جلسهی 13: گراف: کی کی را میشناسد؟ Graphs: Who Knows Whom?
بعضی دادهها بیشتر از هر چیز رابطه هستند: دوستی، بازی کردن، دنبال کردن. گراف این رابطهها را با گره و پیوند نگه میدارد. با graph.friends، graph.plays و graph.players از گراف کلاس سؤال میپرسی و «دوستِ دوست»ها را با یک حلقه و یک set پیدا میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- میدانی گراف چیست: گرهها (آدمها، بازیها) و پیوندها (دوستی، بازی کردن).
- میدانی پایگاه دادهی گرافی برای چه کارهایی ساخته شده.
- با
graph.friends،graph.plays،graph.playersوgraph.gamesاز گراف سؤال میپرسی. - «دوستِ دوست»های یک نفر را با دو حلقه و یک
setپیدا میکنی، بدون خودش و دوستهای مستقیمش.
درس
🔐 قانون طلایی این دوره: دادهی آدمها امانت است. پشت هر ردیف جدول یک آدم واقعی است: اسمش، کلاسش، کتابهایی که خوانده. دادهی کسی را بدون اجازه جمع نکن، به کسی نده و برای مسخره کردن یا سرک کشیدن به کار نبر. همهی دادههای این دوره ساختگیاند و هر بار که برنامه را اجرا میکنی از اول ساخته میشوند، پس هر چه میخواهی امتحان کن: چیزی خراب نمیشود.
🔁 یادت هست؟ در جلسههای ۱۰ و ۱۱ هر بازیکن یک کارت (سند) بود و با find_one کارت یک نفر را میگرفتیم. کارت سارا همهچیزِ خود سارا را دارد: سن، مرحله، نشانها، حیوان خانگی. ولی «سارا با چه کسی دوست است؟» در کارتش نیست. این سؤال دربارهی رابطهی دو نفر است، و امروز جای مخصوص رابطهها را میبینیم.
from db import docs
sara = docs["players"].find_one({"name": "Sara"})
print(sara["level"], sara["badges"])گراف (graph) یعنی چند گره (node) و پیوندهایی (link) که گرهها را به هم وصل میکنند. در گراف کلاس ما هر آدم یک گره است و هر بازی هم یک گره. دو جور پیوند داریم:
- دوستی: دوطرفه است؛ اگر سارا دوست علی است، علی هم دوست ساراست.
- بازی میکند: از یک آدم به یک بازی، مثل «نیما شطرنج بازی میکند».
پایگاه دادهی گرافی (مثل Neo4j) برای همین ساخته شده: شبکههای اجتماعی («دوستانی که شاید بشناسی»)، نقشهها (کوتاهترین راه) و پیشنهاد دادن («کسانی که این را خریدند آن را هم خریدند»). graph.show() کل گراف ما را چاپ میکند.
from db import graph
graph.show()از گراف سؤال بپرس: graph.friends("Mina") دوستهای مینا را به شکل لیست و به ترتیب الفبا میدهد. graph.are_friends("Sara", "Ali") جواب True یا False میدهد. graph.people() همهی آدمها را میدهد. برای چاپ قشنگ یک لیست از متنها، ", ".join(لیست) آنها را با , به هم میچسباند و یک متن میسازد.
from db import graph
print(graph.friends("Mina"))
print(graph.are_friends("Sara", "Ali"))
print(", ".join(graph.friends("Mina")))پیوندهای «بازی میکند» را از دو طرف میشود پرسید: graph.plays("Sara") بازیهای سارا را میدهد و graph.players("Chess") همهی کسانی را که شطرنج بازی میکنند. graph.games() همهی بازیها را میدهد. همهی اینها لیستاند و مرتب، پس len و in و for رویشان کار میکند.
from db import graph
print(graph.plays("Sara"))
print(graph.players("Chess"))
print("Snake" in graph.plays("Nima"))
for game in graph.games():
print(game, len(graph.players(game)))دوستِ دوست: آدمهایی که دوستِ دوستِ مناند ولی هنوز دوست خودم نیستند. روی دوستهایم حلقه میزنم و داخلش روی دوستهای آنها. یک نفر ممکن است از دو راه پیدا شود، پس آنها را در یک set (مجموعه) جمع میکنم: set() یک مجموعهی خالی است، .add(x) چیزی به آن اضافه میکند و تکراری نگه نمیدارد. مجموعه ترتیب ندارد، پس آخر کار sorted میکنم تا جواب همیشه یکی باشد.
from db import graph
me = "Sara"
mine = graph.friends(me)
fof = set()
for f in mine:
for ff in graph.friends(f):
if ff != me and ff not in mine:
fof.add(ff)
print(sorted(fof))اشتباه رایج: یادت نرود خودت را کنار بگذاری. سارا دوستِ علی است، پس در دوستهای علی خودِ سارا هم هست! بدون ff != me سارا به خودش پیشنهاد میشود. دوستهای مستقیم را هم کنار بگذار (ff not in mine): مثلاً یاسمین هم دوست کیان است هم دوستِ مینا، که دوست کیان است. یک اشتباه دیگر: اسم را دقیق بنویس؛ graph.friends("sara") با s کوچک خطای KeyError میدهد، چون چنین گرهای نداریم.
from db import graph
print(graph.friends("Ali"))
print(graph.friends("Mina"))مثالهای این جلسه
- مثال متغیر (پایگاه داده با پایتون): sara = docs["players"].find_one({"name": "S…
- مثال پایتون (پایگاه داده با پایتون): graph.show()
- مثال رشته (پایگاه داده با پایتون): print(", ".join(graph.friends("Mina")))
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for game in graph.games():
- مثال حلقه for (پایگاه داده با پایتون): for f in mine:
- مثال print (پایگاه داده با پایتون): print(graph.friends("Ali"))
چالشها
- Mina's Card (آسان)
- Node or Link? (آسان)
- Whose Friends? (متوسط)
- How Many Play Each Game? (متوسط)
- Friends of Friends (سخت)
- Who Can I Play With? (سخت)
بیشتر بخوان
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
- پایتون چیست؟ تاریخچه، کاربردها و راه شروع
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
← جلسهی 12: پروژه: پایگاه دادهی پیامرسان جلسهی 14: مسیرها و پیشنهادها →