انتشار و حادثه
روز انتشار هیجانانگیزترین و پراسترسترین روز تیم است. این کلمهها میگویند نسخهی تازه چطور بیرون میرود و وقتی چیزی خراب شد، اسمش چیست.
گذشتهی فعلهای انتشار
گزارش حادثه همیشه با زمان گذشته نوشته میشود، پس شکل گذشتهی این فعلها را بشناس: ship میشود shipped (با دو p)، roll out میشود rolled out، و go live بیقاعده است: went live. در فعلهای دوکلمهای فقط کلمهی اول عوض میشود: We rolled out the fix، نه roll outed.
هشت کلمهی این درس
ship (شیپ): منتشر کردن؛ به دست کاربر رساندن
ship یعنی کشتی، و فعلش یعنی بار را فرستادن. روزگاری نرمافزار را روی دیسک میریختند و واقعاً با کشتی و کامیون به فروشگاهها میفرستادند. امروز دیسکی در کار نیست، ولی کلمه مانده است: ship کردن یعنی کار را تمام کنی و به دست کاربر برسانی. کدی که روی لپتاپ تو مانده هنوز ship نشده است.
We shipped dark mode last week and users love it.
هفتهی پیش حالت تاریک را منتشر کردیم و کاربرها خیلی دوستش دارند.
roll out (رول اَوت): کمکم برای کاربرها منتشر کردن
roll یعنی غلتاندن و باز کردن چیزی که لوله شده، مثل فرش. roll out یعنی یک نسخه یا قابلیت تازه را مرحلهبهمرحله پخش کنی: اول برای پنج درصد کاربرها، اگر مشکلی نبود برای نصف، بعد برای همه. اینطوری اگر باگی باشد، فقط عدهی کمی آن را میبینند.
We will roll out the new editor to 10% of users first.
ادیتور تازه را اول برای ده درصد کاربرها منتشر میکنیم.
go live (گو لایو): روی خط رفتن؛ در دسترس کاربر واقعی قرار گرفتن
live یعنی زنده، مثل پخش زندهی تلویزیون. go live لحظهای است که سایت یا قابلیت تازه از محیط آزمایشی بیرون میآید و کاربرهای واقعی آن را میبینند. از آن لحظه هر خطا جلوی چشم همه است، برای همین تیمها پیش از آن یک فهرست بررسی دارند.
The new site will go live on Monday at 9 a.m.
سایت تازه دوشنبه ساعت ۹ صبح روی خط میرود.
hotfix (هاتفیکس): اصلاح فوری برای یک باگ جدی
hot یعنی داغ و fix یعنی تعمیر. hotfix اصلاح کوچک و فوریای است که بیرون از برنامهی عادی انتشار، مستقیم روی نسخهی در حال کار میرود، چون باگ آنقدر جدی است که نمیشود تا انتشار بعدی صبر کرد. مثل تعمیر لولهای که همین الان دارد آب میدهد: اول جلوی آب را میگیری، نوسازی حمام بماند برای بعد.
I am pushing a hotfix for the login crash right now.
همین الان دارم یک اصلاح فوری برای خرابی صفحهی ورود میفرستم.
patch (پَچ): وصله؛ اصلاح کوچک روی یک نسخه
patch یعنی وصله، همان تکه پارچهای که روی سوراخ زانوی شلوار میدوزند. در نرمافزار، patch تغییر کوچکی است که یک باگ یا حفرهی امنیتی را میبندد، بدون اینکه قابلیت تازهای بیاورد. در شمارهی نسخهای مثل 2.4.1، عدد آخر شمارهی patch است. فعل هم هست: patch the bug.
Please install the security patch before you go home.
لطفاً پیش از رفتن به خانه وصلهی امنیتی را نصب کن.
downtime (داونتایم): مدتی که سرویس از کار افتاده است
down یعنی پایین و خاموش، time یعنی زمان. downtime مدتی است که سایت یا سرویس در دسترس نیست. دو جور دارد: برنامهریزیشده (از قبل خبر میدهند که نیمهشب برای بهروزرسانی خاموش میشود) و ناخواسته (خراب شده است). برعکسش uptime است: مدتی که سرویس سرپاست.
There will be ten minutes of downtime during the upgrade tonight.
امشب هنگام بهروزرسانی، ده دقیقه سرویس از دسترس خارج میشود.
outage (اَوتِج): قطعی سرویس
out یعنی بیرون و خاموش. outage در زندگی روزمره همان قطعی برق است (power outage). در نرمافزار یعنی سرویس ناخواسته از دسترس خارج شده است: همهاش یا بخشی از آن. فرقش با downtime این است که downtime «مدت» خاموشی است و میتواند برنامهریزیشده باشد، ولی outage خودِ «اتفاق» است و همیشه ناخواسته.
A database outage took the whole site down for an hour.
قطعی پایگاه داده کل سایت را یک ساعت از کار انداخت.
incident (اینسیدِنت): حادثه؛ اتفاقی که سرویس را مختل میکند
incident یعنی حادثه و پیشامد. در تیمهای نرمافزار به هر اتفاق ناخواستهای میگویند که به کار کاربرها آسیب میزند یا ممکن است بزند: قطعی، کندی شدید، گم شدن داده، نشت اطلاعات. هر incident یک مسئول و یک شماره میگیرد، و بعد از حل شدنش گزارشی مینویسند به اسم postmortem: چه شد، چرا شد، چه کنیم که تکرار نشود.
We had an incident last night: payments failed for 20 minutes.
دیشب یک حادثه داشتیم: پرداختها بیست دقیقه ناموفق بودند.
گزارش یک حادثه
Incident report: checkout errors
At 14:05 we started to roll out version 3.2. A few minutes after it went live, some users could not pay. We stopped the rollout and shipped a hotfix at 14:40.
Total downtime for payments: 35 minutes. Other pages were not affected, so this was a partial outage.
Root cause: a missing database column. We will add a check for this before the next release. A small patch for the mobile app is coming tomorrow.
We are sorry for the trouble.
گزارش حادثه: خطاهای صفحهی پرداخت
ساعت ۱۴:۰۵ انتشار تدریجی نسخهی 3.2 را شروع کردیم. چند دقیقه بعد از اینکه روی خط رفت، بعضی کاربرها نتوانستند پرداخت کنند. انتشار را متوقف کردیم و ساعت ۱۴:۴۰ یک اصلاح فوری فرستادیم.
کل زمان از کار افتادن پرداختها: ۳۵ دقیقه. صفحههای دیگر آسیبی ندیدند، پس این یک قطعیِ بخشی بود.
علت اصلی: یک ستون جاافتاده در پایگاه داده. پیش از انتشار بعدی، بررسیای برای این مورد اضافه میکنیم. فردا یک وصلهی کوچک هم برای برنامهی موبایل میآید.
بابت این دردسر متأسفیم.