جلسهی 9: دیوارهی آتش: قانونهای stateful، شکل iptables و DMZ Firewalls: Stateful Rules, iptables and a DMZ
انواع دیوارهی آتش، زنجیرههای INPUT و OUTPUT و FORWARD، سیاست پیشفرض DROP و اینکه «اولین قانون جور» برنده است؛ ردیابی اتصال (conntrack) و قانون ESTABLISHED,RELATED؛ ترتیب قانونها و طراحی DMZ. قانونها فقط متناند برای خواندن؛ در پایتون آنها را به دیکشنری تبدیل میکنی و یک دیوارهی آتش stateful ساختگی روی بستههای ساختگی اجرا میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- فرق دیوارهی آتش بیحالت، stateful و لایهی ۷ را میدانی و میگویی هر بسته از کدام زنجیره میگذرد.
- یک فهرست قانون شبیه iptables را میخوانی و برای هر بسته تصمیم را با «اولین جور» و سیاست پیشفرض پیدا میکنی.
- حالتهای NEW، ESTABLISHED، RELATED و INVALID و جای قانون ESTABLISHED را توضیح میدهی.
- خطهای قانون را در پایتون به دیکشنری تبدیل میکنی، یک دیوارهی آتش با
setاتصالها میسازی و یک DMZ طراحی میکنی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط با اجازهی کتبی، و فقط در محدودهی همان اجازه. هر چه یاد میگیری را روی دستگاه، حساب و آزمایشگاه خودت امتحان کن، یا روی سیستمی که صاحبش اجازهی کتبی داده، و فقط در محدودهای (scope) که در همان اجازه نوشته شده: کدام IPها و دامنهها، کدام کارها، تا چه تاریخی. دسترسی بدون مجوز، شنود ترافیک دیگران یا از کار انداختن یک سرویس، حتی «فقط برای تست»، طبق قانون جرایم رایانهای جرم است و میتواند آیندهی شغلیات را پیش از شروع خراب کند. ضعفی پیدا کردی؟ فقط به صاحبش خبر بده، از راه افشای مسئولانه (responsible disclosure)، نه در شبکههای اجتماعی. این دوره دفاعی است: همهی بستهها، لاگها و تنظیمات آن ساختگیاند.
🔁 یادت هست؟ (جلسهی ۵ و آزمایشگاه جلسهی ۸) جدول NAT هر اتصالی را که از داخل بیرون رفته بود به خاطر میسپرد، و جوابی که ردیف داشت برمیگشت و بقیه دور انداخته میشدند. دیوارهی آتش stateful امروز همین فکر را دارد: اتصالهایی را که دیده نگه میدارد و جوابشان را راه میدهد. یک tuple را میشود مثل اینجا با ip, port = ... باز کرد.
nat = {40000: ("192.168.1.10", 51000)}
ip, port = nat[40000]
print(ip, port)
print(nat.get(40001, "drop"))دیوارهی آتش و زنجیرهها. دیوارهی آتش بیحالت (packet filter) هر بسته را تنها و فقط از روی سرآیندش (IP، پورت، پروتکل) میسنجد. stateful اتصالها را هم دنبال میکند. دیوارهی لایهی ۷ (NGFW یا WAF برای وب) داخل درخواست را هم نگاه میکند. در لینوکس، netfilter با ابزار iptables (و جانشین تازهاش nftables) سه زنجیرهی اصلی دارد: INPUT برای بستههایی که مقصدشان خود این دستگاه است، OUTPUT برای بستههایی که خود دستگاه میفرستد، و FORWARD برای بستههایی که فقط از آن رد میشوند (دستگاهی که بین دو شبکه است). قانونها از بالا به پایین خوانده میشوند و اولین جور برنده است؛ اگر هیچکدام جور نبود، سیاست پیشفرض زنجیره اجرا میشود و امنترینش DROP است (default deny). هدفها: ACCEPT، DROP (بیصدا دور انداختن)، REJECT (رد کردن با RST یا ICMP) و LOG (ثبت، و رفتن سراغ قانون بعدی).
شکل قانونها (فقط برای خواندن؛ تمرین فقط روی ماشین مجازی آزمایشگاه خودت، هرگز روی دستگاه دیگری). دیوارهی آتش میزبانِ یک سرور وب ساختگی:-P INPUT DROP-A INPUT -i lo -j ACCEPT-A INPUT -m conntrack --ctstate ESTABLISHED,RELATED -j ACCEPT-A INPUT -m conntrack --ctstate INVALID -j DROP-A INPUT -p tcp -s 192.168.10.0/24 --dport 22 -j ACCEPT-A INPUT -p tcp --dport 443 -j ACCEPT-A INPUT -p icmp --icmp-type echo-request -j ACCEPT-P سیاست پیشفرض است، -A یعنی «به ته این زنجیره اضافه کن»، -p پروتکل، -s مبدأ و -d مقصد (با CIDR)، --dport پورت مقصد، -i رابط ورودی (lo خود دستگاه است)، -m conntrack --ctstate حالت اتصال، و -j هدف. یعنی: SSH فقط از شبکهی مدیرها، HTTPS برای همه، ping مجاز، و هر چیز دیگر DROP.
