از لپتاپ تا کاربر
کدی که روی لپتاپ تو کار میکند هنوز به دست کاربر نرسیده است. این کلمهها مسیر کد را از کامپیوتر تو تا سرور واقعی، و مراقبت از آن را بعد از رسیدن، میگویند.
فعل + -ing = اسمِ آن کار
در انگلیسی اگر به فعل -ing بچسبانی، اسمِ همان کار ساخته میشود: monitor (زیر نظر گرفتن) میشود monitoring (پایش)، log میشود logging، test میشود testing و host میشود hosting. این کلمهها مثل اسم به کار میروند: Logging is important یعنی «ثبت رویدادها مهم است». یک نکتهی املایی: در logging حرف g دو بار میآید.
هشت کلمهی این درس
deploy (دیپلوی): مستقر کردن؛ بردن برنامه روی سرور تا کاربرها ببینند
deploy در اصل یک کلمهی نظامی است: یعنی نیروها را سر جای خودشان بفرستی تا آمادهی کار باشند. در برنامهنویسی یعنی نسخهی تازهی برنامه را از کامپیوتر خودت برداری و روی سرور بگذاری تا کاربرهای واقعی از آن استفاده کنند. تا وقتی deploy نکردهای، کد تازهات فقط روی لپتاپ خودت کار میکند. مثل چیدن غذای تازه در ویترین رستوران: در آشپزخانه پخته شده، ولی تا در ویترین نباشد مشتری آن را نمیبیند.
We deploy new code every Friday morning.
ما هر جمعه صبح کد تازه را مستقر میکنیم.
production (پروداکشِن): محیط واقعی؛ جایی که کاربرهای واقعی با برنامه کار میکنند
production در انگلیسی یعنی تولید، مثل خط تولید کارخانه. در برنامهنویسی یعنی نسخهی واقعی و زندهی برنامه؛ همانی که کاربرهای واقعی با دادههای واقعی از آن استفاده میکنند. مثل اجرای اصلی تئاتر جلوی تماشاچی: دیگر تمرین نیست و هر اشتباهی را همه میبینند. برای همین برنامهنویسها در production خیلی محتاطاند و اول همهچیز را جای دیگری امتحان میکنند.
Never test new features directly in production.
هیچوقت قابلیتهای تازه را مستقیم در محیط واقعی امتحان نکن.
staging (اِستِیجینگ): محیط پیشنمایش؛ نسخهی تمرینیِ شبیه به واقعی
stage در انگلیسی یعنی صحنهی تئاتر، و staging یعنی آماده کردن صحنه برای نمایش. در برنامهنویسی، staging یک نسخه از برنامه است که تا جای ممکن شبیه نسخهی واقعی است، ولی کاربر واقعی ندارد. تیم، کد تازه را اول اینجا میگذارد و امتحان میکند. مثل تمرین آخر تئاتر با لباس و نور کامل اما بدون تماشاچی: اگر چیزی خراب شد، فقط خود گروه میبینند و وقت دارند درستش کنند.
Please check the new page on staging before we release it.
لطفاً پیش از انتشار، صفحهی تازه را روی محیط پیشنمایش ببین.
development (دیوِلوپمِنت): توسعه؛ ساختن نرمافزار، و محیطی که در آن کد مینویسی
develop یعنی کمکم ساختن و رشد دادن، و development اسم همین کار است. در برنامهنویسی دو معنی دارد. اول، خودِ کار ساختن نرمافزار: web development یعنی ساختن وبسایت. دوم، محیطی که برنامهنویس در آن کد مینویسد و امتحان میکند، معمولاً روی لپتاپ خودش. مثل آشپزخانهی رستوران: هر چقدر هم بههمریخته باشد اشکالی ندارد، چون مشتری آن را نمیبیند. ترتیب معمول این است: development، بعد staging، بعد production.
This feature is still in development.
این قابلیت هنوز در حال ساخته شدن است.
