جلسهی 3: TCP از نزدیک، UDP و ICMP TCP Up Close, UDP and ICMP
دست دادن سهمرحلهای با شمارههای ترتیب و تأیید، پرچمها بیتبهبیت با &، ارسال دوباره و پنجره، حالتهای اتصال TCP به شکل یک ماشین حالت در پایتون؛ بعد UDP، ICMP (ping و «time exceeded») و اینکه SYN flood چرا به سرور آسیب میزند و SYN cookie چطور از آن دفاع میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- دست دادن سهمرحلهای را با عددهای seq و ack مینویسی و ack هر بسته را حساب میکنی.
- پرچمهای TCP را با
&از بایت پرچم بیرون میکشی. - ارسال دوباره، ACK تکراری، پنجره و حالتهای اتصال (LISTEN تا CLOSED) را توضیح میدهی و یک ماشین حالت با دیکشنری مینویسی.
- فرق UDP و TCP، پیامهای مهم ICMP، و SYN flood و دفاعهایش را میدانی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط با اجازهی کتبی، و فقط در محدودهی همان اجازه. هر چه یاد میگیری را روی دستگاه، حساب و آزمایشگاه خودت امتحان کن، یا روی سیستمی که صاحبش اجازهی کتبی داده، و فقط در محدودهای (scope) که در همان اجازه نوشته شده: کدام IPها و دامنهها، کدام کارها، تا چه تاریخی. دسترسی بدون مجوز، شنود ترافیک دیگران یا از کار انداختن یک سرویس، حتی «فقط برای تست»، طبق قانون جرایم رایانهای جرم است و میتواند آیندهی شغلیات را پیش از شروع خراب کند. ضعفی پیدا کردی؟ فقط به صاحبش خبر بده، از راه افشای مسئولانه (responsible disclosure)، نه در شبکههای اجتماعی. این دوره دفاعی است: همهی بستهها، لاگها و تنظیمات آن ساختگیاند.
🔁 یادت هست؟ (جلسهی ۱) در سرآیند TCP، بایتهای 0-1 و 2-3 پورتها بودند، 4-7 شمارهی ترتیب (seq)، 8-11 شمارهی تأیید (ack) و بایت 13 پرچمها. hex(18) همان عدد را در مبنای ۱۶ نشان میدهد: 0x12، یعنی SYN-ACK. این کد پاسخ یک سرور به دست دادن را میخواند.
tcp = bytes.fromhex("01bbc35000001b58000003e95012faf000000000")
print("ports", int.from_bytes(tcp[0:2], "big"), int.from_bytes(tcp[2:4], "big"))
print("seq", int.from_bytes(tcp[4:8], "big"), "ack", int.from_bytes(tcp[8:12], "big"))
print("flags", tcp[13], hex(tcp[13]))دست دادن سهمرحلهای (three-way handshake):
1. کلاینت ← سرور: SYN، seq=1000 (شمارهی شروع کلاینت، ISN).
2. سرور ← کلاینت: SYN-ACK، seq=7000، ack=1001.
3. کلاینت ← سرور: ACK، seq=1001، ack=7001.
ack یعنی «بایت بعدیای که منتظرش هستم»: ack = seq + طول داده. خود SYN و FIN هر کدام یک شماره مصرف میکنند. اگر کلاینت ۳۰۰ بایت با seq=1001 بفرستد، سرور ack=1301 میدهد. ISN تصادفی است تا کسی که وسط راه نیست نتواند شمارهها را حدس بزند و بستهی جعلی تزریق کند. بستن: FIN و ACK از هر طرف؛ و RST یعنی «همین الان قطع». پورت بسته به SYN با RST جواب میدهد.
client_isn, server_isn = 1000, 7000
print("SYN seq", client_isn)
print("SYN-ACK seq", server_isn, "ack", client_isn + 1)
print("ACK seq", client_isn + 1, "ack", server_isn + 1)
data = 300
print("after 300 bytes the server acks", client_isn + 1 + data)پرچمها بیتبهبیت. هر پرچم یک بیت از بایت 13 است: FIN 1، SYN 2، RST 4، PSH 8، ACK 16، URG 32 (و ECE 64، CWR 128). 0x12 یعنی 16 + 2: ACK و SYN. با & (جلسهی ۲) میپرسیم یک بیت روشن است یا نه: flags & SYN اگر صفر نباشد، SYN روشن است. در for name, bit in [...] هر عضو فهرست یک جفت (tuple) است و name, bit آن را باز میکند. ⚠️ اشتباه رایج: flags and SYN به جای flags & SYN؛ and فقط میپرسد هر دو صفر نیستند و تقریباً همیشه درست است.
