جلسهی 30: مرور ۴ + پروژه: گزارش حادثه Review 4 + Project: Incident Report
جلسهی مرور: DDoS و محدود کردن سرعت، دزدیده شدن اکانت و خط زمانی لاگها را در یک نگاه میبینی، با یک یادآوری از بخشبندی شبکه در بخش ۱. بعد پروژه: یک حادثهی ساختگی تازه در باشگاه بازی مدرسه. از سه لاگ خط زمانی میسازی، شروع، آسیب و درمان را پیدا میکنی و یک گزارش حادثهی کامل مینویسی: چه شد، کی، چه آسیبی، چه درمانی و چه درسی.
در این جلسه یاد میگیری
- ایدهها و پایتون جلسههای ۲۷ تا ۲۹ را مرور میکنی و اشتباههای رایجشان را میشناسی.
- میتوانی از چند لاگ یک خط زمانی مرتب بسازی.
- میتوانی شروع حادثه، آسیب و زمان درمان را از خط زمانی بیرون بکشی.
- میتوانی یک گزارش حادثه با عددهایی که از داده میآیند بنویسی.
درس
⚠️ قانون طلایی این دوره: فقط روی دستگاه خودت یا با اجازه. هر چه یاد میگیری را فقط روی دستگاه، حساب و شبکهی خودت امتحان کن، یا جایی که صاحبش (معلم یا والدین) اجازه داده. سرک کشیدن در دستگاه یا شبکهی دیگران بدون اجازه، حتی برای شوخی یا کنجکاوی، جرم است (قانون جرایم رایانهای) و به تو و خانوادهات آسیب میزند. این دوره دربارهی دفاع است: یاد میگیریم شبکه چطور کار میکند تا از آن محافظت کنیم. چیز مشکوکی دیدی؟ به والدین یا معلمت بگو.
📌 جلسهی ۲۷ در یک نگاه: DDoS و محدود کردن سرعت. DDoS یعنی سیل درخواست از دستگاههای زیاد (اغلب یک باتنت) تا سرور برای همه از کار بیفتد. خریدن «بوتر» و تلافی جرم است. دفاع: سقف برای هر بازیکن (429)، اتاق انتظار، CDN. در پایتون: تاپل (ثانیه، IP) به عنوان کلید، for sec, ip in ...، و سطل توکن با min(capacity, tokens + refill).
📌 جلسهی ۲۸ در یک نگاه: اکانت دزدیدهشده. چهار راه: صفحهی «جم رایگان»، رمز تکراری، نشست دزدیدهشده، «پشتیبانی» که کد میخواهد. نشانه: «ورود از دستگاه جدید». اگر اتفاق افتاد: والدین، برنامهی رسمی، رمز تازه، خروج از همهجا، ورود دو مرحلهای و بازیابی. قبلش: 2FA، رمز جدا، کدهای پشتیبان. در پایتون: not in و or برای هشدار، و فهرست تازهی keep با append.
📌 جلسهی ۲۹ در یک نگاه: خط زمانی حادثه. لاگ روتر، سرور و برنامه هر کدام یک تکه از داستاناند؛ یکی و مرتبشان کن. زمان را به ثانیه تبدیل کن: h, m, s = t.split(":"). رویداد = تاپل (ثانیه، زمان، منبع، متن) و sorted به ترتیب زمان میچیند. اولین مشکوک با first is None، فاصله با gap // 60 و gap % 60. لاگ مدرک است؛ پاکش نکن.
⚠️ اشتباههای رایج این بخش:
- یک سقف برای کل سرور به جای هر IP؛ و سطلی که بدون min سرریز میکند.
- and به جای or در هشدار ورود.
- کلیک روی لینک «اکانتت در خطر است» به جای باز کردن برنامهی رسمی.
- چیدن زمانها به شکل متن ("9:59:30" بعد از "10:01:12" میافتد).
- first = e بدون first is None.
🔁 از بخش ۱ (جلسهی ۲۳): بخشبندی و کمترین دسترسی. در حادثهی امروز تبلت ناشناس TAB-31 به وایفای مهمان وصل شده بود. چون شبکهی مدرسه بخشبندی شده و مهمان فقط به اینترنت میرسد، آن تبلت به لپتاپهای دفتر و دوربینها راه نداشت؛ آسیب فقط به همان اکانت ماند. جدول اجازه را یادت هست؟ ("guest", "internet") در جدول هست، ("guest", "staff") نیست.
📝 پروژه: گزارش حادثه. پنجشنبه عصر کسی وارد اکانت مینا در سرور بازی باشگاه مدرسه شد (همهچیز ساختگی است). مسئول باشگاه سه لاگ داده و یک گزارش حادثه میخواهد: چه شد، کی، چه آسیبی، چه درمانی، چه درسی. در سه قدم:
1. خط زمانی: سه لاگ را با ثانیهها یکی و مرتب کن، همه را چاپ کن و بشمار.
2. تحلیل: شروع (اولین fail یا new device)، آسیب (رویدادهای changed و gave away و جمع جمها) و درمان (اولین کار admin) و فاصلهی شروع تا درمان.
3. گزارش: شش خط گزارش، با عددهایی که از متغیرها میآیند.
هر قدم روی کد قدم قبل ساخته میشود؛ دکمهی «ادامه از کد مرحلهی قبلم» کدت را میآورد.
دو ابزار برای پروژه:
- بیرون کشیدن عدد از متن: "mina gave away 500 gems".split() پنج کلمه میدهد و [3] چهارمی است: "500"؛ با int عدد میشود و میشود جمعش کرد.
- گزارش خوب فقط واقعیت میگوید، با زمان دقیق و عدد، بیآنکه کسی را مسخره کند، و آخرش یک درس دارد تا دوباره تکرار نشود.
text = "mina gave away 500 gems"
words = text.split()
print(words)
print(int(words[3]) + 250)مثالهای این جلسه
چالشها
- A Limit for Each Player (آسان)
- Where Can the Guest Tablet Go? (آسان)
- Stolen or Normal? (متوسط)
- Step 1: The Timeline (متوسط)
- Step 2: Start, Harm and Fix (سخت)
- Step 3: The Incident Report (سخت)
بیشتر بخوان
← جلسهی 29: لاگ و خط زمانی حادثه جلسهی 31: تلهی شبیهسازیشده برای مهاجم →