جلسهی 70: پاسخ به حادثه ۲ Incident Response 2
از یک گزارشِ متنیِ ساختگی، خطِ زمانِ حادثه را در پایتون میسازی: خطها را میخوانی، زمان و رخداد را جدا میکنی، مرتب میکنی و اولین نشانهی حمله را پیدا میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- در پایان این جلسه میتوانم یک گزارشِ متنیِ چندخطی را خط به خط بخوانم و هر خط را به زمان و رخداد بشکنم.
- در پایان این جلسه میتوانم خطِ زمانِ یک حادثه را مرتب و چاپ کنم و «اولین نشانه» را پیدا کنم.
- در پایان این جلسه میدانم چرا زمانِ دقیقِ هر رخداد برای گزارش به مرجعِ قانونی مهم است.
درس
⚠️ هشدار قانونی و اخلاقی: همهی تمرینهای این جلسه فقط روی دستگاهها، حسابها و دادههای خودت انجام میشود، یا روی دادهی ساختگیِ داخل کد. دست زدن به دستگاه، حساب یا شبکهی دیگران بدون اجازهی کتبی، حتی «برای امتحان»، در قانون جرایم رایانهای ایران (دسترسی غیرمجاز، مادهی ۱ به بعد) جرم است و مجازات دارد. اگر جایی ضعفی دیدی، آن را فقط به صاحبش یا به مسئولِ مربوط گزارش میکنی، نه به دیگران. تیم آبی یعنی دفاع از داراییِ خودت و کمک به دیگران برای دفاع از داراییِ خودشان.
بعد از مهار، سؤالِ بزرگ این است: «دقیقاً چه شد و از کجا شروع شد؟» جوابش خطِ زمان (timeline) است: فهرستِ رخدادها به ترتیبِ زمان. گزارشها معمولاً نامرتباند (از چند دستگاه میآیند)، پس اول باید مرتب شوند. هر خطِ گزارش مثلِ 09:14 login fail sara unknown-pc یک رشته است.
log = '''
09:20 login ok sara unknown-pc
09:14 login fail sara unknown-pc
09:21 message sent to 40 friends
09:16 login fail sara unknown-pc
'''
lines = log.strip().split("\n")
print(len(lines), "events")
print(lines[0])هر خط را با split(" ", 1) به دو بخش میشکنیم: زمان و باقیِ متن. چون زمان به شکلِ HH:MM است، مرتب کردنِ رشتهها همان مرتب کردنِ زمانی است. تاپلهای (time, event) را در یک لیست میریزیم و sorted میکنیم.
timeline = []
for line in lines:
time, event = line.split(" ", 1)
timeline.append((time, event))
for time, event in sorted(timeline):
print(time, "-", event)«اولین نشانه» (first indicator) اولین رخدادِ مشکوک در خطِ زمان است، مثلاً اولین login fail از دستگاهِ ناشناس. فاصلهی بینِ اولین نشانه و لحظهی کشف، «زمانِ تا کشف» است: هر چه کوتاهتر، تیمِ آبی بهتر. در گزارشِ قانونی این زمانها دقیق نوشته میشوند.
شواهد را دست نمیزنیم: فایلِ گزارش را کپی میکنیم و روی کپی کار میکنیم؛ اصلش برای پلیسِ فتا و پشتیبانیِ سرویس نگه داشته میشود. پاک کردنِ پیامهای «خجالتآور» یا «مرتب کردنِ» گزارش قبل از تحویل، همان خراب کردنِ شواهد است.
اشتباه رایج: فرض کردنِ اینکه اولین خطِ فایل اولین رخداد است. گزارشها نامرتباند؛ تا sorted نکردهای، نتیجه نگیر. اشتباهِ دوم: مقایسهی زمانهایی با قالبِ متفاوت (9:05 و 09:05) به شکلِ رشته؛ همیشه قالب را یکی کن.
مثالهای این جلسه
- مثال رشته (امنیت سایبری با پایتون): lines = log.strip().split("\n")
- مثال حلقه for (امنیت سایبری با پایتون): for line in lines:
چالشها
- Read the Log (آسان)
- Time and Event (آسان)
- Sorted Timeline (متوسط)
- First Indicator (متوسط)
- Time to Detect (سخت)
- Timeline by Stage (سخت)
- Seconds to Detect (سخت)
- Stage Tagger (متوسط)
بیشتر بخوان
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
← جلسهی 69: پاسخ به حادثه ۱ جلسهی 71: پروژه: دفترچهی حادثه →