جلسهی 12: پروژه: پایگاه دادهی پیامرسان Project: The Messenger's Database
جلسهی مرور و پروژه: کلید-مقدار، سندها و پرسیدن و عوض کردن سندها را یک بار دیگر در یک نگاه میبینی و آنها را با SQL فاز ۱ مقایسه میکنی. بعد پروژهی «پایگاه دادهی پیامرسان»: صندوق پیام سارا به ترتیب لایک، یک پیام تازه و یک لایک، و آخر پرلایکترین پیام هر فرستنده و کسانی که عکس فرستادهاند.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدههای جلسههای ۹ تا ۱۱ را مرور میکنی و اشتباههای رایجشان را میشناسی.
- میدانی هر تکهی SQL فاز ۱ در پایگاه دادهی سندی چه شکلی است.
- با
find،sort،insertوupdateبا$incیک برنامهی واقعی پیامرسان میسازی. - با یک دیکشنری پایتون، کار
GROUP BYرا روی سندها انجام میدهی.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: دادهی آدمها امانت است. پشت هر ردیف جدول یک آدم واقعی است: اسمش، کلاسش، کتابهایی که خوانده. دادهی کسی را بدون اجازه جمع نکن، به کسی نده و برای مسخره کردن یا سرک کشیدن به کار نبر. همهی دادههای این دوره ساختگیاند و هر بار که برنامه را اجرا میکنی از اول ساخته میشوند، پس هر چه میخواهی امتحان کن: چیزی خراب نمیشود.
📌 جلسهی ۹ در یک نگاه: کلید-مقدار. هر مقدار یک اسم دارد. kv.set(key, value) میگذارد، kv.get(key, default) پس میدهد، kv.incr(key, n) میشمارد، kv.keys("best:") کلیدهایی را که با best: شروع میشوند به ترتیب الفبا میدهد، و kv.show() همه را چاپ میکند. salam.save در دورهی اپ همین است. اطلاعات را در اسم کلید میچینیم (best:Sara). خیلی تند است، ولی فقط با کلید؛ «چه کسی بیشتر از ۱۰۰ دارد؟» یعنی نگاه کردن به همهی کلیدها.
📌 جلسهی ۱۰ در یک نگاه: سندها. هر سند یک دیکشنری (JSON) است و سندها میتوانند شکلهای مختلف داشته باشند. docs["players"] یک مجموعه است. find({"age": 13}) با برابری پیدا میکند (چند کلید یعنی AND)، find(filter, ["name", "level"]) فقط آن فیلدها را نگه میدارد، find_one اولی را میدهد، "pet.kind" به داخل یک فیلد میرود، {"badges": "gold"} داخل لیست میگردد و {"pet": {"$exists": True}} میپرسد فیلد هست یا نه.
📌 جلسهی ۱۱ در یک نگاه: پرسیدن و عوض کردن. $gt $gte $lt $lte $ne برای مقایسه، $in برای «یکی از اینها»، {"$or": [...]} برای «این یا آن». .sort("likes", -1) از بیشتر به کمتر و .limit(3) سهتای اول؛ count(filter) میشمارد. insert(doc) اضافه میکند؛ update(filter, change) اولین سند جور را با $set، $inc یا $push عوض میکند؛ delete اولی و delete_many همه را پاک میکند.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- عوض کردن لیستی که از kv.get گرفتی و یادت برود دوباره kv.set کنی.
- {"pet": "cat"} به جای {"pet.kind": "cat"}.
- update بدون عملگر ({"likes": 3}) به جای {"$set": {"likes": 3}}.
- $set برای «یکی اضافه کن»؛ درستش $inc است.
- update و delete وقتی منظورت همه بود (update_many و delete_many).
🔁 از فاز ۱: SQL و سندها کنار هم. همان سؤالها، دو زبان:
| SQL | سندها |
|---|---|
| SELECT name, level FROM players | find({}, ["name", "level"]) |
| WHERE level > 5 | {"level": {"$gt": 5}} |
| ORDER BY level DESC LIMIT 3 | .sort("level", -1).limit(3) |
| SELECT COUNT(*) ... WHERE age = 13 | count({"age": 13}) |
| INSERT / UPDATE / DELETE | insert / update / delete |
دو چیز در find سادهی ما نیست: GROUP BY (گروهبندی) و JOIN (چسباندن دو جدول). در سندها بهجای JOIN معمولاً چیزی را که لازم است داخل خود سند میگذاریم (مثل pet داخل بازیکن)، و GROUP BY را با یک دیکشنری پایتون انجام میدهیم.
💬 پروژه: پایگاه دادهی پیامرسان. کلاس شما یک پیامرسان کوچک دارد و پیامها در docs["messages"] هستند (ساختگیاند). تو بخش پایگاه دادهاش را میسازی، در سه قدم:
1. صندوق پیام سارا: پیامهایی که به سارا رسیده، از پرلایک به کملایک.
2. سارا یک پیام تازه برای مینا میفرستد و عکس گربهی مینا را لایک میکند (با $inc)؛ بعد صندوق و پیامهای فرستادهی سارا.
3. پرلایکترین پیام هر فرستنده و فرستندههایی که عکس فرستادهاند.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد.
from db import docs, show
show(docs["messages"].find())GROUP BY با دیکشنری: برای «بهترین در هر گروه»، یک دیکشنری خالی بساز که کلیدش اسم گروه است. روی همهی سندها حلقه بزن؛ اگر گروه هنوز در دیکشنری نیست (not in) یا این سند بهتر از قبلی است، آن را جای قبلی بگذار. آخر روی sorted(best) حلقه بزن تا گروهها به ترتیب الفبا بیایند. این برنامه بالاترین سطح هر سن را پیدا میکند، مثل GROUP BY age با MAX(level). برای چاپ یک لیست با , بین اسمها: ", ".join(names).
from db import docs
best = {}
for p in docs["players"].find():
age = p["age"]
if age not in best or p["level"] > best[age]["level"]:
best[age] = p
for age in sorted(best):
print(age, best[age]["name"], best[age]["level"])
print(", ".join(["Sara", "Ali", "Mina"]))مثالهای این جلسه
- مثال رشته (پایگاه داده با پایتون): show(docs["messages"].find())
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for p in docs["players"].find():
چالشها
- Fast for Key-Value (آسان)
- SQL or Documents? (آسان)
- Only the First One (متوسط)
- Step 1: Sara's Inbox (متوسط)
- Step 2: A New Message and a Like (سخت)
- Step 3: The Most Liked and the Images (سخت)
بیشتر بخوان
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
← جلسهی 11: پرسیدن از سندها و عوض کردنشان جلسهی 13: گراف: کی کی را میشناسد؟ →