بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 10: هم‌نهشتی مثلث‌ها Congruent Triangles

دو مثلث هم‌نهشت‌اند اگر روی هم کاملاً منطبق شوند. لازم نیست هر شش جزء را بسنجیم: سه ضلع (ض‌ض‌ض)، دو ضلع و زاویه‌ی بینشان (ض‌ز‌ض) یا دو زاویه و ضلع بینشان (ز‌ض‌ز) کافی است؛ و در مثلث‌های قائم‌الزاویه، وتر و یک ضلع یا وتر و یک زاویه‌ی تند. وقتی هم‌نهشتی ثابت شد، همه‌ی جزءهای متناظر برابرند و این ابزار اثبات است.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

مثلث بساز. دو ضلع و زاویه‌ی بینشان را با لغزنده‌ها تنظیم کن و مثلث را روی هدف بگذار. هر بار که این سه جزء درست باشند، مثلث درست روی هدف می‌نشیند: ض‌ض‌ض‌ هم نیست، فقط ض‌ز‌ض!

حالت‌ها. ض‌ض‌ض: سه ضلع برابر. ض‌ز‌ض: دو ضلع و زاویه‌ی بین آن‌ها. ز‌ض‌ز: دو زاویه و ضلع بین آن‌ها. برای مثلث قائم‌الزاویه: «وتر و یک ضلع» یا «وتر و یک زاویه‌ی تند». ⁦ΔABC ≅ ΔDEF⁩ یعنی A روی D، B روی E و C روی F می‌افتد؛ ترتیب حرف‌ها جزءهای متناظر را نشان می‌دهد: ⁦AB = DE⁩، ⁦BC = EF⁩، ⁦Â = D̂⁩ و … .

یک اثبات با هم‌نهشتی. فرض: P روی عمودمنصف AB است (M وسط AB و ⁦PM ⊥ AB⁩). حکم: ⁦PA = PB⁩. اثبات: در مثلث‌های PMA و PMB: ⁦AM = BM⁩ (M وسط است)، زاویه‌ی PMA = زاویه‌ی ⁦PMB = ۹۰°⁩ و PM مشترک است. پس به حالت ض‌ز‌ض دو مثلث هم‌نهشت‌اند و جزءهای متناظر برابرند: ⁦PA = PB⁩.

اشتباه رایج: «دو ضلع و یک زاویه» بدون این‌که زاویه بین دو ضلع باشد (ض‌ض‌ز) هم‌نهشتی نمی‌دهد؛ «سه زاویه» (ز‌ز‌ز) هم نمی‌دهد، چون مثلثی دوبرابر بزرگ‌تر همان زاویه‌ها را دارد. زاویه‌ی مشخص‌شده باید جای درستش باشد.

با پایتون (اختیاری): برای ض‌ض‌ض کافی است ضلع‌های دو مثلث را مرتب کنیم و مقایسه کنیم.

t1 = [5, 7, 9]
t2 = [9, 5, 7]
t3 = [5, 7, 8]
print(sorted(t1) == sorted(t2))
print(sorted(t1) == sorted(t3))

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Which Case? (آسان)
  2. Not Enough (آسان)
  3. Matching Parts (متوسط)
  4. Proof on the Bisector (متوسط)
  5. A Kite (سخت)
  6. The Median of an Isosceles Triangle (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 9: آشنایی با اثبات در هندسه جلسه‌ی 11: حل مسئله در هندسه →