جلسهی 24: تقسیم اعداد تواندار Dividing Powers
در تقسیم توانهایی با پایهی برابر، توانها از هم کم میشوند: aᵐ ÷ aⁿ = aᵐ⁻ⁿ (a ≠ ۰). در تقسیم توانهایی با توان برابر، پایهها بر هم تقسیم میشوند: aᵐ ÷ bᵐ = (ab)ᵐ (b ≠ ۰). دلیل هر دو، ساده کردن عاملهای مشترک صورت و مخرج است.
در این جلسه یاد میگیری
- تقسیم توانهای با پایهی برابر را با کم کردن توانها ساده میکنی.
- تقسیم توانهای با توان برابر را به یک توان تبدیل میکنی.
- عبارتهای تواندار را با نوشتن پایهها به شکل عددهای اول ساده میکنی.
درس
خط بزن و ساده کن. ۲⁷ ÷ ۲³ به شکل کسر نوشته شده: هفت تا ۲ در صورت و سه تا ۲ در مخرج. هر ۲ بالا را با یک ۲ پایین خط بزن. چند تا ۲ میماند؟ عددها را عوض کن و ببین جواب همیشه با m − n چه رابطهای دارد.
پایههای برابر. ۷⁵۷²: پنج تا ۷ در صورت و دو تا در مخرج. دو جفت خط میخورند و سه تا ۷ میماند: ۷³، چون ۵ − ۲ = ۳. پس aᵐ ÷ aⁿ = aᵐ⁻ⁿ (به شرط a ≠ ۰ و m بزرگتر از n). مثلاً هر جعبه ۱۰³ تیله جا دارد؛ برای ۱۰⁷ تیله ۱۰⁷ ÷ ۱۰³ = ۱۰⁴ جعبه لازم است. اگر توان مخرج بزرگتر باشد، عاملها پایین میمانند: ۳²۳⁵ = ۱۳³ = ۱۲۷.
توانهای برابر. ۶⁴۳⁴ = ۶۳ × ۶۳ × ۶۳ × ۶۳ = ۲⁴ = ۱۶. پس aᵐ ÷ bᵐ = (ab)ᵐ (به شرط b ≠ ۰). با پایهی منفی هم درست است: (−۱۵)³ ÷ ۵³ = (−۳)³ = −۲۷. یک کسر هم به همین شکل به توان میرسد: (۲۳)² = ۴۹.
با عاملهای اول. وقتی پایهها فرق دارند، هر پایه را به عاملهای اول بشکن: ۴³ × ۵⁴۱۰³ = ۲⁶ × ۵⁴۲³ × ۵³ = ۲³ × ۵ = ۴۰. نصف ۲¹⁰ هم ۲⁹ است و ربعش ۲⁸، چون ۲¹⁰۲ = ۲⁹ و ۲¹⁰۴ = ۲¹⁰۲² = ۲⁸.
اشتباه رایج: ۲¹² ÷ ۲³ را ۲⁴ نوشتن. در تقسیم با پایهی برابر، توانها کم میشوند، نه تقسیم: ۲¹² ÷ ۲³ = ۲⁹. در ۱۰⁶ ÷ ۵⁶ توانها برابرند و پایهها تقسیم میشوند: (۱۰ ÷ ۵)⁶ = ۲⁶؛ توان ۶ سر جایش میماند. و ۵⁸ ÷ ۵⁸ برابر ۱ است، نه ۰: هر عدد غیر صفر تقسیم بر خودش ۱ میشود.
با پایتون (اختیاری): // تقسیم صحیح است و Fraction کسر را دقیق نگه میدارد. هر خط دو طرف یک قانون را چاپ میکند.
from fractions import Fraction
print(7 ** 5 // 7 ** 2, 7 ** 3)
print(Fraction(3 ** 2, 3 ** 5))
print(Fraction(6 ** 4, 3 ** 4), 2 ** 4)مثالهای این جلسه
چالشها
- Subtract the Exponents (آسان)
- Same Exponents (آسان)
- More Below Than Above (متوسط)
- All Equal to 2⁶ (متوسط)
- Break into Primes (سخت)
- Doubling Bacteria (سخت)