بتل کد Battle Codeدارد باز می‌شود…

ربات چهارچرخ: فرمان لغزشی برای زمین ناهموار

چهار چرخ محرک و هیچ فرمانی؛ ربات مثل تانک با تفاوت سرعت دو طرف می‌چرخد و روی زمین زبر محکم می‌ماند.

  • موتورها: ۴ موتور، دو تا در هر طرف
  • فرمان: لغزشی: تفاوت سرعت دو طرف
  • نقطه‌ی قوت: گیر و پایداری روی زمین زبر
  • در دوره: از فاز ۱
  • اسم در بازار: شاسی ربات چهارچرخ، 4WD robot chassis، موتور TT، درایور موتور L298N

چه کار می‌کند؟

ربات چهارچرخ چهار چرخ محرک دارد، دو تا در هر طرف، و هیچ‌کدام به چپ و راست نمی‌چرخند. دو چرخ هر طرف همیشه با هم و با یک سرعت می‌چرخند، پس از نظر فرمان دادن مثل ربات دوچرخ است: یک سرعت برای چپ و یک سرعت برای راست.

چون هیچ چرخ هرزگردی ندارد و همه‌ی چرخ‌ها هل می‌دهند، گیر بیشتری روی زمین دارد، روی سنگ‌ریزه و ناهمواری پایدارتر است و موقع هل دادن قوی‌تر.

چطور کار می‌کند؟

وقتی دو طرف با یک سرعت بچرخند ربات صاف می‌رود. برای دور زدن، یک طرف تندتر می‌چرخد. ولی چرخ‌های جلو و عقب هر طرف روی یک خط‌اند و نمی‌توانند هر دو روی کمانی که ربات می‌خواهد بغلتند؛ پس هنگام چرخش، چرخ‌ها مجبورند کمی به پهلو روی زمین کشیده شوند. اسم «فرمان لغزشی» از همین‌جا آمده.

این کشیدن انرژی می‌خورد و به جنس زمین بستگی دارد: روی زمین لیز ربات راحت می‌چرخد و روی زمین پرگیر سخت. برای همین چرخش ربات چهارچرخ کمتر از دوچرخ قابل پیش‌بینی است، ولی جلو رفتنش روی زمین زبر خیلی بهتر است.

تاریخچه و مخترع‌ها

فرمان لغزشی قدیمی‌تر از رباتیک است: تراکتورهای شنی‌دار اوایل قرن بیستم و تانک‌ها همین‌طور می‌چرخیدند، و لودرهای کوچک Bobcat از دهه‌ی ۱۹۶۰ آن را با چرخ همه‌گیر کردند. امروز ربات‌های بیرونی مثل Husky شرکت Clearpath همین طرح را دارند.

فرمان لغزشی از تراکتورهای شنی‌دار اوایل قرن بیستم و تانک‌های جنگ جهانی اول آمد. در ۱۹۵۸ برادران کلر در مینه‌سوتا یک لودر کوچک سه‌چرخ ساختند که بعدها با نام Bobcat و با چهار چرخ و فرمان لغزشی مشهور شد. امروز بیشتر ربات‌های بیرونی، از ربات‌های بازرسی تا ربات‌های کشاورزی کوچک، همین طرح را دارند چون ساده و محکم است.

انواع و مدل‌های بازار

شاسی چهارچرخ با چهار موتور TT: چهار موتور زرد و چهار چرخ ۶۵ میلی‌متری روی دو طبقه اکریلیک. معمولاً دو موتور هر طرف موازی به یک خروجی درایور مثل L298N وصل می‌شوند. ارزان و رایج است و برای شروع خوب.

شاسی فلزی با موتورهای ۲۵ یا ۳۷ میلی‌متری: موتورهای فلزی پرقدرت‌تر با گیربکس و گاهی انکودر، روی بدنه‌ی آلومینیومی. برای ربات‌های بیرون از خانه و حمل بار، گران‌تر و محکم‌تر.

ربات شنی‌دار (تانکی): به جای چهار چرخ، دو شنی لاستیکی؛ همان فرمان لغزشی است ولی با تماس بیشتر با زمین. روی شن و پله و موانع بهترین است ولی در چرخش بیشتر از همه می‌کشد.

چهارچرخ با فرمان واقعی (آکرمن)، مثل ماشین‌های کنترلی: چرخ‌های جلو با یک سروو می‌چرخند و درجا چرخیدن ممکن نیست. برای ربات‌های خودران شبیه ماشین، مثل پروژه‌های Donkey Car، به کار می‌رود. فرق مهمش با فرمان لغزشی این است که چرخ‌ها نمی‌کشند.

در ربات‌ها و وسیله‌های واقعی

  • ربات‌های بازرسی و امداد که باید از آوار، پله و زمین ناصاف رد شوند، معمولاً چهارچرخ یا شنی‌دارند.
  • ربات‌های کشاورزی کوچک و ربات‌های تحویل بسته در پیاده‌رو، مثل ربات‌های Starship (که شش چرخ دارند)، با همین ایده‌ی فرمان لغزشی می‌چرخند.
  • در مسابقه‌های سومو و ربات‌های جنگی، چهار چرخ محرک یعنی گیر و قدرت هل دادن بیشتر، که برنده را تعیین می‌کند.

