جلسهی 11: حل مسئله در هندسه Problem Solving in Geometry
برای حل یک مسئلهی هندسه از حکم به عقب فکر میکنیم: «برای اینکه ثابت کنم AB = CD، کافی است دو مثلث همنهشت پیدا کنم که این دو ضلع متناظرشان باشند». با رسم یک خط کمکی (مثل قطر) و همنهشتی، ویژگیهای متوازیالاضلاع، مستطیل و لوزی را ثابت میکنیم و در مسئلهها بهکار میبریم.
در این جلسه یاد میگیری
- با رسم خط کمکی و همنهشتی، ویژگیهای متوازیالاضلاع را ثابت میکنی.
- ویژگیهای متوازیالاضلاع، مستطیل و لوزی را در مسئلهها بهکار میبری.
- مسئلهها را از حکم به عقب تحلیل میکنی.
درس
خانوادهی چهارضلعیها. دو ضلع و زاویهی بینشان را عوض کن. چهارضلعی خودش میگوید متوازیالاضلاع است، مستطیل، لوزی یا مربع. ببین در هر حالت قطرها چه میکنند: کی برابرند و کی بر هم عمود؟
یک خط کمکی. فرض: ABCD متوازیالاضلاع است (AB ∥ CD و AD ∥ BC). حکم: AB = CD و AD = BC. اثبات: قطر AC را میکشیم. در مثلثهای ABC و CDA: زاویهی BAC = زاویهی DCA (متبادل، AB ∥ CD)، AC مشترک، زاویهی BCA = زاویهی DAC (متبادل، AD ∥ BC). به حالت زضز همنهشتاند، پس AB = CD و BC = DA. همین همنهشتی نشان میدهد B̂ = D̂.
ویژگیها. در متوازیالاضلاع ضلعها و زاویههای روبهرو برابرند، دو زاویهی کنار هم مکملاند و قطرها منصف یکدیگرند. مستطیل علاوه بر این قطرهای برابر دارد و لوزی قطرهای عمود بر هم. یک نتیجه: در مثلث قائمالزاویه، میانهی وارد بر وتر نصف وتر است، چون مثلث نصف یک مستطیل است و قطرهای مستطیل برابرند و همدیگر را نصف میکنند.
از حکم به عقب. مسئله: «در مستطیل ABCD قطرها در O به هم رسیدهاند و زاویهی AOB = ۱۲۰°. زاویهی OAB چند است؟» به عقب: اگر بدانم OA = OB، مثلث AOB متساویالساقین است. چرا OA = OB؟ چون قطرهای مستطیل برابرند و همدیگر را نصف میکنند. پس زاویهی OAB = (۱۸۰° − ۱۲۰°) ÷ ۲ = ۳۰°.
اشتباه رایج: گمان اینکه قطرهای هر متوازیالاضلاع یا لوزی برابرند؛ فقط در مستطیل (و مربع) برابرند.
با پایتون (اختیاری): با مختصات، قطرهای یک متوازیالاضلاع را حساب کن: نقطهی وسط هر دو قطر یکی است.
A, B, C, D = (0, 0), (5, 0), (7, 3), (2, 3)
mid_AC = ((A[0] + C[0]) / 2, (A[1] + C[1]) / 2)
mid_BD = ((B[0] + D[0]) / 2, (B[1] + D[1]) / 2)
print(mid_AC, mid_BD)مثالهای این جلسه
چالشها
- Angles of a Parallelogram (آسان)
- Is It a Parallelogram? (آسان)
- Half a Diagonal (متوسط)
- In a Rhombus (متوسط)
- Inside a Rectangle (سخت)
- The Median to the Hypotenuse (سخت)