زبانهای برنامهنویسی
سوئیفت (Swift) چیست؟ زبان ساخت اپ آیفون
۹ دقیقه مطالعه · ۲۸ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
سوئیفت (Swift) زبان برنامهنویسی شرکت اپل برای ساختن اپلیکیشنهای آیفون، آیپد، مک، اپلواچ و دیگر دستگاههای اپل است. اپل سوئیفت را در سال ۲۰۱۴ معرفی کرد تا جایگزین زبان قدیمیتر Objective-C شود؛ زبانی که سریع، امن و خواناست و نوشتن کد با آن برای تازهکارها هم دلپذیر است.
خلاصه اگر بخواهید اپی بسازید که روی آیفون اجرا شود، امروز تقریباً همیشه با سوئیفت سروکار دارید. در این مقاله میبینیم سوئیفت چیست، چه ویژگیهایی دارد، یک برنامهی ساده با آن چه شکلی است، برای کار با آن چه چیزهایی لازم است و یک دانشآموز ایرانی از کجا باید شروع کند.
سوئیفت (Swift) چیست و چطور ساخته شد؟
ساخت سوئیفت را کریس لَتنر (Chris Lattner) در سال ۲۰۱۰ داخل اپل شروع کرد. چند سال بعد، در کنفرانس سالانهی برنامهنویسان اپل (WWDC) در سال ۲۰۱۴، سوئیفت رسماً معرفی شد و خیلیها را غافلگیر کرد، چون تا آن موقع تقریباً همهی اپهای اپل با Objective-C نوشته میشدند؛ زبانی قدیمی با ظاهری پیچیده.
در اواخر سال ۲۰۱۵ اپل سوئیفت را متنباز (open source) کرد. از آن زمان سوئیفت روی لینوکس و بعدها روی ویندوز هم اجرا میشود، هرچند کاربرد اصلی و مهمترین ابزارهایش هنوز در دنیای اپل است.
هدفهای اصلی سوئیفت
اپل سوئیفت را با چند هدف ساخت:
- امن بودن: بسیاری از خطاهای رایج، مثل استفاده از مقداری که وجود ندارد، پیش از اجرای برنامه پیدا شوند.
- سریع بودن: برنامههای سوئیفت به کد ماشین تبدیل میشوند و سرعت خوبی دارند.
- خوانا بودن: کد سوئیفت تمیز و کوتاه است و برای کسی که پایتون یا جاوااسکریپت دیده، خیلی غریبه به نظر نمیرسد.
- مناسب آموزش: اپل از اول ابزارهایی مثل Swift Playgrounds را برای یادگیری بچهها و نوجوانها کنار سوئیفت قرار داد.
اولین برنامه با سوئیفت
در سوئیفت حتی به تابع main هم نیاز ندارید؛ یک خط کافی است:
print("Hello, world!")
حالا برنامهای کمی کاملتر که جمع امتیازهای ۱ تا ۵ را حساب میکند:
let name = "Sara" // let: a constant
var score = 0 // var: can change
for i in 1...5 {
score += i
}
print("\(name) scored \(score)")
در سوئیفت با let مقداری ثابت میسازید که دیگر عوض نمیشود و با var متغیری که میتواند تغییر کند. سوئیفت مثل پایتون نوع داده را خودش از مقدار اولیه حدس میزند. عبارت 1...5 یعنی «از ۱ تا ۵، خود ۵ هم حساب است»، و \(name) داخل متن، مقدار متغیر را جایگذاری میکند. خروجی برنامه Sara scored 15 است.
تابع در سوئیفت
func greet(person: String) -> String {
return "Hello, \(person)!"
}
print(greet(person: "Ali"))
تابع با کلمهی func تعریف میشود. نوع ورودی (String) و نوع خروجی (بعد از ->) مشخص است. یک ویژگی جالب سوئیفت این است که هنگام صدا زدن تابع، اسم ورودی را هم مینویسید (person:)، که خواندن کد را شبیه یک جملهی انگلیسی میکند.
اختیاریها (Optionals): راه سوئیفت برای امن ماندن
گاهی یک مقدار ممکن است وجود نداشته باشد. مثلاً کاربر بهجای عدد، کلمه تایپ کرده و تبدیل آن به عدد ممکن نیست. در بعضی زبانها این وضعیت میتواند برنامه را وسط کار خراب کند. سوئیفت برای این حالت نوعهای «اختیاری» (optional) دارد که با علامت سؤال نوشته میشوند:
let input = "42"
if let number = Int(input) {
print(number * 2)
} else {
print("That is not a number")
}
Int(input) سعی میکند متن را به عدد تبدیل کند. چون ممکن است موفق نشود، نتیجهاش یک «عدد اختیاری» است. ساختار if let میگوید: «اگر عدد واقعاً وجود داشت، اسمش را number بگذار و این بخش را اجرا کن؛ وگرنه برو سراغ else». سوئیفت اجازه نمیدهد بدون بررسی از یک مقدار اختیاری استفاده کنید و همین، جلوی دستهی بزرگی از خطاها را میگیرد. این ایده شبیه ایمنی در برابر null در زبان کاتلین است.
