مدلهای کسبوکار
هر محصولی باید از جایی پول دربیاورد. این هشت کلمه اسم مدلهای رایج کسبوکار در نرمافزار است و در هر مقالهی استارتاپی میبینیشان.
a یا an پیش از کوتاهنوشت
انتخاب a یا an به صدای اول بستگی دارد، نه به حرف اول. B2B با صدای «بی» شروع میشود، پس a B2B company. ولی API با صدای «اِی» شروع میشود، پس an API. SaaS را «ساس» میخوانند، پس a SaaS tool، و e-commerce با صدای «ای» شروع میشود: an e-commerce site.
هشت کلمهی این درس
SaaS (ساس): نرمافزار بهعنوان سرویس؛ نرمافزار آنلاینی که اشتراکش را میخری
در گذشته نرمافزار را روی دیسک میخریدی و روی کامپیوترت نصب میکردی. SaaS یعنی نرمافزار روی سرورهای سازنده اجرا میشود و تو با مرورگر یا اپ از آن استفاده میکنی و معمولاً اشتراک ماهانه یا سالانه میپردازی. بهروزرسانی، پشتیبانگیری و نگهداری سرورها کار سازنده است. یک سامانهی آنلاین مدیریت مدرسه که مدرسهها ماهانه برایش پول میدهند، یک SaaS است.
We are building a SaaS tool that helps teachers grade homework.
داریم یک ابزار SaaS میسازیم که به معلمها در تصحیح تکلیف کمک میکند.
B2B (بیتوبی): فروش از یک کسبوکار به کسبوکار دیگر
عدد 2 در این کوتاهنوشت جای to نشسته، چون هر دو «تو» خوانده میشوند. B2B یعنی مشتریهای تو شرکتها یا سازمانها هستند، نه آدمهای تک. مثلاً اپی که به مدرسهها فروخته میشود تا کلاسهایشان را مدیریت کنند. در B2B تعداد مشتریها کمتر است ولی هر قرارداد بزرگتر است و فروش طول میکشد، چون چند نفر باید تأیید کنند.
Our app is B2B: we sell it to schools, not to students.
اپ ما B2B است: آن را به مدرسهها میفروشیم، نه به دانشآموزها.
B2C (بیتوسی): فروش از یک کسبوکار مستقیم به آدمهای عادی
consumer یعنی «مصرفکننده»، کسی که چیزی را برای استفادهی خودش میخرد. B2C یعنی محصول مستقیم به همین آدمها فروخته میشود: فروشگاه آنلاین لوازمالتحریر، یک بازی موبایل یا اپ یادگیری زبان. در B2C تعداد مشتریها زیاد است، هر خرید کوچک است و طراحی ساده و معرفی محصول نقش خیلی بزرگی دارد.
Our online shop is B2C, so most orders are small but frequent.
فروشگاه آنلاین ما B2C است، پس بیشتر سفارشها کوچکاند ولی زیاد.
marketplace (مارکِتپلِیس): بازارچهی آنلاین؛ جایی که فروشندهها و خریدارها به هم میرسند
marketplace یعنی «میدان بازار». در اینترنت، marketplace سایت یا اپی است که خودش جنس نمیفروشد، بلکه فروشندههای زیادی را به خریدارها وصل میکند و از هر فروش درصدی برمیدارد (به آن commission میگویند). مثلاً سایتی که دانشآموزها کتابهای دستدومشان را در آن به هم میفروشند. سختیاش این است که از روز اول باید هم فروشنده بیاوری و هم خریدار.
Students can sell their used books on our school marketplace.
دانشآموزها میتوانند کتابهای دستدومشان را در بازارچهی مدرسهی ما بفروشند.
freemium (فریمیِم): مدلی که نسخهی پایه رایگان است و امکانات بیشتر پولی
freemium از چسباندن free (رایگان) و premium (ویژه) ساخته شده است. در این مدل، نسخهی پایهی محصول برای همه رایگان است و فقط بخشی از کاربرها برای امکانات بیشتر پول میدهند. مثلاً اپ تمرین ریاضی که روزی ۱۰ تمرین را رایگان میدهد و تمرین نامحدود را با اشتراک. اگر نسخهی رایگان خیلی کم بدهد کسی نمیماند؛ اگر خیلی زیاد بدهد کسی پول نمیدهد.