FIN, SYN, RST, PSH, ACK, URG = 1, 2, 4, 8, 16, 32
flags = 0x12
print(format(flags, "08b"))
for name, bit in [("FIN", FIN), ("SYN", SYN), ("RST", RST), ("PSH", PSH), ("ACK", ACK), ("URG", URG)]:
if flags & bit:
print(name, "is set")ارسال دوباره و پنجره. فرستنده برای هر segment منتظر ACK میماند؛ اگر تا زمان مشخصی (RTO) نیاید، دوباره میفرستد. ACK تجمعی است: «همه چیز را تا قبل از این شماره دارم». اگر segment وسطی گم شود، گیرنده با رسیدن segmentهای بعدی همان ack قبلی را تکرار میکند (duplicate ACK)؛ سه ACK تکراری یعنی «فوراً دوباره بفرست» (fast retransmit). پنجره (window) را گیرنده در هر بسته اعلام میکند: چند بایت هنوز میتواند بگیرد. فرستنده بیش از این مقدار بایتِ تأییدنشده در راه نمیگذارد (flow control)؛ پنجرهی صفر یعنی «فعلاً نفرست». جدا از این، کنترل ازدحام (congestion control) هم سرعت را با وضع شبکه تنظیم میکند.
حالتهای اتصال: یک ماشین حالت. سرور در LISTEN منتظر است؛ با SYN به SYN-RECEIVED میرود، با ACK آخر به ESTABLISHED؛ با FIN طرف مقابل CLOSE-WAIT، بعد LAST-ACK و CLOSED. کلاینت هم SYN-SENT، FIN-WAIT و TIME-WAIT دارد (TIME-WAIT کمی صبر میکند تا بستههای دیررس اتصال قبلی بمیرند). روی کامپیوتر خودت ss یا netstat همین حالتها را نشان میدهند. در پایتون: دیکشنریای که کلیدش جفت (state, event) است و مقدارش حالت بعدی. tuple مثل فهرستی با پرانتز است که عوض نمیشود، برای همین میتواند کلید باشد. (state, event) in T میپرسد چنین قانونی هست یا نه.
T = {
("LISTEN", "SYN"): "SYN-RECEIVED",
("SYN-RECEIVED", "ACK"): "ESTABLISHED",
("ESTABLISHED", "FIN"): "CLOSE-WAIT",
}
state = "LISTEN"
for event in ["SYN", "ACK", "FIN"]:
print(event, ":", state, "->", T[(state, event)])
state = T[(state, event)]
print(("ESTABLISHED", "SYN") in T)UDP و ICMP. UDP دست نمیدهد، ترتیب و ارسال دوباره ندارد و سرآیندش ۸ بایت است؛ برای DNS (پورت 53)، NTP (123)، DHCP، تماس صوتی، بازی و QUIC (همان HTTP/3 روی UDP 443). چون دست دادن ندارد، جعل مبدأ در آن ساده است؛ مهاجم سؤال کوچکی با مبدأ جعلی قربانی میفرستد و جواب بزرگ به قربانی میرسد (reflection/amplification). دفاع: سرویس باز به روی همه (مثل resolver باز) نداشتن و فیلتر ورودی (BCP 38). ICMP پیامهای کنترلی IP است: type 8 درخواست echo و type 0 پاسخ آن (ping)؛ type 3 «مقصد در دسترس نیست» (code 3 پورت بسته در UDP، code 4 «باید تکه شود»)؛ type 11 time exceeded وقتی TTL به صفر برسد. traceroute بستههایی با TTL ۱، ۲، ۳، ... میفرستد و از روی همین پیامها مسیر را میسازد. ⚠️ همهی ICMP را نبند: type 3 code 4 برای پیدا کردن MTU مسیر لازم است.
SYN flood (فقط برای تشخیص و دفاع). سرور برای هر SYN یک جای «نیمهباز» در صف (backlog) نگه میدارد تا ACK آخر برسد. مهاجم سیلی از SYN، معمولاً با مبدأهای جعلی و تصادفی، میفرستد و هیچوقت ACK آخر را نمیدهد؛ صف پر میشود و کاربران واقعی دیگر وصل نمیشوند. نشانهها: تعداد زیاد اتصال در SYN-RECEIVED، SYNهایی که ACK ندارند. چون مبدأها جعلی و پخشاند، شمردن به ازای هر IP کافی نیست؛ کل نیمهبازها را هم بشمار. دفاع: SYN cookie (سرور اطلاعات اتصال را در seq خودش رمز میکند و تا ACK برنگشته چیزی نگه نمیدارد)، صف بزرگتر و زمان انتظار کوتاهتر، محدودیت نرخ، و سرویسهای ضد DDoS بالادست. ⚠️ راه انداختن سیل یا خریدن سرویسهای «booter/stresser» جرم است.
مثالهای این جلسه
- مثال رشته در پایتون: print("ports", int.from_bytes(tcp[0:2], "bi… — TCP از نزدیک، UDP و ICMP
- مثال متغیر در پایتون: data = 300
- مثال حلقه for در پایتون: for name, bit in [("FIN", FIN), ("SYN", SYN…
- مثال حلقه for در پایتون: for event in ["SYN", "ACK", "FIN"]:
چالشها
- Read the Segment (آسان)
- Handshake and First Data (آسان)
- Which Flags? (متوسط)
- The Lost Segment (متوسط)
- A TCP State Machine (سخت)
- Half-Open Watch (سخت)
بیشتر بخوان
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
- متغیر در پایتون: تعریف، نامگذاری و تغییر مقدار با مثال
- حلقه for در پایتون: آموزش کامل با range و مثال
← جلسهی 2: زیرشبکهبندی و VLSM جلسهی 4: مرور + آزمایشگاه: برنامهای که سرآیند بسته را میخواند →