زبانهای برنامهنویسی
زبانهای برنامهنویسی: معرفی کامل زبانهای مهم و کاربردشان
۱۵ دقیقه مطالعه · ۲۸ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
- زبان برنامهنویسی چیست و چرا اینهمه زبان داریم؟
- چهار ویژگی که زبانها را از هم جدا میکند
- زبانهای وب: HTML، CSS، جاوااسکریپت، تایپاسکریپت و PHP
- زبانهای همهمنظوره: پایتون، جاوا، C#، Go و Ruby
- زبانهای سیستمی و سطح پایین: C، C++، Rust و اسمبلی
- زبانهای موبایل: کاتلین، سوئیفت و دارت
- زبانهای داده، علم، بازی و آموزش: SQL، R، MATLAB، Lua و اسکرچ
- مقایسهی زبانهای برنامهنویسی و انتخاب زبان مناسب
- سؤالهای پرتکرار
زبان برنامهنویسی (programming language) زبانی با قواعد دقیق است که با آن به کامپیوتر میگوییم چه کاری را، با چه ترتیبی انجام دهد. تا امروز صدها زبان برنامهنویسی ساخته شده است، اما بخش بزرگی از نرمافزارهای دنیا با چند ده زبان مهم نوشته میشود: پایتون برای هوش مصنوعی و داده، جاوااسکریپت برای وب، جاوا و کاتلین برای اندروید، سوئیفت برای آیفون، C و C++ برای سیستمعامل و بازی، و SQL برای کار با پایگاه داده.
در این مقاله اول چند مفهوم پایه را توضیح میدهیم که تفاوت زبانها را روشن میکند، بعد زبانهای برنامهنویسی مهم را خانوادهبهخانواده معرفی میکنیم: سازنده و سال ساخت، کاربرد اصلی و سختی برای یک تازهکار. در پایان یک جدول مقایسه و چند توصیه برای انتخاب زبان اول آمده است.
زبان برنامهنویسی چیست و چرا اینهمه زبان داریم؟
پردازندهی کامپیوتر فقط زبان ماشین را مستقیم میفهمد: رشتهای از صفر و یک که هر بخشش دستوری بسیار ساده است، مثل «این دو عدد را جمع کن». نوشتن برنامه با صفر و یک برای انسان تقریباً ناممکن است؛ زبانهای برنامهنویسی ساخته شدند تا با کلمهها و نمادهای قابلفهم بنویسیم و یک برنامهی دیگر آن را به زبان ماشین ترجمه کند.
اگر همهی زبانها در نهایت به زبان ماشین ترجمه میشوند، چرا اینهمه زبان داریم؟ چون نیازها فرق دارند. یک بازی سهبعدی به سرعت بسیار بالا نیاز دارد، یک دانشمند داده میخواهد با چند خط کد جدولی بزرگ را تحلیل کند و یک کودک ۸ ساله باید بدون ترس از خطای تایپی فکر الگوریتمی را تمرین کند. برای هر نیاز، زبانی طراحی شده که کار را سادهتر کند.
خبر خوب این است که مفاهیم اصلی، مثل متغیر (variable)، شرط، حلقه و تابع، تقریباً در همهی زبانها مشترک است و کسی که یک زبان را خوب بلد باشد، زبان دوم را خیلی سریعتر یاد میگیرد. اگر هنوز با خود برنامهنویسی آشنا نیستید، اول مقالهی برنامهنویسی چیست؟ را بخوانید.
چهار ویژگی که زبانها را از هم جدا میکند
کامپایلری یا مفسری
در زبانهای کامپایلری (compiled) برنامهای به نام کامپایلر، کل کد را پیش از اجرا یکجا به زبان ماشین ترجمه میکند و یک فایل اجرایی میسازد. C، C++، Go و Rust اینطورند و نتیجه معمولاً برنامهای سریع است. در زبانهای مفسری (interpreted) برنامهای به نام مفسر، کد را هنگام اجرا میخواند و اجرا میکند. پایتون، جاوااسکریپت، PHP و Ruby معمولاً اینگونه اجرا میشوند و چرخهی «بنویس، اجرا کن، نتیجه را ببین» در آنها کوتاه است، که برای یادگیری عالی است.
