جلسهی 4: مرور + آزمایشگاه: برنامهای که سرآیند بسته را میخواند Review + Lab: A Packet Header Parser
جلسهی مرور بخش ۱: لایهها و سرآیندها، زیرشبکهبندی، و TCP، UDP و ICMP در یک نگاه، با اشتباههای رایجشان. بعد آزمایشگاه: برنامهای که بستههای ساختگی را از hex به فیلدها تبدیل میکند، هر بسته را در یک خط مثل خروجی tcpdump خلاصه میکند و آخر سر گفتوگوها، دست دادنهای کامل و یک اسکن پورت را پیدا میکند.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدهها و پایتون جلسههای ۱ تا ۳ را مرور میکنی و اشتباههای رایجشان را میشناسی.
- یک تابع
parseمینویسی که هر بستهی hex را به یک دیکشنری از فیلدها تبدیل کند، با شروع درست سرآیند TCP یا UDP. - هر بسته را در یک خط خلاصه میکنی و پرچمها و طول UDP را نشان میدهی.
- بستهها را به گفتوگو گروه میکنی، وضع دست دادن را میگویی و یک اسکن پورت را تشخیص میدهی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط با اجازهی کتبی، و فقط در محدودهی همان اجازه. هر چه یاد میگیری را روی دستگاه، حساب و آزمایشگاه خودت امتحان کن، یا روی سیستمی که صاحبش اجازهی کتبی داده، و فقط در محدودهای (scope) که در همان اجازه نوشته شده: کدام IPها و دامنهها، کدام کارها، تا چه تاریخی. دسترسی بدون مجوز، شنود ترافیک دیگران یا از کار انداختن یک سرویس، حتی «فقط برای تست»، طبق قانون جرایم رایانهای جرم است و میتواند آیندهی شغلیات را پیش از شروع خراب کند. ضعفی پیدا کردی؟ فقط به صاحبش خبر بده، از راه افشای مسئولانه (responsible disclosure)، نه در شبکههای اجتماعی. این دوره دفاعی است: همهی بستهها، لاگها و تنظیمات آن ساختگیاند.
📌 جلسهی ۱ در یک نگاه: درون یک بسته. هفت لایهی OSI و چهار لایهی TCP/IP؛ frame (لایهی ۲)، packet (لایهی ۳)، segment یا datagram (لایهی ۴)؛ کپسولهسازی. IPv4: بایت 0 نسخه و IHL، 2-3 طول کل، 8 TTL، 9 protocol، 12-15 مبدأ، 16-19 مقصد. TCP: پورتها، seq، ack و پرچمها در بایت 13؛ UDP: ۸ بایت. پایتون: bytes.fromhex، data[i]، data[a:b]، int.from_bytes(..., "big"). قانون امنیت: IP مبدأ قابل جعل است؛ ضبط ترافیک فقط روی ترافیک خودت.
📌 جلسهی ۲ در یک نگاه: زیرشبکهبندی. /p یعنی p بیت شبکه؛ 2 ** (32 - p) آدرس و دو تا کمتر میزبان؛ اندازهی بلوک 256 - عدد ماسک؛ آدرس شبکه همهی بیتهای میزبان صفر، broadcast همه یک. VLSM: بزرگترین نیاز اول، هر کدام کوچکترین بلوکی که جا شود. پایتون: ip_network، ip_interface، in، subnets؛ و با دست mask = (0xFFFFFFFF << (32 - p)) & 0xFFFFFFFF، ip & mask، network | host_bits. قانون امنیت: زیرشبکه پایهی بخشبندی است.
📌 جلسهی ۳ در یک نگاه: TCP، UDP و ICMP. SYN، SYN-ACK، ACK؛ ack = seq + طول و SYN و FIN هر کدام یک شماره؛ ACK تجمعی و ACK تکراری؛ پنجره. پرچمها با flags & bit؛ ماشین حالت با دیکشنریای که کلیدش (state, event) است. UDP بیدستدادن (جعل مبدأ ساده، حملهی بازتابی). ICMP: 8/0 ping، 3 در دسترس نیست، 11 time exceeded (traceroute). SYN flood صف نیمهبازها را پر میکند؛ دفاع: SYN cookie و محدودیت نرخ.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- data[12:15] به جای data[12:16] (آخر برش داخلش نیست).
