جلسهی 15: ضبط ترافیک: HTTP چه چیزی را لو میدهد Capturing Traffic: What HTTP Gives Away
ابزار ضبط ترافیک (مثل Wireshark) بستههایی را که از کارت شبکهی دستگاه خودت رد میشوند نشان میدهد. یاد میگیری یک ترافیک ضبطشده را بخوانی، ببینی HTTP رمز عبور را لو میدهد و HTTPS نه، و با پایتون بستهها را فیلتر کنی و بشماری.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی ضبط ترافیک چیست و فقط روی دستگاه و ترافیک خودت مجاز است.
- ستونهای یک ترافیک ضبطشده (زمان، مبدأ، مقصد، پروتکل، پورت، توضیح) را میخوانی.
- میدانی در HTTP محتوا خواناست و در HTTPS رمز شده.
- میتوانی فهرستی از بستهها را با
forوifفیلتر کنی، باgetبشماری و باinدنبال متن بگردی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد میگیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکهی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکهی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانهای) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. این دوره دربارهی دفاع است: یاد میگیریم شبکه چطور کار میکند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.
🔁 یادت هست؟ در جلسهی ۱۳ میانگین را با sum(...) / len(...) حساب کردیم و با f-string چاپ کردیم: هر چیز داخل {} با مقدارش عوض میشود.
pings = [10, 30]
avg = sum(pings) / len(pings)
print(f"avg {avg} ms")ضبط ترافیک (packet capture) یعنی برنامهای مثل Wireshark هر بستهای را که از کارت شبکهی کامپیوتر رد میشود یادداشت کند، مثل دوربینی که فقط در خانهی خودت را نگاه میکند. مدافعها با آن مشکل شبکهی خودشان را پیدا میکنند.
⚠️ فقط روی دستگاه خودت و فقط ترافیک خودت. ضبط ترافیک دیگران (کافینت، وایفای مدرسه، شبکهی همسایه) بدون اجازه جرم است. در این دوره همهی ترافیکها ساختگیاند.
یک ترافیک ضبطشده جدولی است که هر خطش یک بسته است. ستونهای مهم:
- زمان (time): کی رد شد.
- مبدأ و مقصد (source، destination): IP فرستنده و گیرنده.
- پروتکل (protocol): مثلاً TCP یا UDP.
- پورت (port): 80 وب، 443 وب امن، 53 DNS.
- توضیح (info): خلاصهی داخل بسته، مثل GET /news یا DNS game.example.
حالا مهمترین درس: در HTTP (پورت 80) محتوای بسته خواناست. اگر کسی در سایتی با http:// وارد شود، در ضبط ترافیک چیزی مثل POST /login user=sara&pass=sunflower دیده میشود: رمز، لخت و عریان! در HTTPS (پورت 443) محتوا رمز شده و فقط حروف درهم دیده میشود (TLS data). برای همین قانون جلسهی ۶: هیچوقت بدون HTTPS رمز تایپ نکن، مخصوصاً روی وایفای عمومی.
در پایتون یک ترافیک ضبطشده فهرستی از دیکشنریهاست؛ هر دیکشنری یک بسته. با for و if فیلتر میکنیم، مثلاً فقط بستههای پورت 80:
capture = [
{"t": 1, "dst": "203.0.113.10", "proto": "TCP", "port": 443, "info": "TLS data"},
{"t": 2, "dst": "198.51.100.20", "proto": "TCP", "port": 80, "info": "GET /news"},
{"t": 3, "dst": "192.0.2.53", "proto": "UDP", "port": 53, "info": "DNS game.example"},
]
for p in capture:
if p["port"] == 80:
print(p["t"], p["dst"], p["info"])شمردن با get را از جلسهی ۹ یادت هست: count.get(key, 0) + 1. با آن میشماریم از هر پروتکل چند بسته داریم. بعد با for proto in count: نتیجه را خط به خط چاپ میکنیم.
capture = [{"proto": "TCP"}, {"proto": "UDP"}, {"proto": "TCP"}]
count = {}
for p in capture:
count[p["proto"]] = count.get(p["proto"], 0) + 1
for proto in count:
print(proto, count[proto])مدافع، ترافیک خودش را بازرسی میکند: آیا جایی رمزی بدون رمزنگاری رفته؟ "pass=" in info میپرسد آیا این متن داخل توضیح هست.
اشتباه رایج: پورت عدد است، نه متن. p["port"] == "80" هیچوقت درست نمیشود، چون 80 و "80" فرق دارند. ولی اگر خطی را با split تکه کرده باشی، تکهها متناند و باید با "80" مقایسه کنی (یا اول int کنی).
info = "POST /login user=sara&pass=sunflower"
port = 80
if port == 80 and "pass=" in info:
print("danger: password over http")
print(80 == "80")مثالهای این جلسه
- مثال لیست (امنیت شبکه با پایتون): pings = [10, 30]
- مثال حلقه for (امنیت شبکه با پایتون): for p in capture:
- مثال دیکشنری (امنیت شبکه با پایتون): count[p["proto"]] = count.get(p["proto"], 0…
- مثال شرط if (امنیت شبکه با پایتون): if port == 80 and "pass=" in info:
چالشها
- Remember the f-string (آسان)
- The Café Idea (آسان)
- Readable or Scrambled? (متوسط)
- Count the Secure Ones (متوسط)
- Packets per Protocol (سخت)
- Password Detective (سخت)
بیشتر بخوان
- لیست در پایتون: آموزش کامل list با مثال، متدها و نکتهها
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
- دیکشنری در پایتون: آموزش کامل کلید و مقدار با مثال
- شرط if، elif و else در پایتون: آموزش کامل با مثال
← جلسهی 14: مرور ۱ + پروژه: دکتر لگ جلسهی 16: زیرشبکه و CIDR →