جلسهی 23: توان Powers
توان، ضرب تکراری است: ۲⁵ یعنی پنج تا ۲ در هم. در ضرب با پایههای برابر توانها جمع میشوند و در ضرب با توانهای برابر پایهها در هم ضرب میشوند. توانِ یک توان یعنی توانها در هم ضرب شوند: (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ. پرانتز هم مهم است: (−۳)⁴ با −۳⁴ فرق دارد.
در این جلسه یاد میگیری
- ضرب توانها را با پایه یا توان برابر به یک عدد تواندار تبدیل میکنی؛ گاهی با نوشتن پایه به شکل توانی از یک عدد اول.
- توانِ یک توان را با ضرب کردن توانها ساده میکنی.
- علامت توانهای عددهای منفی را پیدا میکنی و (−a)ⁿ را با −aⁿ اشتباه نمیکنی.
درس
باز کن ببین. ۳² × ۳⁴ را باز کن و عاملها را بشمار. بعد «توانهای برابر» را امتحان کن. یک ترفند: پایه را ۲ و m و n را هر دو ۳ کن؛ ۲³ × ۲³ همان (۲³)² است. روی هم چند تا ۲ داری؟
یادآوری. aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ و aᵐ × bᵐ = (a × b)ᵐ. مثلاً ۵² × ۵⁶ = ۵⁸ و ۲⁴ × ۵⁴ = ۱۰⁴. گاهی باید اول پایهها را یکی کنیم: ۲۷ = ۳³ و ۹ = ۳²، پس ۲۷ × ۹ = ۳³ × ۳² = ۳⁵. یا ۸ × ۲⁵ = ۲³ × ۲⁵ = ۲⁸.
توانِ توان. (۵²)³ یعنی سه تا ۵² در هم: ۵² × ۵² × ۵² = ۵⁶، چون ۲ + ۲ + ۲ = ۶، یعنی ۳ × ۲. پس در توانِ توان، توانها ضرب میشوند: (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ (یعنی a به توان m × n). مثلاً (x³)⁴ = x¹² و (۲³)² × ۲ = ۲⁶ × ۲ = ۲⁷.
پرانتز و علامت. (−۳)⁴ = (−۳) × (−۳) × (−۳) × (−۳) = ۸۱، ولی −۳⁴ یعنی «قرینهی ۳⁴»، یعنی −۸۱؛ توان فقط مال ۳ است. عدد منفی با توان زوج مثبت میشود و با توان فرد منفی میماند: (−۲)⁵ = −۳۲ ولی (−۲)⁶ = ۶۴.
جمع توانهای برابر. ۲⁵ + ۲⁵ یعنی دو تا ۲⁵، یعنی ۲ × ۲⁵ = ۲⁶. و ۳⁴ + ۳⁴ + ۳⁴ = ۳ × ۳⁴ = ۳⁵.
اشتباه رایج: ۲⁵ + ۲⁵ را ۲¹⁰ نوشتن؛ جمع، توانها را جمع نمیکند. (۲³)² هم ۲⁵ نیست، ۲⁶ است. و ۲³ × ۳² را نمیشود یک توان کرد: نه پایهها برابرند نه توانها.
با پایتون (اختیاری): در پایتون توان با نوشته میشود. ببین (-3) 4 و -3 ** 4 هم مثل ریاضی با هم فرق دارند.
print((5 ** 2) ** 3, 5 ** 6)
print((-3) ** 4, -3 ** 4)
for n in range(1, 7):
print(n, (-2) ** n)مثالهای این جلسه
چالشها
- Multiply the Exponents (آسان)
- Nine Times a Power of Three (آسان)
- Positive or Negative? (متوسط)
- Smallest to Biggest (متوسط)
- Several Rules at Once (سخت)
- Four Equal Powers (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 22: همنهشتی مثلثهای قائمالزاویه جلسهی 24: تقسیم اعداد تواندار →