جلسهی 11: IDS و IPS: قانونهایی مثل Snort و Suricata IDS and IPS: Snort and Suricata Style Rules
فرق IDS و IPS، تشخیص با امضا و با رفتار غیرعادی؛ بخشهای یک قانون امضا به سبک Snort و Suricata (سرآیند، content، nocase، sid، threshold)؛ و اینکه هشدار اشتباه و حملهی جاافتاده با precision و recall چطور سنجیده میشوند. در پایتون قانونهای سادهشده را میخوانی، با in و الگوهای سادهی re روی payloadهای ساختگی اجرا میکنی و کیفیت قانون را حساب میکنی.
در این جلسه یاد میگیری
- فرق IDS و IPS، شبکهای و میزبانی، و امضا و رفتار غیرعادی را با مثال میگویی.
- بخشهای یک قانون Snort یا Suricata را میخوانی و میگویی روی چه ترافیکی هشدار میدهد.
- با
index،partitionوstripیک قانون سادهشده را میخوانی و باin،lower()وre.searchروی payload اجرا میکنی. - TP، FP، FN و TN را میشماری، precision و recall را حساب میکنی و آستانه و تنظیم قانون را توضیح میدهی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط با اجازهی کتبی، و فقط در محدودهی همان اجازه. هر چه یاد میگیری را روی دستگاه، حساب و آزمایشگاه خودت امتحان کن، یا روی سیستمی که صاحبش اجازهی کتبی داده، و فقط در محدودهای (scope) که در همان اجازه نوشته شده: کدام IPها و دامنهها، کدام کارها، تا چه تاریخی. دسترسی بدون مجوز، شنود ترافیک دیگران یا از کار انداختن یک سرویس، حتی «فقط برای تست»، طبق قانون جرایم رایانهای جرم است و میتواند آیندهی شغلیات را پیش از شروع خراب کند. ضعفی پیدا کردی؟ فقط به صاحبش خبر بده، از راه افشای مسئولانه (responsible disclosure)، نه در شبکههای اجتماعی. این دوره دفاعی است: همهی بستهها، لاگها و تنظیمات آن ساختگیاند.
🔁 یادت هست؟ (جلسهی ۹) دیوارهی آتش قانونها را از بالا میخواند و اولین جور برنده بود؛ اگر هیچ قانونی جور نبود سیاست پیشفرض. و فقط به سرآیند نگاه میکرد: پروتکل، آدرس، پورت، حالت. امروز IDS را میبینیم که داخل بسته را هم میخواند.
RULES = [(22, "DROP"), (443, "ACCEPT"), (80, "ACCEPT")]
for port in [443, 8080]:
decision = "DROP (policy)"
for rule_port, target in RULES:
if rule_port == port:
decision = target
break
print(port, decision)IDS و IPS. IDS (سامانهی تشخیص نفوذ) ترافیک را نگاه میکند و هشدار میدهد؛ معمولاً یک کپی از ترافیک را از پورت SPAN سوئیچ یا یک TAP میگیرد و در مسیر نیست. IPS (سامانهی جلوگیری) در مسیر (inline) است و میتواند بسته را دور بیندازد یا اتصال را قطع کند. NIDS شبکه را میپاید و HIDS یک دستگاه را (لاگها، فایلها). روشها: امضا (signature: الگوی حملههای شناختهشده؛ دقیق ولی حملهی تازه را نمیبیند) و رفتار غیرعادی (anomaly: مقایسه با حالت عادی؛ چیز تازه را هم میبیند ولی هشدار اشتباهش بیشتر است). ابزارهای معروف: Snort و Suricata (امضا، IDS و IPS) و Zeek (ثبت دقیق ترافیک برای تحلیل). همهشان فقط روی شبکهای که مال توست یا اجازهاش را داری.
یک قانون امضا (ساختگی و سادهشده، فقط برای خواندن):alert tcp $EXTERNAL_NET any -> $HOME_NET 80 (msg:"LOCAL admin page probe"; flow:to_server,established; content:"/admin"; nocase; sid:1000001; rev:1;)
سرآیند: کار (alert، یا در IPS drop)، پروتکل، آدرس و پورت مبدأ، جهت ->، آدرس و پورت مقصد. $HOME_NET شبکهی خودت است و $EXTERNAL_NET بقیه. گزینهها داخل پرانتز با ; جدا میشوند: msg متن هشدار؛ flow جهت و حالت اتصال؛ content متنی که باید در payload باشد (چند content یعنی همه باید باشند)؛ nocase یعنی بزرگ و کوچک فرق نکند؛ sid شمارهی یکتای قانون (قانونهای محلی از ۱۰۰۰۰۰۰ به بعد)؛ rev نسخهی قانون. یک قانون دیگر برای حدس رمز SSH: alert tcp $EXTERNAL_NET any -> $HOME_NET 22 (msg:"LOCAL SSH brute force"; flags:S; threshold:type both, track by_src, count 5, seconds 60; sid:1000002; rev:1;).
