آموزش پایتون
انواع داده در پایتون: int، float، str، bool و None با مثال
۹ دقیقه مطالعه · ۳۰ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
نوع داده در پایتون مشخص میکند یک مقدار چه جور چیزی است و چه کارهایی میشود با آن کرد. پنج نوع پایهای که هر تازهکاری باید بشناسد اینها هستند: عدد صحیح (int)، عدد اعشاری (float)، رشته یا متن (str)، مقدار درست و غلط (bool) و مقدار «هیچ» (None). با تابع type() میشود نوع هر مقدار را دید و با int()، float() و str() یک نوع را به نوع دیگر تبدیل کرد.
در این مقاله هر کدام از این پنج نوع را با مثالهای کوتاه و اجراشده میبینید، یاد میگیرید چطور نوع یک مقدار را پیدا کنید، چطور عدد را به متن و متن را به عدد تبدیل کنید و رایجترین خطاهایی را که از قاطی شدن نوعها پیش میآید، میشناسید. همهی مثالها را میتوانید در ویرایشگر آنلاین پایتون اجرا کنید.
نوع داده یعنی چه؟
کامپیوتر برای هر مقدار باید بداند با آن چه کند. جمع دو عدد یک معنی دارد و «جمع» دو متن معنی دیگری. این دو خط را با هم مقایسه کنید:
print("12" + "3")
print(12 + 3)
123
15
در خط اول، "12" و "3" داخل گیومه هستند، پس رشتهاند و + آنها را به هم میچسباند. در خط دوم، عددها بدون گیومهاند و + واقعاً جمع میکند. همین تفاوت کوچک، دلیل خیلی از خطاهای برنامهنویسهای تازهکار است.
تابع type() نوع هر مقداری را نشان میدهد:
print(type(12))
print(type(3.5))
print(type("hello"))
print(type(True))
print(type(None))
<class 'int'>
<class 'float'>
<class 'str'>
<class 'bool'>
<class 'NoneType'>
| نوع | اسم کامل | نمونه | کاربرد |
|---|---|---|---|
int | integer، عدد صحیح | 12، -5، 0 | شمردن، سن، امتیاز |
float | عدد اعشاری | 3.5، -0.25 | قیمت، قد، دما، میانگین |
str | string، رشته | "Sara"، 'hi' | اسم، پیام، هر متنی |
bool | boolean، بولین | True، False | جواب بله یا نه، شرطها |
NoneType | هیچ | None | «هنوز مقداری ندارد» |
در پایتون لازم نیست نوع را خودتان اعلام کنید. وقتی مینویسید age = 12، پایتون خودش میفهمد age یک عدد صحیح است. دربارهی خود متغیرها در مقالهی متغیر در پایتون نوشتهایم.
عددها: int و float
عدد صحیح (int)
هر عدد بدون اعشار، مثبت یا منفی، از نوع int است. یک ویژگی جالب پایتون این است که عدد صحیح سقف ندارد و میتواند هر قدر بزرگ باشد:
age = 12
year = -2026
big = 2 ** 100
print(age, year)
print(big)
12 -2026
1267650600228229401496703205376
برای خواناتر شدن عددهای بزرگ میشود بین رقمها زیرخط گذاشت. پایتون زیرخطها را نادیده میگیرد:
population = 1_000_000
print(population)
1000000
جمع، تفریق و ضرب دو عدد صحیح، باز هم عدد صحیح میدهد. برای تقسیم بدون اعشار از // و برای باقیمانده از % استفاده میشود:
print(7 + 3)
print(7 - 10)
print(7 * 3)
print(7 // 2)
print(7 % 2)
10
-3
21
3
1
همهی عملگرها و ترتیب انجامشان را در مقالهی عملگرها در پایتون ببینید.
