جلسهی 31: بررسی حالتهای ممکن Listing All Outcomes
برای آزمایشهای چندمرحلهای (دو سکه، یک سکه و یک تاس، دو تاس) همهی حالتهای ممکن را با جدول یا نمودار درختی مینویسیم. تعداد حالتها از ضرب تعداد حالتهای هر مرحله به دست میآید (سه سکه: ۲ × ۲ × ۲ = ۸) و بعد برای هر پیشامد حالتهای مطلوب را میشماریم.
در این جلسه یاد میگیری
- همهی حالتهای یک آزمایش چندمرحلهای را با جدول یا نمودار درختی مینویسی.
- تعداد حالتها را با ضرب پیدا میکنی.
- احتمال پیشامدهایی مثل «دقیقاً دو رو» یا «دستکم یک ۶» را حساب میکنی.
درس
سکه و تاس. اول یک سکه میاندازیم، بعد یک تاس. هر شاخهی اول درخت یک نتیجهی سکه است و از آن ۶ شاخهی تازه برای تاس درمیآید. روی یک برگ بزن تا مسیرش روشن شود؛ هر برگ یک حالت ممکن است و در جدول هم یک خانه دارد. برگها را بشمار: ۲ × ۶. کدام برگها «رو و عدد زوج» هستند؟
جدول حالتها و بازی منصفانه. علی، بابک و سارا با دو سکه بازی میکنند: اگر هر دو رو بیاید علی امتیاز میگیرد، اگر هر دو پشت بیاید بابک، و اگر یکی رو و یکی پشت بیاید سارا. منصفانه است؟ جدول ۴ حالت همشانس دارد و دوتایش (خانههای رنگی) مال ساراست. احتمال برد سارا ۲۴ = ۱۲ است و علی و بابک هر کدام ۱۴؛ پس بازی منصفانه نیست.
نمودار درختی سه سکه. برای سه سکه هر شاخه دوباره دو شاخه میشود: ۲ × ۲ × ۲ = ۸ برگ (ر یعنی رو و پ یعنی پشت). دقیقاً دو رو در ۳ برگ هست (برگهای رنگی)، پس احتمالش ۳۸ است. «دستکم یک پشت» یعنی همهی برگها به جز «ر ر ر»: ۱ − ۱۸ = ۷۸.
دو تاس: ۳۶ حالت. با دو تاس (یکی قرمز، یکی آبی) جدول ۶ × ۶ = ۳۶ خانه دارد. جمع ۷ در ۶ خانه هست (خانههای رنگی)، پس احتمالش ۶۳۶ = ۱۶ است. جفتِ «۲ و ۵» دو خانه دارد (قرمز ۲ و آبی ۵، یا برعکس)، ولی جفتِ «۴ و ۴» فقط یک خانه؛ پس احتمال «۲ و ۵» دو برابر «۴ و ۴» است.
ضرب حالتها. ۳ پیراهن و ۴ شلوار ۳ × ۴ = ۱۲ جور لباس میسازند. رمز سهرقمی یک قفل (هر رقم ۰ تا ۹) ۱۰ × ۱۰ × ۱۰ = ۱۰۰۰ حالت دارد و شانس حدس درست با یک بار امتحان ۱۱۰۰۰ است؛ هر رقم اضافه، این شانس را ده برابر کمتر میکند.
اشتباه رایج: «جمع دو تاس ۱۱ حالت دارد (۲ تا ۱۲)، پس احتمال جمع ۷ برابر ۱۱۱ است.» این ۱۱ جمع همشانس نیستند: جمع ۲ فقط یک خانهی جدول است و جمع ۷ شش خانه.
با پایتون (اختیاری): product از کتابخانهی itertools همهی حالتها را میسازد؛ اینجا سه سکه (H رو، T پشت). برنامه حالتهایی را هم که دقیقاً دو H دارند میشمارد.
from itertools import product
outcomes = list(product("HT", repeat=3))
print(len(outcomes))
for o in outcomes:
print("".join(o))
two = [o for o in outcomes if o.count("H") == 2]
print(len(two), "of", len(outcomes))مثالهای این جلسه
چالشها
- Outfits (آسان)
- At Least One Head (آسان)
- Four Coins (متوسط)
- A Sum of Nine (متوسط)
- Two Dice (سخت)
- The Bike Lock (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 30: احتمال یا اندازهگیری شانس جلسهی 32: خط و دایره →