البته مرز این دو امروز کمرنگ شده است. جاوا و C# کد را به یک زبان میانی (bytecode) کامپایل میکنند و یک ماشین مجازی آن را اجرا میکند، و موتورهای جاوااسکریپت کدهای پرتکرار را هنگام اجرا کامپایل میکنند. پس این دو واژه بیشتر روش اجرای یک زبان را توصیف میکنند تا خود زبان را.
سطح بالا یا سطح پایین
زبان سطح پایین (low-level) به زبان ماشین نزدیک است و برنامهنویس باید جزئیاتی مثل حافظه را خودش مدیریت کند؛ اسمبلی نمونهی کامل آن است. زبان سطح بالا (high-level) مثل پایتون این جزئیات را پنهان میکند تا روی خود مسئله تمرکز کنید.
برای حس کردن تفاوت، برنامهای را ببینید که فقط یک پیام چاپ میکند. در پایتون یک خط کافی است: print("Hello, world!"). همین برنامه در C این شکلی است:
#include <stdio.h>
int main(void) {
printf("Hello, world!\n");
return 0;
}
در C باید کتابخانهی ورودی و خروجی و تابع main را خودتان بنویسید. پس پایتون برای شروع سادهتر است و C برای فهم درون کامپیوتر آموزندهتر.
نوعدهی ایستا یا پویا
هر داده یک نوع (type) دارد: عدد، متن، لیست و غیره. در زبانهای با نوعدهی ایستا (static typing) مثل جاوا، C، C# و Rust، نوع هر متغیر از پیش مشخص است و کامپایلر اشتباههای نوعی را قبل از اجرا پیدا میکند:
int score = 10;
score = "ten"; // خطای کامپایل: متن را نمیشود در متغیر عددی گذاشت
در نوعدهی پویا (dynamic typing) مثل پایتون، جاوااسکریپت و Ruby، نوع هنگام اجرا تعیین میشود و یک متغیر میتواند اول عدد و بعد متن باشد:
score = 10 # اینجا score یک عدد است
score = "ten" # حالا متن است و پایتون ایرادی نمیگیرد
print(score)
نوعدهی پویا برای شروع دوستانهتر است و نوعدهی ایستا در پروژههای بزرگ جلوی بسیاری از خطاها را میگیرد. به همین دلیل تایپاسکریپت ساخته شد تا نوعدهی ایستا را به جاوااسکریپت بیاورد، و پایتون هم «راهنمای نوع» (type hint) را اضافه کرده است.
همهمنظوره یا تخصصی
زبانهای همهمنظوره (general-purpose) مثل پایتون، جاوا و C++ برای ساختن تقریباً هر نرمافزاری به کار میروند. زبانهای تخصصی (domain-specific) برای یک کار خاص طراحی شدهاند: SQL برای پایگاه داده، R برای آمار و HTML برای ساختار صفحهی وب.
زبانها از نظر سبک برنامهنویسی هم فرق دارند: رویهای، شیءگرا، تابعی و رویدادمحور. این موضوع را در مقالهی مدلهای برنامهنویسی (پارادایمها) کامل توضیح دادهایم.
زبانهای وب: HTML، CSS، جاوااسکریپت، تایپاسکریپت و PHP
هر سایت دو بخش دارد: فرانتاند (front-end) که در مرورگر اجرا میشود و بکاند (back-end) که روی سرور اجرا میشود.