عدد اعشاری (float)
عددی که نقطهی اعشار دارد، از نوع float است. توجه کنید که در پایتون برای اعشار از نقطه استفاده میشود، نه ممیز فارسی یا ویرگول:
price = 4.5
temperature = -3.75
print(price, temperature)
print(10 / 2)
print(7 / 2)
4.5 -3.75
5.0
3.5
دو نکته در این مثال هست. اول اینکه علامت / همیشه جواب اعشاری میدهد، حتی وقتی تقسیم کامل باشد؛ برای همین 10 / 2 میشود 5.0 و نه 5. دوم اینکه اگر در یک حساب، یکی از عددها اعشاری باشد، جواب هم اعشاری میشود:
print(type(10 / 2))
print(3 + 2.0)
<class 'float'>
5.0
یک غافلگیری کوچک: دقت اعشار
کامپیوتر عددهای اعشاری را در مبنای ۲ ذخیره میکند و بعضی عددها مثل ۰٫۱ را نمیتواند کاملاً دقیق نگه دارد. نتیجهاش این است:
print(0.1 + 0.2)
print(round(0.1 + 0.2, 2))
0.30000000000000004
0.3
این باگ پایتون نیست و در تقریباً همهی زبانهای برنامهنویسی همینطور است. وقتی میخواهید عدد اعشاری را نمایش دهید، با round() آن را گرد کنید. عدد دوم داخل round تعداد رقمهای اعشار را تعیین میکند.
رشته: str
هر متنی که بین گیومه باشد، رشته است. گیومه میتواند تکی یا دوتایی باشد. با + میشود رشتهها را به هم چسباند، با * تکرارشان کرد و با len() طولشان را فهمید:
greeting = "Salam"
name = 'Sara'
print(greeting + ", " + name + "!")
print(len(name))
print(name * 3)
Salam, Sara!
4
SaraSaraSara
مهمترین نکتهی رشتهها برای تازهکارها این است: عددی که داخل گیومه است، عدد نیست. "15" یک رشتهی دوحرفی است. ببینید ضرب در ۲ با آن چه میکند:
answer = "15"
print(answer * 2)
print(int(answer) * 2)
1515
30
answer * 2 رشته را دو بار تکرار کرد. فقط بعد از تبدیل با int() حساب واقعی انجام شد. این موضوع وقتی خیلی مهم میشود که با input() از کاربر چیزی میپرسید، چون input() همیشه رشته برمیگرداند، حتی اگر کاربر عدد تایپ کند. جزئیاتش را در مقالهی گرفتن ورودی در پایتون و ابزارهای کار با متن را در مقالهی رشتهها در پایتون ببینید.
بولین: True و False
نوع bool فقط دو مقدار دارد: True (درست) و False (غلط). این دو کلمه حتماً باید با حرف اول بزرگ نوشته شوند؛ true برای پایتون معنی ندارد.
is_raining = False
has_ticket = True
print(is_raining, has_ticket)
print(10 > 3)
print(5 == 6)
False True
True
False
هر مقایسهای، مثل 10 > 3 یا 5 == 6، جوابش یک بولین است. شرطهای if و حلقههای while با همین جوابها تصمیم میگیرند که کاری را انجام بدهند یا نه. دربارهی شرطها در مقالهی شرط if در پایتون بیشتر بخوانید.
کدام مقدارها «درست» حساب میشوند؟
تابع bool() هر مقداری را به True یا False تبدیل میکند. قانونش ساده است: صفر، رشتهی خالی و None غلط حساب میشوند و تقریباً هر چیز دیگری درست:
print(bool(0))
print(bool(42))
print(bool(""))
print(bool("hello"))
print(bool(None))
False
True
False
True
False
None: مقدار «هیچ»
None یعنی «هیچ مقداری اینجا نیست». نه صفر است، نه رشتهی خالی؛ فقط نشان میدهد چیزی هنوز مقدار ندارد. مثلاً در یک بازی، قبل از اینکه کسی برنده شود:
winner = None
print(winner)
print(winner is None)
None
True
برای پرسیدن اینکه یک متغیر None است یا نه، رسم است از is None استفاده شود، نه == None.
None جاهای غیرمنتظره هم پیدا میشود. تابعی که جوابی برنگرداند، None برمیگرداند. print چیزی را نشان میدهد، اما جوابی برنمیگرداند:
result = print("Hi")
print(result)
Hi
None
اگر روزی در خروجی برنامهتان یک None ناخواسته دیدید، احتمالاً جواب تابعی را چاپ کردهاید که چیزی برنمیگرداند.