اشتباه‌های رایج و محدودیت‌ها

  • انتظار چرخش دقیق مثل دوچرخ. در فرمان لغزشی چرخ‌ها هنگام چرخش به پهلو روی زمین کشیده می‌شوند و مقدار چرخش به جنس زمین بستگی دارد. زمان یک چرخش ۹۰ درجه روی هر زمینی فرق می‌کند.
  • چرخیدن با سرعت کم. چون چرخ‌ها باید روی زمین بکشند، با سرعت خیلی کم ممکن است ربات اصلاً نچرخد و فقط بلرزد. برای چرخش، سرعت بیشتری از جلو رفتن بده.
  • فاصله‌ی زیاد بین چرخ جلو و عقب. هر چه ربات درازتر باشد، چرخش سخت‌تر است. ربات چهارچرخ تقریباً مربعی راحت‌تر می‌چرخد.
  • مصرف باتری را فراموش کردن. چهار موتور و کشیدن چرخ‌ها در چرخش باتری را زودتر خالی می‌کند؛ در ربات واقعی، چرخش‌های زیاد یعنی باتری کمتر.

راهنما: چطور خوب استفاده‌اش کنی

  1. اگر زمین مأموریت ناهموار است یا ربات باید چیزی را هل دهد، چهارچرخ را انتخاب کن؛ برای مسیرهای تنگ و دقیق، دوچرخ بهتر است.
  2. ربات را تقریباً مربعی بساز، با چرخ‌ها در چهار گوشه، تا هم پایدار باشد و هم راحت بچرخد.
  3. زمان چرخش ۹۰ درجه را دوباره اندازه بگیر؛ عددی که برای دوچرخ پیدا کرده بودی این‌جا درست نیست. اگر ماژول ناوبری داری، با heading بچرخ.
  4. برای پیچ‌های نرم از motors استفاده کن؛ چرخش با سرعت دو طرف نزدیک به هم کمتر می‌کشد و ربات نرم‌تر می‌پیچد.

در دوره‌ی رباتیک پایه

از فاز ۱ در کارگاه می‌توانی به جای دوچرخ، چهارچرخ را انتخاب کنی. دستورها همان‌اند (forward، left، motors و بقیه)، ولی ربات روی زمین ناهموار پایدارتر است و در چرخش بیشتر می‌کشد؛ پس زمان چرخش‌هایت را دوباره اندازه بگیر. تفاوت این دو را خودت در یک مأموریت می‌بینی.

import robot

robot.forward(55)
robot.wait(2)
robot.right(65)
robot.wait(1)
robot.motors(60, 45)
robot.wait(1.5)
robot.stop()

چرخش ۹۰ درجه‌ی دقیق با قطب‌نما، مخصوص فرمان لغزشی

import robot

start = robot.heading()
target = (start + 90) % 360
while abs((target - robot.heading() + 540) % 360 - 180) > 4:
    robot.right(60)
robot.stop()
robot.say('Turned')

عبور از زمین ناهموار با سرعت ثابت و بوق در پایان

import robot

start = robot.odometer()
while robot.odometer() - start < 150:
    if robot.distance('front') < 20:
        robot.stop()
        break
    robot.forward(55)
robot.stop()
robot.led('front', 'green')
robot.say('Made it')

پرسش‌های رایج

فرمان لغزشی (skid steering) یعنی چه؟

روشی که ربات یا ماشین بدون چرخاندن چرخ‌ها، فقط با تفاوت سرعت دو طرف، دور می‌زند. چرخ‌ها هنگام چرخش کمی روی زمین لیز می‌خورند و کشیده می‌شوند، برای همین به آن «لغزشی» می‌گویند. لودرهای کوچک (بابکت) و تانک‌ها همین‌طور می‌چرخند.

ربات چهارچرخ چند موتور لازم دارد؟

معمولاً چهار موتور، یکی برای هر چرخ، ولی دو موتورِ هر طرف با هم کار می‌کنند. پس از نظر کنترل مثل ربات دوچرخ است: یک سرعت برای چپ و یک سرعت برای راست، همان دستور motors.

چرا ربات چهارچرخ موقع چرخیدن صدا می‌دهد و می‌لرزد؟

چون چرخ‌ها مجبورند به پهلو روی زمین کشیده شوند. روی سطح پرگیر مثل لاستیک یا فرش این بیشتر است. ربات کوتاه‌تر و چرخ‌های با گیر کمتر این مشکل را کم می‌کنند.

ربات چهارچرخ برای مسابقه بهتر است یا دوچرخ؟

بستگی به مسابقه دارد. در سومو و مسابقه‌های هل دادن یا زمین ناهموار، چهارچرخ و شنی‌دار قوی‌ترند. در خط‌یاب سریع و مسیرهای دقیق، دوچرخ سبک‌تر و چابک‌تر برنده است.

مریخ‌نوردها چند چرخ دارند؟

مریخ‌نوردهای ناسا مثل Curiosity و Perseverance شش چرخ با سیستم تعلیق «راکر-بوگی» دارند و چهار چرخ گوشه‌ای‌شان فرمان واقعی هم دارد. این طرح روی سنگ‌ها پایدار است و نشان می‌دهد چرا چرخ بیشتر روی زمین ناهموار کمک می‌کند.

در کارگاه ربات‌سازی امتحانش کن · دوره‌ی رباتیک پایه

سنسورهای دیگر