جلسهی 7: رمز عبور و ورود دو مرحلهای Passwords and Two-Step Login
طول رمز از پیچیدگیاش مهمتر است و برای هر سایت یک رمز جدا لازم است. ورود دو مرحلهای (2FA) و مدیریت رمز را میشناسی و با پایتون یک سنجندهی قدرت رمز میسازی.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی چرا رمز بلند از رمز کوتاهِ پیچیده قویتر است.
- میدانی چرا برای هر سایت یک رمز جدا لازم است.
- میدانی ورود دو مرحلهای چیست و کد آن را به هیچکس نمیدهی.
- میتوانی با
len،isdigitوisupperقدرت یک رمز را بسنجی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد میگیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکهی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکهی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانهای) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. این دوره دربارهی دفاع است: یاد میگیریم شبکه چطور کار میکند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.
برنامههای حدس رمز میلیاردها رمز در ثانیه امتحان میکنند. هر حرف اضافه، تعداد حالتها را چند برابر میکند. در پایتون یعنی توان: 10 4 یعنی ده هزار حالت برای یک رمز ۴ رقمی. ببین ۸ حرف و ۱۶ حرف چه فرقی دارند.
print(10 ** 4)
print(26 ** 8)
print(26 ** 16)طول مهمتر از پیچیدگی است. Tr0b@2 کوتاه است و زود حدس زده میشود. ولی عبارترمز چهار کلمهی بیربط مثل purple-giraffe-eats-laptops هم بلند است (سخت برای کامپیوتر) و هم با یک تصویر خندهدار یادت میماند (آسان برای تو). اسم، تاریخ تولد و تیم محبوبت را در رمز نگذار؛ حدس زدنشان آسان است.
یک رمز، یک سایت. اگر رمز بازی و ایمیلت یکی باشد و سایت بازی لو برود، کلاهبردارها همان رمز را روی ایمیلت هم امتحان میکنند. مدیریت رمز (password manager) برنامهای است مثل گاوصندوق: برای هر سایت رمز تصادفی بلند میسازد و همه را پشت یک رمز اصلیِ قوی نگه میدارد. با والدینت یکی انتخاب کنید.
ورود دو مرحلهای (2FA): بعد از رمز، سایت یک کد هم میخواهد که به موبایلت پیامک میشود یا در یک اپ ساخته میشود. یعنی دو قفل: چیزی که میدانی (رمز) و چیزی که داری (موبایل). اگر رمزت لو برود، دزد هنوز کد را ندارد. ⚠️ این کد را به هیچکس نده، حتی کسی که میگوید «از پشتیبانی هستم». هیچ پشتیبان واقعی کد را نمیپرسد.
حالا ابزارهای سنجش رمز: ch.isdigit() میپرسد «این حرف رقم است؟» و ch.isupper() «حرف بزرگ است؟». با یک حلقه روی همهی حرفها نگاه میکنیم. True و False جوابهای بله و نهاند.
password = "Sunny-cat-42"
has_digit = False
has_upper = False
for ch in password:
if ch.isdigit():
has_digit = True
if ch.isupper():
has_upper = True
print(len(password), has_digit, has_upper)⚠️ این ابزارها را فقط برای رمزهای خودت به کار ببر. هیچوقت رمز واقعیات را در سایت یا برنامهای که نمیشناسی برای «سنجش» تایپ نکن؛ برای تمرین، رمزهای ساختگی بنویس.
مثالهای این جلسه
- مثال عملگرها (امنیت شبکه با پایتون): print(10 ** 4)
- مثال حلقه for (امنیت شبکه با پایتون): for ch in password:
چالشها
- Weak or Strong? (آسان)
- How Long? (آسان)
- The Support Call (متوسط)
- Count the Digits (متوسط)
- Strength Checker (سخت)
- One Password per Site (سخت)
بیشتر بخوان
- عملگرها در پایتون: حسابی، مقایسهای، منطقی و اولویت آنها
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
← جلسهی 6: رمزنگاری: از سزار تا HTTPS جلسهی 8: حملهها را بشناس →