HTML و CSS: زبان نشانهگذاری و زبان ظاهر
HTML را تیم برنرز-لی در اوایل دههی ۱۹۹۰ همراه با خود وب معرفی کرد و CSS در میانهی همان دهه به وب اضافه شد. این دو زبان برنامهنویسی نیستند: HTML یک زبان نشانهگذاری (markup) است که ساختار صفحه را توصیف میکند و CSS ظاهر آن را (رنگ، اندازه، چیدمان) تعیین میکند؛ در آنها خبری از شرط و حلقه نیست. با این حال نقطهی شروع هر سایتسازیاند و بسیار آساناند: <h1>Hello</h1> یک عنوان بزرگ میسازد. بیشتر بخوانید: HTML و CSS
جاوااسکریپت (JavaScript)
جاوااسکریپت را برندن آیک در سال ۱۹۹۵ در شرکت نتاسکیپ ساخت. تنها زبان برنامهنویسی است که همهی مرورگرها مستقیم اجرا میکنند، و تقریباً هر دکمه، منو یا بازی تحت وب با آن کار میکند. با Node.js روی سرور هم اجرا میشود. نامش شبیه جاواست، اما دو زبان کاملاً متفاوتاند. برای شروع آسان تا متوسط است: console.log("Hello");. بیشتر بخوانید: جاوااسکریپت چیست؟
تایپاسکریپت (TypeScript)
تایپاسکریپت را مایکروسافت در سال ۲۰۱۲ منتشر کرد و طراح اصلی آن آندرس هایلسبرگ است. در واقع جاوااسکریپت بهاضافهی نوعدهی ایستاست: مینویسید let age: number = 14; و ابزار تایپاسکریپت خطاهای نوعی را پیش از اجرا پیدا میکند و کد را به جاوااسکریپت معمولی تبدیل میکند. بسیاری از پروژههای بزرگ وب با آن نوشته میشوند. برای شروع متوسط است و بهتر است بعد از جاوااسکریپت سراغش بروید. بیشتر بخوانید: تایپاسکریپت
PHP
PHP را راسموس لِردورف در سال ۱۹۹۵ منتشر کرد. برای بخش سرور سایتها طراحی شد و هنوز سهم بزرگی از سایتهای دنیا، از جمله سایتهای وردپرسی، با آن کار میکنند. چارچوب لاراول (Laravel) از ابزارهای محبوب آن است و در بازار کار ایران هم پروژههای PHP زیاد دیده میشود. برای شروع آسان تا متوسط است. بیشتر بخوانید: PHP
زبانهای همهمنظوره: پایتون، جاوا، C#، Go و Ruby
پایتون (Python)
پایتون را گیدو ون روسوم ساخت و نسخهی اول آن در سال ۱۹۹۱ منتشر شد. هدف اصلیاش خوانایی بود. امروز زبان اصلی هوش مصنوعی، تحلیل داده و پژوهش علمی است و در بکاند سایت، خودکارسازی و امنیت سایبری هم کاربرد دارد. برای شروع آسان است و بسیاری از مدرسهها و دانشگاهها آن را زبان اول قرار دادهاند. بیشتر بخوانید: پایتون چیست؟
جاوا (Java)
جاوا را جیمز گاسلینگ در شرکت سان مایکروسیستمز ساخت و در سال ۱۹۹۵ منتشر شد. کد جاوا روی ماشین مجازی جاوا (JVM) اجرا میشود و به همین دلیل روی هر سیستمی که JVM دارد کار میکند. در نرمافزارهای سازمانی، بانکها، سرورهای بزرگ و اندروید بسیار رایج است و ماینکرفت هم در اصل با جاوا نوشته شد. برای شروع متوسط است، چون ساختار رسمی و پرکلمهای دارد. بیشتر بخوانید: جاوا
سیشارپ (C#)
C# را مایکروسافت در سال ۲۰۰۰ معرفی کرد و آندرس هایلسبرگ طراح اصلی آن است. روی بستر داتنت (.NET) اجرا میشود و برای نرمافزارهای ویندوزی، بکاند سایت و بهخصوص بازیسازی با موتور یونیتی (Unity) محبوب است. برای شروع متوسط است: Console.WriteLine("Hello");. بیشتر بخوانید: سیشارپ
گو (Go)
Go را رابرت گریسمر، راب پایک و کن تامسون در گوگل طراحی کردند و در سال ۲۰۰۹ معرفی شد. هدفش سادگی، کامپایل سریع و نوشتن آسان برنامههای همروند (concurrent) بود. ابزارهایی مثل داکر و کوبرنتیز با Go نوشته شدهاند. برای شروع متوسط است، اما از سادهترین زبانهای کامپایلری است: fmt.Println("Hello"). بیشتر بخوانید: زبان Go
روبی (Ruby)
روبی را یوکیهیرو ماتسوموتو در ژاپن ساخت و در سال ۱۹۹۵ منتشر شد. طراحش بر «خوشحالی برنامهنویس» تأکید داشت و کدش روان خوانده میشود: puts "Hello". شهرت جهانیاش بیشتر به خاطر چارچوب Ruby on Rails (۲۰۰۴) است. برای شروع آسان است، هرچند در ایران کمتر از پایتون و PHP رایج است. بیشتر بخوانید: روبی
زبانهای سیستمی و سطح پایین: C، C++، Rust و اسمبلی
سیستمعاملها، موتورهای بازی و نرمافزار دستگاههای الکترونیکی به سرعت و کنترل دقیق حافظه نیاز دارند.