ابزارهای سوئیفت: Xcode و Swift Playgrounds
Xcode و نیاز به مک
ابزار اصلی ساختن اپ برای دستگاههای اپل Xcode است؛ محیط برنامهنویسی رایگان اپل که ویرایشگر کد، طراح صفحه، شبیهساز آیفون و ابزار انتشار اپ را یکجا دارد. نکتهی مهم این است که Xcode فقط روی کامپیوترهای مک اجرا میشود. پس اگر میخواهید اپ آیفون بسازید، در عمل به یک مک نیاز دارید.
البته خود زبان سوئیفت را میشود روی ویندوز و لینوکس هم نصب کرد و برنامههای کنسولی نوشت. یعنی میتوانید زبان را بدون مک یاد بگیرید، اما برای ساختن و آزمودن اپ واقعی آیفون، مک لازم است.
Swift Playgrounds برای یادگیری
اپل برنامهای به اسم Swift Playgrounds دارد که روی آیپد و مک اجرا میشود. در این برنامه بچهها با حل معماهای تصویری، مثلاً هدایت یک شخصیت در دنیای سهبعدی، سوئیفت واقعی مینویسند و نتیجه را فوراً میبینند. برای نوجوانهایی که آیپد یا مک در دسترس دارند، شروع جذابی است. در خود Xcode هم «زمین بازی» (playground) وجود دارد؛ فایلی که در آن هر خط کد را مینویسید و نتیجهاش بلافاصله کنارش نمایش داده میشود.
ساختن رابط کاربری با SwiftUI
اپل در سال ۲۰۱۹ روشی به اسم SwiftUI معرفی کرد که با آن ظاهر اپ را با کد سوئیفت توصیف میکنید. یک دکمهی شمارنده در SwiftUI این شکلی است:
import SwiftUI
struct ContentView: View {
@State private var count = 0
var body: some View {
Button("Tapped \(count) times") {
count += 1
}
}
}
ContentView یک صفحه از اپ است. برچسب @State میگوید count وضعیتی است که با تغییرش صفحه دوباره کشیده شود. هر بار که کاربر دکمه را لمس کند، count یکی زیاد میشود و متن دکمه خودبهخود بهروز میشود. این کد داخل یک پروژهی Xcode اجرا میشود.
سوئیفت کجا به کار میرود؟
| کاربرد | توضیح |
|---|---|
| اپهای آیفون و آیپد | مهمترین و رایجترین کاربرد سوئیفت |
| برنامههای مک | از ابزارهای کوچک تا نرمافزارهای بزرگ |
| اپلواچ و اپلتیوی | اپهای مخصوص این دستگاهها |
| سمت سرور | ممکن است، اما رایج نیست |
سوئیفت تقریباً همان نقشی را در دنیای اپل دارد که کاتلین در دنیای اندروید. اگر هدفتان ساختن اپ برای هر دو سیستمعامل است، راههای دیگری هم هست؛ مثلاً ساختن یک وباپ با HTML و CSS و جاوااسکریپت که روی هر گوشیای با مرورگر باز میشود.
سوئیفت از ایران: چند نکتهی واقعی
برای یک دانشآموز ایرانی، کار با سوئیفت چند محدودیت عملی دارد که بهتر است از اول بدانید:
- سختافزار: برای ساختن اپ آیفون به مک نیاز دارید که معمولاً گرانتر از یک کامپیوتر ویندوزی است.
- حساب توسعهدهنده و انتشار: انتشار اپ در اپاستور به عضویت سالانهی پولی در برنامهی توسعهدهندگان اپل نیاز دارد. به دلیل محدودیتهای تحریمی و پرداخت، ساختن این حساب و انتشار اپ از داخل ایران معمولاً دشوار است.
- بازار داخلی: در ایران گوشیهای اندرویدی بسیار رایجترند، پس اگر هدفتان ساختن اپ برای دوستان و همکلاسیهاست، اندروید و کاتلین شاید عملیتر باشد.
اینها به این معنا نیست که یادگیری سوئیفت بیفایده است. سوئیفت زبان خوبی برای فکر کردن است، مهارتش در دنیا ارزشمند است، و آزمودن اپ روی آیفون خودتان از طریق Xcode بدون انتشار در اپاستور هم ممکن است.