The app is freemium: ten exercises a day are free, and more need Premium.
اپ مدل رایگانبهعلاوهیویژه دارد: روزی ده تمرین رایگان است و بیشتر از آن نسخهی ویژه میخواهد.
open core (اوپِن کُر): مدلی که هستهی نرمافزار متنباز است و افزودهها پولی
core یعنی «هسته»، مثل هستهی سیب. open core یک business model است که در آن هستهی نرمافزار open source است و هر کسی میتواند کدش را ببیند، استفاده کند و تغییر دهد، ولی بعضی امکانات اضافه که بیشتر به کار سازمانهای بزرگ میآید، مثل گزارشهای پیشرفته، پولی و بستهاند. اینطوری جامعهی برنامهنویسها به بهتر شدن هسته کمک میکند و سازنده هم درآمد دارد.
The editor follows an open core model, with paid features for companies.
این ویرایشگر مدل هستهی متنباز دارد و قابلیتهای پولیاش برای شرکتهاست.
white label (وایت لِیبِل): محصولی که دیگران با نام و نشان خودشان میفروشند
white label یعنی «برچسب سفید»، مثل جعبهای که برچسبش خالی است و هر کس میتواند اسم خودش را رویش بنویسد. در نرمافزار یعنی یک سازنده محصول را میسازد و دیگران آن را با اسم، لوگو و رنگ خودشان به مشتریهایشان میدهند. مثلاً یک اپ آزمون که هر آموزشگاه با لوگوی خودش به دانشآموزهایش میدهد و هیچجا اسم سازندهی اصلی دیده نمیشود.
We offer a white label version, so each school can use its own logo.
یک نسخهی بینام هم داریم تا هر مدرسه بتواند لوگوی خودش را بگذارد.
e-commerce (ایکامِرس): تجارت الکترونیک؛ خرید و فروش اینترنتی
e کوتاهشدهی electronic است و commerce یعنی «تجارت». e-commerce یعنی هر نوع خرید و فروش از راه اینترنت: فروشگاه آنلاین، پرداخت در اپ، فروش فایل دیجیتال. یک سایت e-commerce معمولاً صفحهی کالا، سبد خرید، پرداخت، پیگیری سفارش و بازپرداخت دارد. ساختن یک فروشگاه کوچک آنلاین یکی از بهترین پروژهها برای تمرین backend است.
She built a small e-commerce site to sell handmade notebooks.
او یک فروشگاه اینترنتی کوچک ساخت تا دفترهای دستسازش را بفروشد.
پنج راه برای پول درآوردن از یک اپ
Five ways your app can make money
1. SaaS: users pay every month to use your software online. Good for tools for teachers.
2. Freemium: the basic app is free, and some users pay for more.
3. Open core: your code is open source, but some extra features for big schools are paid.
4. Marketplace: you connect buyers and sellers and keep a small fee from each sale.
5. White label: other companies sell your app under their own name.
But first, decide who pays. In B2B, your customers are schools and companies. In B2C, they are students and parents. A simple e-commerce shop is usually B2C.
پنج راه که اپ تو میتواند پول دربیاورد
۱. SaaS: کاربرها هر ماه پول میدهند تا از نرمافزارت آنلاین استفاده کنند. برای ابزارهای معلمها خوب است.
۲. رایگانبهعلاوهیویژه: اپ پایه رایگان است و بعضی کاربرها برای امکانات بیشتر پول میدهند.
۳. هستهی متنباز: کدت متنباز است، ولی چند امکان اضافه برای مدرسههای بزرگ پولی است.
۴. بازارچه: خریدارها و فروشندهها را به هم وصل میکنی و از هر فروش مبلغ کمی برمیداری.
۵. برچسب سفید: شرکتهای دیگر اپ تو را با اسم خودشان میفروشند.
ولی اول تصمیم بگیر چه کسی پول میدهد. در B2B مشتریهایت مدرسهها و شرکتها هستند. در B2C دانشآموزها و والدین. یک فروشگاه اینترنتی ساده معمولاً B2C است.