فاز 14: تست و DevOps حرفهای
تست خودکار، داکر، CI، پایش و کارایی: کلمههای تیمهایی که نرمافزار واقعی را هر روز منتشر میکنند.
درس 1: انواع تست
- integration test: تست یکپارچگی؛ آزمایش اینکه چند بخش با هم درست کار میکنند
- end-to-end test: تست سرتاسری؛ آزمایش کل برنامه مثل یک کاربر واقعی
- regression: پسرفت؛ خراب شدن چیزی که قبلا درست کار میکرد
- smoke test: تست دود؛ آزمایش سریع که مطمئن شوی اصل کار روشن میشود
- manual testing: تست دستی؛ آزمایش برنامه به دست یک آدم
- automated testing: تست خودکار؛ تستهایی که برنامه به جای آدم اجرا میکند
- test suite: مجموعهی تستها؛ همهی تستهای یک پروژه یا یک بخش
- assertion: ادعای قطعی در تست که اگر غلط باشد تست شکست میخورد
درس 2: ابزار تست
- fixture: چیزهای آمادهای که تست قبل از شروع لازم دارد
- stub: جایگزین سادهای که همیشه یک جواب ثابت برمیگرداند
- test runner: برنامهای که تستها را پیدا و اجرا میکند و نتیجه را میگوید
- test-driven development: توسعهی تستمحور؛ اول تست را بنویس، بعد کد را
- snapshot: عکس فوری؛ وضعیت ذخیرهشدهی چیزی در یک لحظه
- dry run: اجرای آزمایشی؛ نشان دادن کار بدون انجام واقعی آن
- false positive: مثبت کاذب؛ هشدار بیجا وقتی در واقع مشکلی نیست
- false negative: منفی کاذب؛ مشکلی که هست ولی ابزار آن را نمیبیند
درس 3: داکر
- Docker: ابزار ساختن و اجرای برنامهها در container
- Dockerfile: فایل دستورالعمل ساختن image داکر
- base image: image پایه؛ نقطهی شروع ساختن image تو
- volume: فضای ذخیرهای بیرون از container که با پاک شدنش نمیرود
- registry: انبار آنلاین imageها یا بستهها
- port mapping: وصل کردن یک پورت کامپیوتر به یک پورت درون container
- compose file: فایل تعریف چند container که با هم بالا میآیند
- orchestration: هماهنگ کردن خودکار containerها روی چند سرور
درس 4: زیرساخت
- Kubernetes: سیستم معروف مدیریت خودکار containerها روی چند سرور
- pod: کوچکترین واحد اجرا در Kubernetes، یک یا چند container
- replica: نسخهی یکسان؛ کپی دقیقی که همزمان با بقیه اجرا میشود
- autoscaling: زیاد و کم شدن خودکار سرورها به اندازهی بار
- infrastructure: زیرساخت؛ سرورها، شبکه و هر چیزی که برنامه رویش اجرا میشود
- provisioning: آماده کردن و راه انداختن منابع مثل سرور و پایگاه داده
- infrastructure as code: زیرساخت به شکل کد؛ نوشتن سرورها و تنظیمات در فایل
- YAML: قالب متنی ساده برای فایلهای تنظیمات، بر پایهی تورفتگی
درس 5: خط تولید نرمافزار
- continuous integration: یکپارچهسازی پیوسته؛ ساخت و تست خودکار هر تغییر کد
- continuous delivery: تحویل پیوسته؛ کدی که همیشه آمادهی انتشار است
- workflow: گردش کار؛ زنجیرهی قدمهایی که پشت سر هم انجام میشوند
- build step: یکی از قدمهای خط ساخت و آمادهسازی برنامه
- release candidate: نامزد انتشار؛ نسخهای که اگر باگ نداشته باشد منتشر میشود
- version control: کنترل نسخه؛ نگه داشتن تاریخچهی همهی تغییرهای کد
- semantic versioning: نسخهگذاری معنایی؛ شمارهی نسخه به شکل MAJOR.MINOR.PATCH
- release notes: یادداشت انتشار؛ توضیح تغییرهای یک نسخه برای کاربرها
درس 6: پایش