پیدا کردن نوع با type()
type() را قبلاً دیدید. برای پرسیدن اینکه یک مقدار از نوع خاصی هست یا نه، تابع isinstance() هم وجود دارد که جوابش بولین است:
x = 42
print(type(x))
print(type(x) == int)
print(isinstance(x, int))
<class 'int'>
True
True
وقتی برنامهتان کار عجیبی میکند، چاپ کردن نوع متغیرها یکی از اولین قدمهای پیدا کردن اشکال است. خیلی وقتها معلوم میشود متغیری که فکر میکردید عدد است، در واقع رشته است.
نوعهای مجموعهای
پایتون جز این پنج نوع پایه، نوعهایی هم دارد که چند مقدار را با هم نگه میدارند. هر کدام مقالهی جداگانهی خودشان را دارند:
print(type([1, 2, 3]))
print(type((1, 2)))
print(type({"a": 1}))
print(type({1, 2}))
<class 'list'>
<class 'tuple'>
<class 'dict'>
<class 'set'>
| نوع | نمونه | مقاله |
|---|---|---|
list | [1, 2, 3] | لیست در پایتون |
tuple | (1, 2) | تاپل و مجموعه |
dict | {"a": 1} | دیکشنری در پایتون |
set | {1, 2} | همان مقالهی تاپل و مجموعه |
تبدیل نوعها: int()، float()، str() و bool()
خیلی وقتها داده از یک نوع به دستمان میرسد و به نوع دیگری لازمش داریم. اسم تابعهای تبدیل همان اسم نوعهاست.
تبدیل به عدد صحیح با int()
int() رشتهای را که فقط عدد صحیح دارد به عدد تبدیل میکند. اگر به آن عدد اعشاری بدهید، قسمت اعشار را دور میاندازد، یعنی گرد نمیکند:
print(int("25") + 5)
print(int(7.9))
print(int(-7.9))
print(int(True))
30
7
-7
1
اگر گرد کردن واقعی میخواهید، از round() استفاده کنید. فقط بدانید پایتون عددهایی را که درست وسط هستند، به نزدیکترین عدد زوج گرد میکند:
print(round(3.7))
print(round(2.5))
print(round(3.14159, 2))
4
2
3.14
تبدیل به عدد اعشاری با float()
print(float("3.5"))
print(float(7))
print(float("2"))
3.5
7.0
2.0
تبدیل به رشته با str()
str() هر مقداری را به متن تبدیل میکند. این برای چسباندن عدد به متن با + لازم است:
age = 12
print("I am " + str(age) + " years old")
print(str(3.5) + "!")
I am 12 years old
3.5!
یک نمونهی کامل: عددی که به شکل متن رسیده، تبدیل میشود و در حساب به کار میرود.
total = "100"
total = int(total)
total = total + 50
print(total)
150
یک مثال واقعی: میانگین دو نمره
فرض کنید نمرهها از یک فرم یا فایل رسیدهاند و همه رشته هستند. اگر بدون تبدیل جمعشان کنید، فقط به هم چسبیده میشوند:
math_score = "18.5"
science_score = "17"
print(math_score + science_score)
18.517
18.517 نه جمع دو نمره است و نه میانگینشان؛ فقط دو متن کنار هم نوشته شدهاند. با float() اول هر دو را به عدد تبدیل میکنیم و بعد حساب میکنیم:
math_score = "18.5"
science_score = "17"
average = (float(math_score) + float(science_score)) / 2
print("Average:", average)
print(type(average))
Average: 17.75
<class 'float'>
این الگو، یعنی «اول تبدیل، بعد حساب»، را در تقریباً هر برنامهای که با دادهی کاربر کار میکند، دوباره میبینید.
| تابع | چه میکند؟ | مثال | نتیجه |
|---|---|---|---|
int() | به عدد صحیح | int("25") | 25 |
float() | به عدد اعشاری | float("3.5") | 3.5 |
str() | به رشته | str(12) | '12' |
bool() | به درست یا غلط | bool(0) | False |
در دورهی پایتون بتل کد، جلسهی از متن به عدد دقیقاً همین تبدیلها را با چالشهای کوتاه تمرین میدهد و بعدش در پروژهی ماشینحساب به کار میآیند.
