کارایی
سایت کند، کاربر را فراری میدهد. این هشت کلمه دربارهی اندازه گرفتن سرعت، آزمایش سیستم زیر بار و ترفندهایی است که صفحه را سبکتر و سریعتر میکنند.
پسوند -fy و -ize: ساختن فعل
با -fy و -ize از اسم یا صفت فعل میسازند، یعنی «چیزی را چنین کردن»: minify (کوچک کردن)، simplify (ساده کردن)، optimize (بهینه کردن)، minimize (به حداقل رساندن). در سوم شخص -fy به -fies تبدیل میشود: «Vite minifies the code». گذشتهاش هم -fied است: minified.
هشت کلمهی این درس
profiling (پروفایلینگ): اندازهگیری اینکه هر بخش برنامه چقدر وقت و حافظه میگیرد
profile در انگلیسی یعنی نیمرخ یا شرح حال: تصویری که مشخصات کسی را نشان میدهد. profiling یعنی برنامه را با ابزاری اجرا کنی که دقیق اندازه بگیرد هر تابع چند بار صدا زده شده و چقدر وقت یا حافظه گرفته. اینطور به جای حدس زدن، میبینی کندی واقعا کجاست. قاعدهی طلایی: اول profile کن، بعد optimize؛ چون جایی که فکر میکنی کند است معمولا جای اصلی نیست.
Profiling showed that 80% of the time was spent in one loop.
پروفایلینگ نشان داد ۸۰ درصد وقت در یک حلقه صرف شده است.
memory usage (مِمِری یوسِج): مصرف حافظه؛ مقدار RAMی که برنامه گرفته است
usage یعنی میزان استفاده یا مصرف. memory usage یعنی برنامه همین حالا چقدر از حافظهی RAM را گرفته است. اگر مدام بالا برود و هیچوقت پایین نیاید، احتمالا memory leak داری؛ اگر به سقف حافظهی سرور یا container برسد، سیستمعامل برنامه را میکشد (out of memory). با ابزارهایی مثل Task Manager، top یا docker stats میتوانی آن را ببینی.
Memory usage grows by 50 MB every hour, so there may be a leak.
مصرف حافظه هر ساعت ۵۰ مگابایت بیشتر میشود، پس شاید نشتی در کار باشد.
response time (ریسپانس تایم): زمان پاسخ؛ از فرستادن درخواست تا رسیدن جواب
response یعنی پاسخ. response time زمانی است که از فرستادن یک درخواست تا رسیدن کامل جواب طول میکشد، معمولا به میلیثانیه. کاربرها زیر ۱۰۰ میلیثانیه را «فوری» حس میکنند و بالای یک ثانیه را «کند». معمولا به جای میانگین به p95 یا p99 نگاه میکنند، یعنی زمانی که ۹۵ یا ۹۹ درصد درخواستها از آن سریعترند، چون میانگین کندترین تجربهها را پنهان میکند.
The p95 response time went from 200 ms to 1.4 seconds after the update.
زمان پاسخ p95 بعد از بهروزرسانی از ۲۰۰ میلیثانیه به ۱٫۴ ثانیه رسید.
load test (لود تِست): تست بار؛ آزمایش سیستم با تعداد زیادی کاربر ساختگی
load یعنی بار، مثل بار کامیون. load test یعنی با یک ابزار، هزاران کاربر ساختگی بسازی که همزمان به سایت درخواست بفرستند، به اندازهی شلوغیای که انتظارش را داری، و ببینی زمان پاسخ و نرخ خطا چطور میمانند. مثل اینکه قبل از افتتاح یک پل، کامیونهای پر را رویش بفرستند تا مطمئن شوند بار روزانه را تحمل میکند.
Run a load test with 2,000 users before the exam day.
