امنیت ۲
این درس دربارهی سپرهاست: ابزارها و عادتهایی که حساب کاربرها و دادههایشان را امن نگه میدارند. بیشترشان را در تنظیمات حسابهای خودت هم میبینی.
Always و Never در قانونهای امنیتی
قانونهای امنیتی را کوتاه و محکم مینویسند: فعل امر با Always یا Never در اول جمله. Always sanitize user input (همیشه ورودی کاربر را پاکسازی کن). Never share your code (هیچوقت کدت را به کسی نده). دقت کن بعد از never فعل ساده میآید و don't لازم نیست: نگو Never don't share.
هشت کلمهی این درس
certificate (سِرتیفیکِت): گواهی؛ مدرک دیجیتالی که هویت یک سایت را ثابت میکند
certificate یعنی گواهینامه، مثل گواهی پایان دوره. در وب، certificate یک فایل دیجیتال است که یک مرجع قابلاعتماد به سایت میدهد و میگوید: «این سایت واقعاً همان example.com است، نه کسی که خودش را جای آن زده». مرورگر با همین گواهی ارتباط را رمز میکند؛ قفل کنار نشانی و حرف s در https از همین میآید. مثل کارت شناسایی که یک ادارهی رسمی مهر کرده. گواهی تاریخ پایان دارد و اگر تمدید نشود، مرورگر به کاربر هشدار میدهد.
The site shows a warning because its certificate has expired.
سایت هشدار نشان میدهد، چون گواهیاش منقضی شده است.
two-factor authentication (تو فَکتور آتِنتیکِیشِن): ورود دومرحلهای؛ رمز بهاضافهی یک نشانهی دوم
factor یعنی «عامل» و authentication یعنی ثابت کردنِ اینکه تو خودت هستی. two-factor authentication یعنی برای ورود دو چیز جدا لازم باشد: چیزی که میدانی (رمز) و چیزی که داری (گوشیات که یک کد ششرقمی رویش میآید). مثل کارت بانکی: هم خود کارت لازم است، هم رمزش. خوبیاش این است که اگر کسی رمزت را هم بفهمد، بدون گوشی تو نمیتواند وارد شود. هر جا این گزینه بود روشنش کن و کدش را به هیچکس نگو، حتی اگر گفت از پشتیبانی است.
Turn on two-factor authentication to protect your account.
برای محافظت از حسابت، ورود دومرحلهای را روشن کن.
privacy (پِرایوِسی): حریم خصوصی؛ حق آدمها بر اطلاعات خودشان
privacy از private میآید که یعنی «خصوصی». privacy یعنی حریم خصوصی: اینکه خودت تصمیم بگیری چه کسی چه چیزی را دربارهات بداند. با امنیت فرق دارد: امنیت یعنی دزد نتواند وارد شود؛ privacy یعنی خودِ برنامه هم بیشتر از لازم دربارهی تو جمع نکند و بیاجازه به کسی ندهد. برنامهنویس خوب فقط دادهای را میگیرد که واقعاً لازم دارد. privacy policy هم متنی است که هر سایت باید در آن بگوید با دادهی کاربرها چه میکند.
You can hide your profile in the privacy settings.
میتوانی در تنظیمات حریم خصوصی نمایهات را پنهان کنی.
leak (لیک): نشت؛ بیرون ریختنِ چیزی که باید درون میماند
leak یعنی نشت، مثل لولهای که سوراخ ریزی دارد و قطرهقطره آب از آن میچکد. در برنامهنویسی دو جا آن را میبینی. data leak یعنی اطلاعات محرمانه بیرون رفته است، خیلی وقتها با یک اشتباه ساده؛ مثلاً کسی کلید API را در کدی که عمومی است گذاشته. memory leak یعنی برنامه حافظهای را که میگیرد پس نمیدهد و کمکم آنقدر حافظه پر میشود که برنامه کند میشود یا میایستد. در هر دو، چیزی آرام و بیصدا دارد از دست میرود.
The app gets slower every hour because of a memory leak.