زبان C
C را دنیس ریچی در آزمایشگاههای بل ساخت و حدود سال ۱۹۷۲ شکل گرفت. یونیکس با آن بازنویسی شد، هستهی لینوکس هنوز عمدتاً با C نوشته میشود و در برنامهنویسی میکروکنترلرها هم بسیار رایج است. بسیاری از زبانهای بعدی از دستورنویسی (syntax) آن الهام گرفتهاند. برای شروع متوسط تا سخت است، چون مدیریت حافظه با برنامهنویس است.
زبان C++
C++ را بیارنه استراستروپ از سال ۱۹۷۹ بهعنوان «C همراه با کلاس» توسعه داد و نسخهی تجاری آن در سال ۱۹۸۵ منتشر شد. سرعت C را با شیءگرایی و کتابخانهی استاندارد غنی ترکیب میکند. موتورهایی مثل Unreal و نرمافزارهای سنگین گرافیکی با آن نوشته میشوند و در المپیاد کامپیوتر و مسابقههای الگوریتمی رایجترین زبان است. برای شروع سخت است. هر دو زبان را در مقالهی C و C++ مفصلتر معرفی کردهایم.
راست (Rust)
Rust را گریدون هور بهعنوان پروژهای شخصی شروع کرد، بعد با حمایت موزیلا رشد کرد و نسخهی ۱.۰ آن در سال ۲۰۱۵ آمد. سرعتی در حد C++ میدهد، اما کامپایلرش جلوی بسیاری از خطاهای خطرناک حافظه را پیش از اجرا میگیرد. برای شروع سخت است: println!("Hello");. بیشتر بخوانید: زبان Rust
اسمبلی (Assembly)
اسمبلی یک زبان واحد نیست؛ هر خانوادهی پردازنده (مثل x86 یا ARM) اسمبلی خودش را دارد. این زبانها از دهههای ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ به وجود آمدند و هر دستورشان تقریباً معادل یک دستور زبان ماشین است، با نامهایی مثل MOV و ADD. امروز در بخشهای بسیار حساس به سرعت، راهاندازی سختافزار، مهندسی معکوس و تحلیل بدافزار به کار میرود. برای شروع بسیار سخت است.
زبانهای موبایل: کاتلین، سوئیفت و دارت
کاتلین (Kotlin)
کاتلین را شرکت جتبرینز ساخت؛ در سال ۲۰۱۱ معرفی شد و نسخهی ۱.۰ آن در ۲۰۱۶ آمد. گوگل در سال ۲۰۱۷ آن را زبان رسمی اندروید اعلام کرد و امروز زبان پیشنهادی ساخت اپ اندرویدی است. با جاوا کاملاً سازگار است و کدش کوتاهتر است: fun main() { println("Hello") }. برای شروع متوسط است. بیشتر بخوانید: کاتلین
سوئیفت (Swift)
سوئیفت را اپل در سال ۲۰۱۴ معرفی کرد و کریس لتنر طراحی آن را آغاز کرد. زبان اصلی ساخت اپ برای آیفون، آیپد و مک است. برای کار حرفهای با آن معمولاً به مک و نرمافزار Xcode نیاز است، و انتشار اپ در اپاستور برای کاربران ایرانی محدودیتهایی دارد. برای شروع متوسط است. بیشتر بخوانید: سوئیفت
دارت (Dart)
دارت را گوگل در سال ۲۰۱۱ معرفی کرد. شهرت امروزش به خاطر چارچوب فلاتر (Flutter) است که با یک کد، اپ را برای اندروید، iOS، وب و دسکتاپ میسازد. برای شروع متوسط است: void main() => print('Hello');. بیشتر بخوانید: دارت و فلاتر
زبانهای داده، علم، بازی و آموزش: SQL، R، MATLAB، Lua و اسکرچ
SQL
SQL زبان پرسوجو از پایگاههای دادهی رابطهای است که در دههی ۱۹۷۰ در شرکت IBM، بر پایهی ایدههای ادگار کاد، به دست دونالد چمبرلین و ریموند بویس طراحی شد. تقریباً هر سایتی که اطلاعات کاربران را نگه میدارد، با SQL کار میکند. SQL زبانی اعلانی است: میگویید چه میخواهید، نه اینکه چطور پیدایش کند:
SELECT name, score
FROM students
WHERE grade = 7
ORDER BY score DESC;
این دستور نام و نمرهی دانشآموزان پایهی هفتم را از بیشترین نمره به کمترین برمیگرداند. یادگیری مقدمات SQL آسان است. بیشتر بخوانید: SQL
زبان R
R را راس ایهاکا و رابرت جنتلمن در دانشگاه اوکلند نیوزیلند ساختند و نخستین نسخهاش در سال ۱۹۹۳ معرفی شد. برای آمار، تحلیل داده و رسم نمودار طراحی شده و میان پژوهشگران و آمارگران رایج است: mean(c(18, 20, 17)) میانگین سه نمره را میدهد. برای شروع متوسط است. بیشتر بخوانید: زبان R
متلب (MATLAB)
MATLAB را کلیو مولر در اواخر دههی ۱۹۷۰ برای کار با ماتریسها ساخت و از سال ۱۹۸۴ شرکت MathWorks آن را تجاری عرضه کرد. هم زبان است و هم محیط نرمافزاری پولی، و در رشتههای مهندسی دانشگاههای ایران بسیار استفاده میشود. برای شروع متوسط است.