قبل از روز امتحان یک تست بار با ۲۰۰۰ کاربر اجرا کن.
stress test (اِسترِس تِست): تست فشار؛ بار دادن بیش از حد تا ببینی سیستم کجا میشکند
stress یعنی فشار، هم فشار روانی و هم فشار روی یک جسم. stress test یعنی عمدا بار را آنقدر بالا ببری که سیستم دیگر نتواند تحمل کند، تا بفهمی سقفش کجاست و وقتی میشکند چه رفتاری دارد: آرام کند میشود و خطای روشن میدهد، یا یکهو همهچیز از کار میافتد و داده خراب میشود؟ دکترها هم برای قلب تست ورزش (stress test) میگیرند.
The stress test showed the server falls over at about 9,000 users.
تست فشار نشان داد سرور حدود ۹۰۰۰ کاربر که برسد از پا درمیآید.
lazy loading (لِیزی لودینگ): بارگذاری تنبل؛ آوردن هر چیز فقط وقتی واقعا لازم شد
lazy یعنی تنبل. lazy loading یعنی چیزی را از اول بار نکنی و صبر کنی تا واقعا به آن نیاز پیدا شود: عکسهای پایین صفحه فقط وقتی کاربر به آنجا scroll کرد دانلود شوند، یا کد یک صفحه فقط وقتی کاربر به آن صفحه رفت. اینطور صفحهی اول خیلی سریعتر باز میشود. مثل رستورانی که غذا را وقتی سفارش دادی میپزد، نه همهی منو را از صبح.
We use lazy loading for images below the fold.
برای عکسهایی که در نگاه اول دیده نمیشوند از بارگذاری تنبل استفاده میکنیم.
minify (مینیفای): کوچک کردن کد با حذف فاصلهها، توضیحها و کوتاه کردن اسمها
mini یعنی کوچک و -fy یعنی «کردن»، پس minify یعنی کوچک کردن. وقتی کد جاوااسکریپت یا CSS را minify میکنی، ابزاری همهی فاصلهها، خطهای تازه و توضیحها را حذف میکند و اسم متغیرهای محلی را کوتاه میکند (مثلا totalPrice را a میکند). کار کد عوض نمیشود ولی حجمش خیلی کمتر و دانلودش سریعتر میشود. فقط دیگر برای آدم خوانا نیست.
The bundler will minify the code when you build for production.
وقتی برای production میسازی، bundler کد را کوچکسازی میکند.
code splitting (کُد اِسپلیتینگ): شکستن کد به چند تکه که هر کدام فقط وقت نیاز بار میشود
split یعنی دو یا چند تکه کردن. در یک برنامهی وب بزرگ، اگر همهی کد در یک فایل باشد، کاربر برای دیدن صفحهی اول باید کد همهی صفحهها را دانلود کند. code splitting کد را به چند فایل کوچک (chunk) میشکند: صفحهی اول فقط کد خودش را میگیرد و کد صفحههای دیگر وقتی کاربر به آنها رفت. bundlerهایی مثل Vite با import() این کار را خودکار انجام میدهند.
After code splitting, the home page loads 60% less JavaScript.
بعد از شکستن کد، صفحهی اول ۶۰ درصد جاوااسکریپت کمتری بار میکند.
گزارش کارایی صفحهی اول
The home page felt slow, so we started with profiling, not guessing.
Results:
- The response time of the API was fine: 120 ms.
- The real problem was 2 MB of JavaScript. We added code splitting, so each page loads only its own code.
- We minify all files and use lazy loading for images.
After that, a load test with 3,000 users passed easily. A stress test showed the server breaks at about 11,000 users, when memory usage reaches the limit.
صفحهی اول کند به نظر میرسید، پس با پروفایلینگ شروع کردیم، نه با حدس زدن.
نتیجهها:
- زمان پاسخ API خوب بود: ۱۲۰ میلیثانیه.
- مشکل واقعی ۲ مگابایت جاوااسکریپت بود. شکستن کد را اضافه کردیم تا هر صفحه فقط کد خودش را بار کند.
- همهی فایلها را کوچکسازی میکنیم و برای عکسها از بارگذاری تنبل استفاده میکنیم.
بعد از آن، یک تست بار با ۳۰۰۰ کاربر بهراحتی رد شد. تست فشار نشان داد سرور حدود ۱۱۰۰۰ کاربر که برسد، وقتی مصرف حافظه به سقف میرسد، از کار میافتد.