بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

جلسه‌ی 13: پینگ، لگ و TTL Ping, Lag and TTL

پینگ یعنی یک «هستی؟» کوچک و زمان رفت و برگشتش. می‌فهمی لگ، نوسان پینگ و بسته‌ی گم‌شده چیست، با پایتون میانگین و نوسان پینگ را حساب می‌کنی، و می‌بینی TTL چطور جلوی سرگردان شدن بسته‌ها را می‌گیرد.

در این جلسه یاد می‌گیری

درس

⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد می‌گیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکه‌ی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکه‌ی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانه‌ای) و به تو و خانواده‌ات آسیب می‌زند. این دوره درباره‌ی دفاع است: یاد می‌گیریم شبکه چطور کار می‌کند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.

🔁 یادت هست؟ در جلسه‌ی ۱۱ بسته را دیکشنری تو در تو نوشتیم: هر لایه یک پاکت. برای رسیدن به داخل، کروشه‌ها را پشت هم می‌نویسیم و از بیرون به داخل می‌رویم.

p = {"ip": {"to": "203.0.113.7", "tcp": {"port": 443}}}
print(p["ip"]["to"])
print(p["ip"]["tcp"]["port"])

پینگ (ping) یعنی کامپیوتر به سرور می‌گوید «هستی؟» و سرور جواب می‌دهد «هستم!». زمان این رفت و برگشت با میلی‌ثانیه (ms، یک‌هزارم ثانیه) اندازه گرفته می‌شود. پینگ ۲۰ عالی است، ۶۰ خوب، و ۱۵۰ به بالا یعنی لگ: تو دکمه را می‌زنی و بازیکنت دیر تکان می‌خورد.

دو دشمن دیگر بازی آنلاین:
- نوسان پینگ (jitter): پینگی که بالا و پایین می‌پرد (۲۰، ۹۰، ۲۵، ۱۴۰) از پینگ ثابت ۶۰ بدتر حس می‌شود؛ بازیکن‌ها پرش می‌کنند. ساده‌ترین اندازه‌اش: بیشترین منهای کمترین.
- بسته‌ی گم‌شده (packet loss): بعضی پینگ‌ها اصلاً برنمی‌گردند (timeout). ۱۰ درصد گم‌شدن هم بازی را خراب می‌کند.
دلیل‌های رایج: دوری از روتر، دیوارهای کلفت، کسی که در خانه دانلود سنگین دارد. کابل معمولاً از وای‌فای پایدارتر است.

پایتون: sum جمع فهرست است، len تعداد، max بزرگ‌ترین و min کوچک‌ترین. میانگین = جمع ÷ تعداد، و round(x, 1) آن را با یک رقم اعشار گرد می‌کند. f-string متنی است که قبل از گیومه‌اش f دارد و هر چیز داخل {} را با مقدارش عوض می‌کند: f"average: {avg} ms".

pings = [32, 35, 31, 120, 34]
avg = round(sum(pings) / len(pings), 1)
jitter = max(pings) - min(pings)
print(f"average: {avg} ms")
print(f"jitter: {jitter} ms")

پینگی که برنگشته را با None می‌نویسیم، یعنی «هیچ». قبل از میانگین گرفتن باید جدایش کنیم، وگرنه sum خطا می‌دهد. if p is None: می‌پرسد «این هیچ است؟». درصد گم‌شدن = گم‌شده‌ها × ۱۰۰ ÷ همه (با // بدون اعشار).

pings = [30, None, 32, None, 31]
answered = []
lost = 0
for p in pings:
    if p is None:
        lost = lost + 1
    else:
        answered.append(p)
print("answered:", answered)
print(f"loss: {lost * 100 // len(pings)}%")

TTL (Time To Live، «عمر بسته») عددی روی پاکت IP است. هر روتری که بسته را رد می‌کند یکی از آن کم می‌کند. وقتی به صفر برسد، روتر بسته را دور می‌اندازد و به فرستنده خبر می‌دهد «وقتش تمام شد» (time exceeded). این جلوی بسته‌هایی را می‌گیرد که در یک مسیر خراب تا ابد دور خودشان می‌چرخند. ابزار traceroute با همین ترفند روترهای سر راه را یکی‌یکی پیدا می‌کند. while تا وقتی شرطش درست است تکرار می‌کند:

ttl = 3
hop = 0
while ttl > 0:
    hop = hop + 1
    ttl = ttl - 1
    print("router", hop, "ttl now", ttl)
print("dropped: time exceeded")

اشتباه رایج: تقسیم بر همه‌ی پینگ‌ها به جای پینگ‌های جواب‌داده: sum(answered) / len(pings) میانگین را اشتباه کم نشان می‌دهد. جمع و تعداد باید از یک فهرست باشند. یک اشتباه دیگر: p = None (گذاشتن) به جای p is None (پرسیدن).
⚠️ برنامه‌های «ضدلگ» و «پینگ‌بوستر» که از سایت‌های ناشناس دانلود می‌شوند اغلب بدافزارند. لگ را با کابل، نزدیک شدن به روتر و انتخاب سرور نزدیک‌تر درست کن.

مثال‌های این جلسه

چالش‌ها

  1. Remember the Layers (آسان)
  2. Smooth or Laggy? (آسان)
  3. The Average Ping (متوسط)
  4. The Life of a Packet (متوسط)
  5. Count the Lost Pings (سخت)
  6. Lag Report (سخت)

بیشتر بخوان

← جلسه‌ی 12: TCP و UDP: دست دادن سه‌مرحله‌ای جلسه‌ی 14: مرور ۱ + پروژه: دکتر لگ →