stateful: ردیابی اتصال. conntrack هر بسته را یکی از اینها میبیند: NEW (اولین بستهی یک اتصال، مثل SYN)، ESTABLISHED (بستهی اتصالی که هر دو طرفش دیده شده)، RELATED (وابسته به اتصالی که هست، مثل پیام خطای ICMP دربارهی آن)، و INVALID (به هیچ چیز نمیخورد، مثل ACK بیاتصال). مثال: سرور خودش بهروزرسانی را از 198.51.100.20:443 دانلود میکند. جوابها با پورت مبدأ 443 برمیگردند؛ هیچ قانونی برای «ورودی از پورت 443» نداریم، ولی چون ESTABLISHEDاند قانون دوم راهشان میدهد. برای همین قانون ESTABLISHED,RELATED بالای فهرست است: جوابها بیآنکه پورتی باز شود میرسند و چون بیشتر بستهها همیناند، کار هم تند میشود.
پایتون: خواندن یک قانون. در خطهای سادهشدهی ما هر گزینه دقیقاً یک مقدار پشت سرش دارد (-p tcp، --dport 22)، پس با split() تکه میکنیم و دوتادوتا جلو میرویم: rule[parts[i]] = parts[i + 1] و i += 2. گزینهای که نیامده یعنی «هر چه»: rule.get("-s", "any"). فقط خط سیاست (-P INPUT DROP) سه تکه است و جدا بررسی میشود.
line = "-A INPUT -p tcp -s 192.168.10.0/24 --dport 22 -j ACCEPT"
parts = line.split()
rule = {}
i = 0
while i < len(parts):
rule[parts[i]] = parts[i + 1]
i += 2
print(rule)
print(rule["-A"], rule.get("-p", "any"), rule.get("-d", "any"), rule["-j"])پایتون: دیوارهی آتش stateful. قانونها فهرستی از دیکشنریاند و تابع rule_matches(rule, pkt) هر کلیدی را که قانون دارد با بسته میسنجد (کلیدی که نیست یعنی «هر چه»). اتصالها در یک set نگه داشته میشوند: set() مثل فهرستی بیتکرار است، با add چیزی اضافه میشود و in خیلی سریع میپرسد «هست؟». اتصال را به شکل tuple (src, sport, dst, dport) نگه میداریم؛ جواب همان tuple برعکس است. اولین قانون جور برنده است، پس بعد از پیدا کردنش break.
conns = set()
conns.add(("192.0.2.10", 40100, "198.51.100.20", 443))
reply = ("198.51.100.20", 443, "192.0.2.10", 40100)
src, sport, dst, dport = reply
print((dst, dport, src, sport) in conns)
RULES = [{"p": "tcp", "dport": 443, "target": "ACCEPT"}, {"p": "tcp", "target": "DROP"}]
pkt = {"proto": "tcp", "dport": 443}
for i in range(len(RULES)):
rule = RULES[i]
if rule["p"] == pkt["proto"] and rule.get("dport", pkt["dport"]) == pkt["dport"]:
print("rule", i + 1, rule["target"])
breakترتیب قانونها و طراحی DMZ.
- قانون سایهخورده (shadowed): -A INPUT -p tcp -j DROP بالای -A INPUT -p tcp --dport 443 -j ACCEPT یعنی قانون دوم هرگز اجرا نمیشود. قانون دقیقتر بالا، کلیتر پایین.
- کمترین دسترسی، LOG پیش از DROP نهایی، و فیلتر خروجی (egress) هم: سروری که فقط جواب میدهد لازم نیست خودش به همه جا وصل شود.
- DMZ سه منطقه دارد: اینترنت، DMZ (سرورهای عمومی مثل وب 203.0.113.10) و شبکهی داخلی (192.168.10.0/24). سیاست: اینترنت ← DMZ فقط 443 (و 25 برای ایمیل)؛ اینترنت ← داخلی هیچ اتصال تازهای؛ DMZ ← داخلی هیچ، یا فقط یک پورت پایگاه داده به یک سرور؛ داخلی ← DMZ فقط SSH از زیرشبکهی مدیرها؛ بقیه DROP. اگر سرور وب هک شود، مهاجم در DMZ گیر میافتد و به شبکهی داخلی نمیرسد.
مثالهای این جلسه
- مثال دیکشنری در پایتون: nat = {40000: ("192.168.1.10", 51000)}
- مثال دیکشنری در پایتون: print(rule["-A"], rule.get("-p", "any"), ru…
- مثال دیکشنری در پایتون: pkt = {"proto": "tcp", "dport": 443}
چالشها
- Back Through the Table (آسان)
- Which Chain? (آسان)
- Accept or Drop? (متوسط)
- Read One Rule (متوسط)
- A Rule Reader (سخت)
- A Stateful Firewall (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 8: مرور + آزمایشگاه: شبیهساز مسیریاب جلسهی 10: بخشبندی، VLAN، Zero Trust و VPN →