بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 11: حل مسئله در هندسه Problem Solving in Geometry

برای حل یک مسئله‌ی هندسه از حکم به عقب فکر می‌کنیم: «برای این‌که ثابت کنم ⁦AB = CD⁩، کافی است دو مثلث هم‌نهشت پیدا کنم که این دو ضلع متناظرشان باشند». با رسم یک خط کمکی (مثل قطر) و هم‌نهشتی، ویژگی‌های متوازی‌الاضلاع، مستطیل و لوزی را ثابت می‌کنیم و در مسئله‌ها به‌کار می‌بریم.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

خانواده‌ی چهارضلعی‌ها. دو ضلع و زاویه‌ی بینشان را عوض کن. چهارضلعی خودش می‌گوید متوازی‌الاضلاع است، مستطیل، لوزی یا مربع. ببین در هر حالت قطرها چه می‌کنند: کی برابرند و کی بر هم عمود؟

یک خط کمکی. فرض: ABCD متوازی‌الاضلاع است (⁦AB ∥ CD⁩ و ⁦AD ∥ BC⁩). حکم: ⁦AB = CD⁩ و ⁦AD = BC⁩. اثبات: قطر AC را می‌کشیم. در مثلث‌های ABC و CDA: زاویه‌ی BAC = زاویه‌ی DCA (متبادل، ⁦AB ∥ CD⁩)، AC مشترک، زاویه‌ی BCA = زاویه‌ی DAC (متبادل، ⁦AD ∥ BC⁩). به حالت ز‌ض‌ز هم‌نهشت‌اند، پس ⁦AB = CD⁩ و ⁦BC = DA⁩. همین هم‌نهشتی نشان می‌دهد ⁦B̂ = D̂⁩.

ویژگی‌ها. در متوازی‌الاضلاع ضلع‌ها و زاویه‌های روبه‌رو برابرند، دو زاویه‌ی کنار هم مکمل‌اند و قطرها منصف یکدیگرند. مستطیل علاوه بر این قطرهای برابر دارد و لوزی قطرهای عمود بر هم. یک نتیجه: در مثلث قائم‌الزاویه، میانه‌ی وارد بر وتر نصف وتر است، چون مثلث نصف یک مستطیل است و قطرهای مستطیل برابرند و همدیگر را نصف می‌کنند.

از حکم به عقب. مسئله: «در مستطیل ABCD قطرها در O به هم رسیده‌اند و زاویه‌ی ⁦AOB = ۱۲۰°⁩. زاویه‌ی OAB چند است؟» به عقب: اگر بدانم ⁦OA = OB⁩، مثلث AOB متساوی‌الساقین است. چرا ⁦OA = OB⁩؟ چون قطرهای مستطیل برابرند و همدیگر را نصف می‌کنند. پس زاویه‌ی ⁦OAB = (۱۸۰° − ۱۲۰°) ÷ ۲ = ۳۰°⁩.
اشتباه رایج: گمان این‌که قطرهای هر متوازی‌الاضلاع یا لوزی برابرند؛ فقط در مستطیل (و مربع) برابرند.

با پایتون (اختیاری): با مختصات، قطرهای یک متوازی‌الاضلاع را حساب کن: نقطه‌ی وسط هر دو قطر یکی است.

A, B, C, D = (0, 0), (5, 0), (7, 3), (2, 3)
mid_AC = ((A[0] + C[0]) / 2, (A[1] + C[1]) / 2)
mid_BD = ((B[0] + D[0]) / 2, (B[1] + D[1]) / 2)
print(mid_AC, mid_BD)

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Angles of a Parallelogram (آسان)
  2. Is It a Parallelogram? (آسان)
  3. Half a Diagonal (متوسط)
  4. In a Rhombus (متوسط)
  5. Inside a Rectangle (سخت)
  6. The Median to the Hypotenuse (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 10: هم‌نهشتی مثلث‌ها جلسه‌ی 12: شکل‌های متشابه →