- "little" به جای "big" در int.from_bytes.
- فرض کردن اینکه TCP همیشه از بایت ۲۰ شروع میشود؛ درستش IHL * 4.
- فراموش کردن «منهای ۲» در شمردن میزبانها، و ip_network روی آدرسی که بیت میزبانش صفر نیست (ValueError).
- flags and SYN به جای flags & SYN.
- یادت رفتن که SYN خودش یک شمارهی ترتیب مصرف میکند.
- بستن همهی ICMP و خراب کردن پیدا کردن MTU مسیر.
🔁 از پایتون پایه: تابعی که دیکشنری برمیگرداند. در آزمایشگاه هر بسته را با یک تابع به دیکشنری فیلدها تبدیل میکنیم. تابع دیکشنری خالی میسازد، کلیدها را پر میکند و آن را return میکند؛ PROTOS.get(n, "other") اگر عدد در دیکشنری نبود جواب پیشفرض میدهد. بعد روی فهرستی از دیکشنریها حلقه میزنیم.
PROTOS = {1: "ICMP", 6: "TCP", 17: "UDP"}
def describe(proto_number, ttl):
info = {}
info["proto"] = PROTOS.get(proto_number, "other")
info["ttl"] = ttl
return info
packets = [describe(6, 64), describe(17, 60), describe(47, 250)]
for p in packets:
print(p["proto"], p["ttl"])🧪 آزمایشگاه: برنامهای که سرآیند بسته را میخواند. در آزمایشگاه خودت، ماشین 192.0.2.10 چند بسته رد و بدل کرده و تو آنها را از Wireshark به شکل hex بیرون آوردهای (همه ساختگی؛ فقط سرآیندها نگه داشته شده). فهرست CAPTURE هشت بسته دارد. در سه قدم:
1. تابع parse(hexline) که TTL، پروتکل، مبدأ و مقصد را برمیگرداند، و یک خط برای هر بسته.
2. پورتها و پرچمهای TCP یا طول UDP را هم به parse اضافه کن (از بایت IHL * 4) و خطی مثل tcpdump چاپ کن.
3. بستهها را به گفتوگو گروه کن (رفت و برگشت یک گفتوگو حساب میشوند)، وضع دست دادن هر گفتوگوی TCP را بگو و منبعی را که به دو پورت یا بیشتر SYN زده به عنوان اسکن احتمالی گزارش کن.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد.
نکتههای قدم ۲ و ۳. سرآیند لایهی ۴ از seg = data[(data[0] % 16) * 4:] شروع میشود. در TCP و UDP هر دو، seg[0:2] و seg[2:4] پورتاند؛ در TCP seg[13] پرچمهاست و در UDP seg[4:6] طول. یک گفتوگو دو طرف دارد: بستهی a → b و جوابش b → a باید یک کلید داشته باشند، پس اگر (b, a) قبلاً کلید بوده، همان را بردار. "SYN-ACK" in seen میپرسد اسمی در فهرست هست یا نه.
data = bytes.fromhex("450000311c46400040110000c000020acb007135cf080035001d0000")
seg = data[(data[0] % 16) * 4:]
print(len(seg), "bytes of UDP header")
print(int.from_bytes(seg[0:2], "big"), int.from_bytes(seg[2:4], "big"), int.from_bytes(seg[4:6], "big"))
convs = {("192.0.2.10:53000", "203.0.113.53:53"): 1}
a, b = "203.0.113.53:53", "192.0.2.10:53000"
print((b, a) in convs)مثالهای این جلسه
- مثال تابع در پایتون: def describe(proto_number, ttl):
- مثال رشته در پایتون: print(int.from_bytes(seg[0:2], "big"), int.…
چالشها
- Whose Field? (آسان)
- A /28 Block (آسان)
- How traceroute Sees Routers (متوسط)
- Step 1: Parse the IP Header (متوسط)
- Step 2: One Line per Packet (سخت)
- Step 3: Conversations and a Scan (سخت)
بیشتر بخوان
- تابع در پایتون: آموزش def، پارامتر و return با مثال
- رشته در پایتون: آموزش کامل string با مثال و جدول متدها
← جلسهی 3: TCP از نزدیک، UDP و ICMP جلسهی 5: مسیریابی و NAT →