پایتون: خواندن قانون. line.index("(") جای اولین ( را میدهد و line.rindex(")") جای آخرین ) را. هر چه قبل از ( است سرآیند است (split() آن را تکه میکند)، و بین دو پرانتز گزینهها. گزینهها را با split(";") جدا کن، هر کدام را strip() کن و با partition(":") کلید و مقدار را بگیر؛ strip('"') گیومههای دو سر مقدار را برمیدارد. چون content چند بار میآید، آن را در یک فهرست جمع کن.
line = 'alert tcp any any -> 192.0.2.10 80 (msg:"LOCAL admin probe"; content:"/admin"; nocase; sid:1000001;)'
head = line[:line.index("(")].split()
body = line[line.index("(") + 1:line.rindex(")")]
rule = {"action": head[0], "proto": head[1], "dport": head[6], "contents": [], "nocase": False}
for opt in body.split(";"):
key, sep, value = opt.strip().partition(":")
value = value.strip('"')
if key == "content":
rule["contents"].append(value)
elif key == "nocase":
rule["nocase"] = True
elif key == "msg" or key == "sid":
rule[key] = value
print(rule)پایتون: جور کردن با payload. content سادهترین حالت است: "/admin" in payload. با nocase هر دو را کوچک کن: "/admin" in payload.lower(). برای الگوهای انعطافپذیرتر (کاری که pcre در Snort میکند) ماژول re: re.search(الگو، متن) اگر پیدا کند یک match و وگرنه None میدهد. چند علامت ساده: \d یک رقم، \s یک فاصله، + «یکی یا بیشتر»، * «صفر یا بیشتر»، . «هر نویسه»، {3} «دقیقاً سه بار»، و \. خود نقطه. الگو را با r"..." بنویس تا \ دست نخورد. payloadها ساختگیاند؛ هدف شناختن الگوی حمله است، نه ساختنش.
import re
payload = "GET /items?id=1 UNION SELECT name,password FROM users HTTP/1.1"
print("union select" in payload.lower())
print(re.search(r"union\s+select", payload.lower()) is not None)
print(bool(re.search(r"id=\d+", payload)), bool(re.search(r"\.\./", payload)))آستانه (threshold). بعضی چیزها تنها بیخطرند و فقط زیادشان مشکوک است: یک رمز اشتباه عادی است، صد تا در یک دقیقه نه. threshold:type both, track by_src, count 5, seconds 60 یعنی «برای هر مبدأ، وقتی در ۶۰ ثانیه ۵ بار جور شد، یک بار هشدار بده». در پایتون برای هر مبدأ فهرست زمانها را نگه دار و فقط آنهایی را بشمار که در پنجرهی ۶۰ ثانیهی اخیرند. دیکشنری times.setdefault(src, []) اگر کلید نبود فهرست خالی میگذارد و همان را برمیگرداند.
events = [(0, "198.51.100.66"), (10, "198.51.100.66"), (20, "192.0.2.5"), (30, "198.51.100.66"), (40, "198.51.100.66"), (55, "198.51.100.66")]
times = {}
for t, src in events:
times.setdefault(src, []).append(t)
recent = 0
for old in times[src]:
if t - old < 60:
recent += 1
if recent == 5:
print("ALERT", src, "5 failed logins in 60 s at t =", t)سنجیدن یک قانون. هر رویداد یکی از چهار حالت است: TP (هشدار داد و واقعاً حمله بود)، FP (هشدار داد ولی بیخطر بود: هشدار اشتباه)، FN (حمله بود و هشدار نداد: جاافتاده)، TN (نه حمله، نه هشدار). precision = TP / (TP + FP): از هشدارها چندتا واقعی بودند؟ recall = TP / (TP + FN): از حملهها چندتا را گرفتیم؟ FP زیاد یعنی خستگی از هشدار (alert fatigue): تحلیلگر هشدار واقعی را هم نادیده میگیرد. FN یعنی حملهای که کسی ندید. قانون را تنظیم کن (دقیقترش کن، اسکنر مجاز خود شرکت را مستثنا کن). در IPS هر FP یعنی مسدود شدن یک کاربر واقعی؛ برای همین قانون تازه را اول در حالت IDS اجرا کن و فقط قانونهای دقیق را drop کن.
مثالهای این جلسه
- مثال حلقه for در پایتون: for port in [443, 8080]:
- مثال دیکشنری در پایتون: rule = {"action": head[0], "proto": head[1]…
- مثال رشته در پایتون: print("union select" in payload.lower())
- مثال حلقه for در پایتون: for t, src in events:
چالشها
- First Match Again (آسان)
- IDS or IPS? (آسان)
- The Right Rule (متوسط)
- Content and Patterns (متوسط)
- A Tiny Signature Engine (سخت)
- Precision and Recall (سخت)
بیشتر بخوان
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
- دیکشنری در پایتون: آموزش کامل کلید و مقدار با مثال
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
← جلسهی 10: بخشبندی، VLAN، Zero Trust و VPN جلسهی 12: مرور + آزمایشگاه: دیوارهی آتش + IDS →