جمع توان‌های برابر. ⁦۲⁵ + ۲⁵⁩ یعنی دو تا ۲⁵، یعنی ⁦۲ × ۲⁵ = ۲⁶⁩. و ⁦۳⁴ + ۳⁴ + ۳⁴ = ۳ × ۳⁴ = ۳⁵⁩.
اشتباه رایج: ⁦۲⁵ + ۲⁵⁩ را ۲¹⁰ نوشتن؛ جمع، توان‌ها را جمع نمی‌کند. ⁦(۲³)²⁩ هم ۲⁵ نیست، ۲⁶ است. و ⁦۲³ × ۳²⁩ را نمی‌شود یک توان کرد: نه پایه‌ها برابرند نه توان‌ها.

با پایتون (اختیاری): در پایتون توان با نوشته می‌شود. ببین (-3) 4 و -3 ** 4 هم مثل ریاضی با هم فرق دارند.

print((5 ** 2) ** 3, 5 ** 6)
print((-3) ** 4, -3 ** 4)
for n in range(1, 7):
    print(n, (-2) ** n)

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Multiply the Exponents (آسان)
  2. Nine Times a Power of Three (آسان)
  3. Positive or Negative? (متوسط)
  4. Smallest to Biggest (متوسط)
  5. Several Rules at Once (سخت)
  6. Four Equal Powers (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 22: هم‌نهشتی مثلث‌های قائم‌الزاویه جلسه‌ی 24: تقسیم اعداد توان‌دار →