خطاهای رایج با انواع داده
اینها رایجترین خطاهایی است که از قاطی شدن نوعها پیش میآید. از هر پیام فقط خط آخرش را آوردهایم؛ متن پیام ممکن است در نسخههای مختلف پایتون کمی فرق کند.
چسباندن عدد به رشته
print("Age: " + 12)
TypeError: can only concatenate str (not "int") to str
TypeError یعنی «این کار با این نوع داده ممکن نیست». عدد را با str(12) تبدیل کنید یا بهجای + از ویرگول استفاده کنید: print("Age:", 12).
تبدیل رشتهی اعشاری با int()
print(int("3.5"))
ValueError: invalid literal for int() with base 10: '3.5'
int() فقط رشتهی عدد صحیح را میفهمد. اول با float() تبدیل کنید و بعد با int():
print(int(float("3.5")))
3
تبدیل متنی که عدد نیست
print(int("twelve"))
ValueError: invalid literal for int() with base 10: 'twelve'
این خطا وقتی پیش میآید که کاربر بهجای عدد، حرف تایپ کند. برای اینکه برنامه در چنین وضعیتی از کار نیفتد، از try و except استفاده میشود که در مقالهی مدیریت خطا با try و except توضیح دادهایم.
ضرب رشته بهجای عدد
a = "5"
b = 3
print(a * b)
555
این یکی خطا نمیدهد و همین آن را خطرناکتر میکند. برنامه اجرا میشود، اما جواب ۱۵ نیست. اگر جواب عجیبی گرفتید، نوع متغیرها را با type() چک کنید.
رشتهی False درست است!
print(bool("False"))
True
"False" یک رشتهی پنجحرفی و غیرخالی است، پس درست حساب میشود. bool() معنی کلمه را نمیفهمد، فقط خالی بودن یا نبودن را میبیند.
حساب با None
print(None + 1)
TypeError: unsupported operand type(s) for +: 'NoneType' and 'int'
اگر این پیام را دیدید، یعنی متغیری که فکر میکردید عدد است، هنوز None است؛ مثلاً جواب تابعی است که return ندارد.
برای تمرین این موضوعها، جلسهی پایتونِ ماشینحساب و بخش عدد و حساب در تمرینخانه شروع خوبی است. نوجوانهای ۱۵ سال به بالا هم جلسهی انواع داده و عملگرها را در دورهی پایتون حرفهای دارند.
سؤالهای پرتکرار
انواع دادهی اصلی در پایتون کداماند؟
پنج نوع پایهای که اول یاد گرفته میشوند int برای عدد صحیح، float برای عدد اعشاری، str برای متن، bool برای درست و غلط و None برای «هیچ» هستند. نوعهای مجموعهای مثل list، tuple، dict و set هم چند مقدار را با هم نگه میدارند.
چطور نوع یک متغیر را در پایتون پیدا کنم؟
از تابع type() استفاده کنید، مثلاً print(type(x)). برای پرسیدن اینکه مقداری از نوع خاصی هست یا نه، isinstance(x, int) جواب True یا False میدهد.
فرق int و float چیست؟
int عدد صحیح و بدون اعشار است، مثل ۱۲، اما float عدد اعشاری است، مثل ۱۲٫۵. تقسیم با / همیشه float میدهد و اگر در حسابی یک عدد اعشاری باشد، جواب هم اعشاری میشود.
چرا int("3.5") خطا میدهد؟
چون int() فقط رشتهای را میپذیرد که عدد صحیح باشد. برای تبدیل "3.5" اول از float() و بعد از int() استفاده کنید: int(float("3.5")) که جوابش ۳ است.
چرا 0.1 + 0.2 در پایتون دقیقاً 0.3 نمیشود؟
چون کامپیوتر عددهای اعشاری را در مبنای ۲ ذخیره میکند و ۰٫۱ در این مبنا دقیق نوشته نمیشود. این رفتار در بیشتر زبانها یکسان است و برای نمایش، کافی است عدد را با round() گرد کنید.
None در پایتون یعنی چه؟
None یعنی «هیچ مقداری نیست» و نوعش NoneType است. از آن برای متغیری استفاده میشود که هنوز مقدار ندارد و تابعهایی که چیزی برنمیگردانند هم None برمیگردانند.