لوآ (Lua)
Lua در سال ۱۹۹۳ در دانشگاه کاتولیک ریودوژانیرو برزیل ساخته شد. زبانی کوچک و سبک برای جاسازی در نرمافزارهای دیگر است و در بازیسازی کاربرد زیادی دارد؛ روبلاکس از Luau، زبانی برگرفته از Lua، استفاده میکند. برای شروع آسان است: print("Hello"). بیشتر بخوانید: Lua و روبلاکس
اسکرچ و برنامهنویسی بلوکی
اسکرچ (Scratch) را آزمایشگاه رسانهی MIT ساخت و در سال ۲۰۰۷ منتشر شد. به جای تایپ، بلوکهای رنگی را مثل پازل کنار هم میگذارید. برای نرمافزار حرفهای به کار نمیرود، اما برای کودکان دبستانی راهی عالی برای آشنایی با تکرار، شرط و متغیر است. برای شروع خیلی آسان است. بیشتر بخوانید: اسکرچ و برنامهنویسی بلوکی
مقایسهی زبانهای برنامهنویسی و انتخاب زبان مناسب
جدول مقایسهی زبانها
سالها، سال نخستین معرفی هر زبان است و «سختی» برای کسی است که آن را زبان اول خود انتخاب میکند.
| زبان | سال | کاربرد اصلی | سختی برای شروع |
|---|---|---|---|
| پایتون | ۱۹۹۱ | هوش مصنوعی، داده، بکاند، خودکارسازی، آموزش | آسان |
| جاوااسکریپت | ۱۹۹۵ | فرانتاند وب، بکاند با Node.js | آسان تا متوسط |
| تایپاسکریپت | ۲۰۱۲ | پروژههای بزرگ وب | متوسط |
| HTML و CSS | دههی ۱۹۹۰ | ساختار و ظاهر صفحهی وب (برنامهنویسی نیستند) | خیلی آسان |
| جاوا | ۱۹۹۵ | نرمافزار سازمانی، اندروید، سرور | متوسط |
| کاتلین | ۲۰۱۱ | اپ اندروید | متوسط |
| C | حدود ۱۹۷۲ | سیستمعامل، میکروکنترلر | متوسط تا سخت |
| C++ | ۱۹۸۵ | موتور بازی، نرمافزار سنگین، المپیاد | سخت |
| C# | ۲۰۰۰ | بازی با یونیتی، ویندوز، بکاند | متوسط |
| Go | ۲۰۰۹ | سرویسهای ابری، بکاند | متوسط |
| Rust | ۲۰۱۵ | نرمافزار سیستمی امن و سریع | سخت |
| سوئیفت | ۲۰۱۴ | اپ آیفون و مک | متوسط |
| دارت | ۲۰۱۱ | اپ چندسکویی با فلاتر | متوسط |
| PHP | ۱۹۹۵ | بکاند سایت، وردپرس | آسان تا متوسط |
| روبی | ۱۹۹۵ | بکاند سایت با Rails | آسان |
| SQL | دههی ۱۹۷۰ | پایگاه داده | آسان |
| R | ۱۹۹۳ | آمار و تحلیل داده | متوسط |
| Lua | ۱۹۹۳ | اسکریپت بازی، روبلاکس | آسان |
| MATLAB | اواخر دههی ۱۹۷۰ | محاسبات مهندسی | متوسط |
| اسمبلی | دههی ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ | سختافزار، مهندسی معکوس | بسیار سخت |
| اسکرچ | ۲۰۰۷ | آموزش کودکان | خیلی آسان |
چطور زبان مناسب خودم را انتخاب کنم؟
چند اصل ساده انتخاب زبان اول را آسان میکند:
- از هدف شروع کنید، نه از اسم زبان. سایت: HTML و CSS و بعد جاوااسکریپت. هوش مصنوعی و داده: پایتون. اپ اندروید: بعد از پایهها کاتلین. بازی با یونیتی: C#.