CI/CD (سیآی سیدی): تست و انتشار خودکار کد بعد از هر تغییر
continuous یعنی پیوسته و بدون توقف. integration یعنی یکی کردن و delivery یعنی تحویل دادن. CI یعنی هر بار کسی کد تازه میفرستد، یک ماشین خودکار آن را با کد بقیه یکی میکند، میسازد و همهی تستها را اجرا میکند. CD یعنی اگر تستها درست بودند، همان ماشین کد را آمادهی انتشار میکند یا خودش روی سرور میبرد. مثل خط تولید کارخانه که هر قطعه را خودش بررسی و بستهبندی میکند؛ دیگر لازم نیست کسی این کارها را هر بار با دست انجام بدهد و چیزی را جا بیندازد.
Our CI/CD pipeline runs the tests on every push.
خط CI/CD ما با هر push تستها را اجرا میکند.
monitoring (مانیتورینگ): پایش؛ زیر نظر داشتن حال برنامه و سرور
monitor بهعنوان فعل یعنی چیزی را پیوسته زیر نظر داشتن؛ صفحهی نمایش را هم برای همین monitor میگویند. monitoring یعنی ابزارهایی که همیشه حال برنامهات را نگاه میکنند: سرور روشن است؟ جوابها چقدر طول میکشند؟ چند خطا داشتیم؟ حافظه دارد پر میشود؟ مثل دستگاه کنار تخت بیمارستان که ضربان قلب را نشان میدهد و اگر چیزی غیرعادی شد بوق میزند. بدون monitoring، خرابی را وقتی میفهمی که کاربرها شکایت کنند.
Our monitoring showed a sudden jump in errors at midnight.
ابزار پایش ما نیمهشب یک جهش ناگهانی در خطاها را نشان داد.
logging (لاگینگ): ثبت رویدادها؛ نوشتن کارهای برنامه در یک دفتر
log در قدیم دفتری بود که ناخدای کشتی هر روز اتفاقهای سفر را در آن مینوشت. logging یعنی برنامهات هم چنین دفتری داشته باشد: هر کار مهمی را که میکند، با ساعت و تاریخ در یک فایل بنویسد. وقتی نیمهشب چیزی خراب میشود و تو آنجا نیستی، فردا این دفتر را میخوانی و میفهمی دقیقاً چه شد. مثل جعبهی سیاه هواپیما. یک قانون مهم: رمز و اطلاعات خصوصی مردم را هیچوقت در log ننویس.
Turn on logging to see what happens before the crash.
ثبت رویدادها را روشن کن تا ببینی پیش از کرش چه اتفاقی میافتد.
uptime (آپتایم): مدتی که سرویس بیوقفه روشن و در دسترس بوده
در انگلیسی وقتی میگویند سرور up است یعنی روشن است و کار میکند، و down یعنی از کار افتاده. uptime (up + time) یعنی مدت زمانی که یک سرویس بدون قطعی کار کرده است. معمولاً آن را با درصد میگویند: uptime نود و نه و نه دهم درصد یعنی در یک سال روی هم حدود ۹ ساعت قطعی. مثل مغازهای که میگوید «۳۶۵ روز سال بازیم». هر چه این عدد به ۱۰۰ نزدیکتر باشد، کاربرها بیشتر به سرویس اعتماد میکنند.
The service had 99.9% uptime last year.
این سرویس پارسال ۹۹٫۹ درصد زمان در دسترس بود.
راهنمای انتشار یک تیم
How we release code
1. Write and test your change in development, on your own laptop.
2. Open a pull request. Our CI/CD pipeline runs all the tests.
3. If they pass, the pipeline will deploy your change to staging. Check it there.
4. When the team approves, we deploy to production.
After every release, watch the monitoring page for ten minutes. If you see new errors, check the logging output first. Our goal is 99.9% uptime.
ما چطور کد را منتشر میکنیم
۱. تغییرت را در محیط توسعه، روی لپتاپ خودت، بنویس و امتحان کن.
۲. یک pull request باز کن. خط CI/CD ما همهی تستها را اجرا میکند.
۳. اگر قبول شدند، همان خط تغییر تو را روی محیط پیشنمایش مستقر میکند. آنجا نگاهش کن.
۴. وقتی تیم تأیید کرد، روی محیط واقعی مستقر میکنیم.
بعد از هر انتشار، ده دقیقه صفحهی پایش را نگاه کن. اگر خطای تازهای دیدی، اول خروجی ثبت رویدادها را ببین. هدف ما ۹۹٫۹ درصد در دسترس بودن است.