برنامه به خاطر نشت حافظه هر ساعت کندتر میشود.
sanitize (سَنیتایز): پاکسازی ورودی؛ بیخطر کردن داده پیش از استفاده
sanitize در انگلیسی یعنی ضدعفونی کردن؛ ژل ضدعفونی دست را hand sanitizer میگویند. در برنامهنویسی یعنی دادهای را که از بیرون آمده، پیش از استفاده پاک و بیخطر کنی: نویسهها و تکههای خطرناکش را برداری یا بیاثر کنی. مثل شستن دست پیش از غذا: نمیدانی دستت به چه خورده، پس همیشه میشویی. قانون طلایی امنیت این است: به هیچ ورودیای که از کاربر میآید اعتماد نکن. این کار جلوی حملههایی مثل injection را میگیرد.
Always sanitize user input before showing it on the page.
همیشه ورودی کاربر را پیش از نمایش در صفحه پاکسازی کن.
allowlist (اَلاولیست): فهرست مجازها؛ فقط هر چه در آن است اجازه دارد
allow یعنی «اجازه دادن» و list یعنی فهرست؛ allowlist فهرست چیزهایی است که اجازه دارند، و هر چه در آن نیست خودکار رد میشود. مثل فهرست مهمانهای یک جشن: اسمت نباشد، راهت نمیدهند. برعکسش denylist یا blocklist است: فهرست چیزهای ممنوع، و بقیه آزادند. در امنیت allowlist محکمتر است، چون لازم نیست همهی چیزهای بدِ دنیا را از پیش بشناسی؛ فقط چیزهای خوب را نام میبری. در متنهای قدیمیتر بهجایش whitelist و blacklist میبینی.
Add your IP address to the allowlist to access the server.
برای دسترسی به سرور، نشانی IP خودت را به فهرست مجازها اضافه کن.
audit (آدیت): ممیزی؛ بازرسی دقیق و رسمی برای پیدا کردن اشکال
audit در اصل کلمهی حسابدارهاست: یعنی یک نفر از بیرون بیاید و همهی دفترهای یک شرکت را دقیق بررسی کند. در برنامهنویسی، security audit یعنی بازرسی کامل کد و سرورها برای پیدا کردن نقطهضعفها، پیش از اینکه آدم بدخواهی پیدایشان کند. audit log هم دفتری است که مینویسد چه کسی، چه وقت، چه کاری کرد؛ تا اگر روزی مشکلی پیش آمد بشود ردش را گرفت. مثل دوربین و دفتر ورود و خروج یک ساختمان.
The security audit found three weak passwords.
ممیزی امنیتی سه رمز ضعیف پیدا کرد.
penetration test (پِنِترِیشِن تِست): آزمون نفوذ؛ حملهی آزمایشیِ با اجازه برای یافتن ضعفها
penetrate یعنی «نفوذ کردن، به درون رفتن». penetration test یعنی صاحب یک سیستم، خودش از کارشناسهای امنیت میخواهد که مثل یک مهاجم سعی کنند وارد سیستمش شوند، تا ضعفها پیش از آدمهای بدخواه پیدا و بسته شوند. مثل بانکی که کارشناسی را استخدام میکند تا قفلها و دزدگیرهایش را امتحان کند و گزارش بدهد. فرق اصلیاش با هک غیرقانونی یک چیز است: اجازهی نوشتهشدهی صاحب سیستم. بدون آن اجازه، همین کار جرم است.
We do a penetration test every year before the big release.
ما هر سال پیش از انتشار بزرگ یک آزمون نفوذ انجام میدهیم.
فهرست امنیتی پیش از انتشار
Security checklist before launch
- The certificate is valid until next year.
- Two-factor authentication is on for all admin accounts.
- Always sanitize user input before saving it.
- Only addresses on the allowlist can open the admin page.
- Never write passwords or keys in the logs; one leak is enough to hurt our users.
- Read the privacy policy again: do we collect only what we need?
- The security audit is finished. The penetration test starts on Monday.
فهرست امنیتی پیش از راهاندازی
- گواهی تا سال آینده معتبر است.
- ورود دومرحلهای برای همهی حسابهای مدیر روشن است.
- همیشه ورودی کاربر را پیش از ذخیره پاکسازی کن.
- فقط نشانیهایی که در فهرست مجازها هستند میتوانند صفحهی مدیر را باز کنند.
- هیچوقت رمز یا کلید را در logها ننویس؛ یک نشت کافی است تا به کاربرهایمان آسیب بزند.
- سیاست حریم خصوصی را دوباره بخوان: آیا فقط همان چیزی را جمع میکنیم که لازم داریم؟
- ممیزی امنیتی تمام شده است. آزمون نفوذ از دوشنبه شروع میشود.