- اگر هدف هنوز روشن نیست، پایتون. ساده است، کاربرد گسترده دارد و مفاهیمش به همهی زبانها منتقل میشود.
- سن را در نظر بگیرید. برای کودکان دبستانی، برنامهنویسی بلوکی یا فکر الگوریتمی بدون تایپ بهتر است؛ از حدود ۱۰ سالگی، پایتون مناسب است.
- یک زبان را تا آخر بروید. پریدن از زبانی به زبان دیگر پیش از ساختن چند پروژهی کامل، بزرگترین اشتباه تازهکارهاست.
برای راهنمایی دقیقتر، بهترین زبان برنامهنویسی برای شروع و انواع برنامهنویسی را بخوانید.
شروع عملی در Battle Code
دورههای Battle Code فارسیاند و بدون نصب در مرورگر اجرا میشوند. صادقانه بگوییم: اینجا C، جاوا یا Go آموزش داده نمیشود؛ تمرکز ما پایتون و وب است، که پلهی خوبی برای آن زبانها هم هست.
- بدون تایپ و برای کوچکترها: دورهی قدم اول با الگوریتم و فلوچارت.
- ۷ تا ۹ سال: پایتون کودکان با نقاشی و Turtle.
- ۱۰ سال به بالا: دورهی اصلی پایتون از اولین برنامه تا پروژهی نهایی.
- سایتسازی: دورهی وب با HTML و CSS و جاوااسکریپت از جلسهی ۱۴.
- ۱۵ سال به بالا و جدی: دورهی پایتون حرفهای تا ساختار داده و تستنویسی.
همین حالا در ویرایشگر آنلاین پایتون دستور
print("Hello")را اجرا کنید؛ اولین قدم همینقدر کوچک است.
سؤالهای پرتکرار
چند زبان برنامهنویسی در دنیا وجود دارد؟
عدد دقیقی وجود ندارد، چون مدام زبانهای کوچک و آزمایشی تازه ساخته میشود. صدها زبان شناختهشده وجود دارد، اما بخش بزرگ نرمافزارهای دنیا با چند ده زبان اصلی نوشته میشود که مهمترینهایشان را در همین مقاله معرفی کردیم.
آیا HTML زبان برنامهنویسی است؟
نه. HTML یک زبان نشانهگذاری است که ساختار صفحهی وب را توصیف میکند و CSS زبانی برای تعیین ظاهر آن است. هیچکدام شرط و حلقه ندارند و منطق صفحه با جاوااسکریپت نوشته میشود. با این حال یادگیری HTML و CSS قدم اول ضروری برای هر کسی است که میخواهد سایت بسازد.
سختترین زبان برنامهنویسی کدام است؟
در میان زبانهای پرکاربرد، اسمبلی، C++ و Rust معمولاً سختترین گزینهها برای شروع شمرده میشوند، چون برنامهنویس باید جزئیات حافظه و سختافزار را بفهمد. البته کسی که پایهها را با یک زبان ساده یاد گرفته باشد، این زبانها را هم با حوصله یاد میگیرد.
پرکاربردترین زبان برنامهنویسی کدام است؟
جواب به رشته بستگی دارد: جاوااسکریپت در وب همهجا حاضر است، پایتون در هوش مصنوعی و داده پیشتاز است و SQL در هر سیستمی که پایگاه داده دارد به کار میرود. به جای دنبال کردن «پرکاربردترین»، زبانی را انتخاب کنید که به هدف شما میخورد.
آیا باید همهی این زبانها را یاد بگیرم؟
به هیچوجه. بیشتر برنامهنویسها یک یا دو زبان را عمیق میشناسند و بقیه را در صورت نیاز یاد میگیرند. چون مفاهیم پایه مشترک است، یادگیری زبان تازه برای کسی که یک زبان را خوب بلد است، خیلی سریعتر از زبان اول پیش میرود.