مسیر پیشنهادی برای رسیدن به سوئیفت
سوئیفت زبان نسبتاً دوستانهای است، اما ساختن اپ واقعی چند مهارت را همزمان میخواهد: خود زبان، کار با Xcode، طراحی صفحه و مفاهیمی مثل کلاس و ساختار (struct). برای همین بیشتر نوجوانها اگر اول پایهها را با یک زبان ساده یاد بگیرند، راحتتر جلو میروند:
- پایهها با پایتون: متغیر، شرط، حلقه، لیست و تابع. این مفاهیم در سوئیفت تقریباً یکساناند.
- پروژههای کوچک: بازی حدس عدد، آزمون، یا یک بازی گرافیکی ساده.
- کلاس و شیء: چون SwiftUI و اپهای اپل پر از ساختار و کلاساند.
- سوئیفت: اگر مک یا آیپد دارید با Swift Playgrounds، وگرنه با نصب سوئیفت روی کامپیوتر خودتان و برنامههای کنسولی.
- اولین اپ: با Xcode و SwiftUI یک اپ ساده با یک دکمه و یک متن بسازید.
برای مقایسهی زبانها، مقالهی بهترین زبان برنامهنویسی برای شروع را ببینید.
از کجا شروع کنم؟ تمرین در Battle Code
صادقانه بگوییم: Battle Code سوئیفت و ساختن اپ آیفون را آموزش نمیدهد. دورههای Battle Code پایتون، طراحی وب، بازیسازی، هوش مصنوعی و امنیت سایبری دفاعی را پوشش میدهند. اما پایهای که برای سوئیفت لازم دارید را میتوانید همینجا، در مرورگر و بدون مک یا نصب هیچ برنامهای، بسازید:
- با جلسهی اول پایتون شروع کنید و دورهی اصلی پایتون را قدمبهقدم جلو بروید.
- جلسهی تصمیم بگیر! همان منطق شرطی را آموزش میدهد که در
if letسوئیفت هم میبینید. - کدهایتان را در ویرایشگر آنلاین پایتون امتحان کنید و با تمرینهای پایتون مهارتتان را محکم کنید.
- اگر ساختن چیزهای دیدنی و تعاملی برایتان جذاب است، دورهی بازیسازی با پایتون حس ساختن یک اپ واقعی را به شما میدهد.
- برای ساختن برنامهای که روی هر گوشی باز شود، دورهی وب را امتحان کنید.
سؤالهای پرتکرار
آیا بدون مک میشود سوئیفت یاد گرفت؟
بله، خود زبان سوئیفت روی ویندوز و لینوکس هم اجرا میشود و میتوانید برنامههای ساده بنویسید. اما برای ساختن و آزمودن اپ آیفون به Xcode نیاز دارید که فقط روی مک اجرا میشود.
سوئیفت را چه کسی ساخت؟
ساخت سوئیفت را کریس لتنر در سال ۲۰۱۰ داخل شرکت اپل شروع کرد. اپل زبان را در سال ۲۰۱۴ معرفی کرد و در اواخر سال ۲۰۱۵ آن را متنباز کرد.
سوئیفت برای اولین زبان مناسب است؟
سوئیفت از زبانهای خوانا و دوستانه است و Swift Playgrounds هم برای بچهها طراحی شده. اما چون ساختن اپ واقعی به مک و ابزارهای مخصوص اپل نیاز دارد، بیشتر دانشآموزان ایرانی راحتتر است اول پایهها را با پایتون یاد بگیرند.
فرق سوئیفت با Objective-C چیست؟
Objective-C زبان قدیمیتر اپل است که ظاهری پیچیدهتر دارد. سوئیفت جدیدتر، امنتر و خواناتر است و امروز زبان پیشنهادی اپل برای اپهای جدید است، هرچند هنوز پروژههای قدیمی با Objective-C وجود دارند.
آیا از ایران میشود اپ را در اپاستور منتشر کرد؟
انتشار در اپاستور به حساب توسعهدهندهی پولی اپل نیاز دارد و به دلیل محدودیتهای تحریمی و پرداخت، این کار از داخل ایران معمولاً دشوار است. با این حال آزمودن اپ روی آیفون شخصی از طریق Xcode بدون انتشار ممکن است.
سوئیفت بهتر است یا کاتلین؟
هیچکدام بهطور کلی بهتر نیست؛ سوئیفت برای دستگاههای اپل و کاتلین برای اندروید است. اگر بیشتر اطرافیانتان گوشی اندرویدی دارند، کاتلین عملیتر است، و اگر به مک و آیفون دسترسی دارید، سوئیفت انتخاب طبیعی است.