- observability: مشاهدهپذیری؛ اینکه از بیرون بفهمی درون سیستم چه خبر است
- metric: سنجه؛ عددی که چیزی را در طول زمان اندازه میگیرد
- alert: هشدار خودکار وقتی چیزی از حد معمول بیرون میزند
- dashboard: داشبورد؛ صفحهای که مهمترین عددها و نمودارها را یکجا نشان میدهد
- log level: سطح اهمیت یک پیام log، از DEBUG تا ERROR
- health check: بررسی سلامت؛ پرسیدن مداوم «زندهای؟» از یک سرویس
- error rate: نرخ خطا؛ چند درصد درخواستها با خطا تمام میشوند
- on-call: کشیک؛ آمادهی جواب دادن به خرابیها در هر ساعت
درس 7: وقتی چیزی خراب میشود
- SLA: توافق سطح خدمات؛ قولی رسمی دربارهی کیفیت و در دسترس بودن سرویس
- disaster recovery: بازیابی پس از فاجعه؛ برنامهی برگرداندن سیستم بعد از خرابی بزرگ
- postmortem: گزارش بعد از حادثه؛ بررسی اینکه چه شد و چرا
- maintenance window: بازهی زمانی از پیش اعلامشده برای تعمیر و بهروزرسانی
- graceful shutdown: خاموش شدن آرام؛ تمام کردن کارهای نیمهکاره و بعد بسته شدن
- circuit breaker: قطعکننده؛ قطع موقت تماس با سرویسی که مدام خطا میدهد
- retry policy: قاعدهی تلاش دوباره؛ چند بار و با چه فاصلهای دوباره امتحان کنیم
- throttling: کند کردن عمدی؛ محدود کردن تعداد درخواستها یا سرعت
درس 8: سرور و اتصال
- feature flag: کلید روشن و خاموش یک ویژگی، بدون deploy دوباره
- config file: فایل تنظیمات؛ فایلی که رفتار برنامه را بدون عوض کردن کد تعیین میکند
- local machine: کامپیوتر خودت؛ دستگاهی که پشتش نشستهای
- remote server: سرور دوردست؛ کامپیوتری در جای دیگر که از راه شبکه به آن وصل میشوی
- SSH: راه امن وصل شدن به ترمینال یک کامپیوتر دیگر
- port forwarding: فرستادن ترافیک یک پورت به پورتی در کامپیوتر دیگر
- reverse proxy: سروری جلوی سرورهای دیگر که درخواستها را به آنها میرساند
- daemon: برنامهای که بیصدا در پسزمینه همیشه روشن است
درس 9: پایگاه دادهی حرفهای
- replication: تکثیر؛ کپی همیشگی و خودکار داده روی چند سرور
- sharding: تکهتکه کردن دادهها بین چند پایگاه داده
- indexing: فهرستسازی؛ ساختن index برای پیدا کردن سریعتر داده
- connection pool: مخزن اتصال؛ چند اتصال باز و آماده به پایگاه داده برای استفادهی دوباره
- ORM: کتابخانهای که جدولهای پایگاه داده را به کلاسها و شیءها وصل میکند
- stored procedure: رویهی ذخیرهشده؛ تابعی که درون خود پایگاه داده نوشته و اجرا میشود
- full-text search: جستوجوی تماممتن؛ گشتن در کلمههای متنهای بلند، مثل یک موتور جستوجو
- data warehouse: انبار داده؛ پایگاه دادهای بزرگ برای گزارش و تحلیل
درس 10: کارایی
- profiling: اندازهگیری اینکه هر بخش برنامه چقدر وقت و حافظه میگیرد
- memory usage: مصرف حافظه؛ مقدار RAMی که برنامه گرفته است
- response time: زمان پاسخ؛ از فرستادن درخواست تا رسیدن جواب
- load test: تست بار؛ آزمایش سیستم با تعداد زیادی کاربر ساختگی
- stress test: تست فشار؛ بار دادن بیش از حد تا ببینی سیستم کجا میشکند
- lazy loading: بارگذاری تنبل؛ آوردن هر چیز فقط وقتی واقعا لازم شد
- minify: کوچک کردن کد با حذف فاصلهها، توضیحها و کوتاه کردن اسمها
- code splitting: شکستن کد به چند تکه که هر کدام فقط وقت نیاز بار میشود